Προβολή πηγαίου κώδικα για τη σελίδα Όξινο ανθρακικό νάτριο

Δεν έχετε την άδεια να τροποποιήσετε αυτή τη σελίδα, για τον ακόλουθο λόγο:
Η διεύθυνση IP σας βρίσκεται σε ένα εύρος που έχει αποκλειστεί σε όλα τα wiki του Ιδρύματος Wikimedia.
Ο αποκλεισμός έγινε από ‪Jon Kolbert‬ . Ο λόγος που δίνεται είναι Open proxy/Webhost: See the help page if you are affected .
Έναρξη αποκλεισμού: 05:37, 21 Φεβρουαρίου 2024
Λήξη αποκλεισμού: 05:37, 21 Φεβρουαρίου 2029
Η τρέχουσα διεύθυνση IP σας είναι 18.219.33.68 . Το αποκλεισμένο εύρος είναι 18.219.0.0/16 .
Παρακαλούμε συμπεριλάβετε τις παραπάνω λεπτομέρειες σε όποια ερωτήματα κάνετε. Εάν πιστεύετε ότι έχετε αποκλειστεί κατά λάθος, μπορείτε να βρείτε πρόσθετες πληροφορίες και οδηγίες στην παγκόσμια πολιτική No open proxies παγκόσμια πολιτική.
Διαφορετικά, για να συζητήσετε τον αποκλεισμό, παρακαλούμε αναρτήστε ένα αίτημα για έλεγχο στο Meta-Wiki. ⧼wikimedia-globalblocking-blockedtext-mistake- email-steward⧽
Μπορείτε να δείτε και να αντιγράψετε τον κώδικα της σελίδας:
{{Chembox
| Όνομα = Όξινο ανθρακικό νάτριο
| ΑρχείοΕικόνας = SodiumBicarbonate.svg
| ΜέγεθοςΕικόνας = 121
| ΑρχείοΕικόναςΑ1 = Sodium-3D.png
| ΌνομαΑρχείουΑ1 = Πρότυπο σφαιρών και ράβδων του κατιόντος νατρίου 
| ΑρχείοΕικόναςΔ1 = Bicarbonate-ion-3D-balls.png
| ΌνομαΑρχείουΔ1 = Πρότυπο σφαιρών και ράβδων του όξινου ανθρακικού ανιόντος
| ΑρχείοΕικόνας2 = Sodium bicarbonate.jpg
| ΌνομαΑρχείου2 = Δείγμα όξινου ανθρακικού νατρίου
<!-- ΟΝΟΜΑΤΑ -->
| ΟνοματολογίαIUPAC = Όξινο ανθρακικό νάτριο
| ΆλλαΟνόματα = Μαγειρική σόδα, Διττανθρακική σόδα, Ναχκολίτης
<!-- ΕΝΟΤΗΤΕΣ -->
| Ενότητα1 = {{Chembox Identifiers
| Προσδέτης_IUPHAR = 4507
| RTECS = VZ0950000
| Beilstein = 4153970
| EINECS = 205-633-8
| Όνομα_MeSH = νάτριο+διττανθρακικό
| CASNo = 144-55-8
| Παραπ_CASNo = {{cascite|correct|CAS}}
| ChEBI = 32139
| Παραπ_ChEBI = {{ebicite|correct|EBI}}
| ChEMBL = 1353
| Παραπ_ChEMBL = {{ebicite|correct|EBI}}
| ChemSpiderID = 8609
| Παραπ_ChemSpiderID = {{chemspidercite|correct|chemspider}}
| DrugBank = DB01390
| Παραπ_DrugBank = {{drugbankcite|correct|drugbank}}
| StdInChI = 1S/CH2O3.Na/c2-1(3)4;/h(H2,2,3,4);/q;+1/p-1
| StdInChIKey = UIIMBOGNXHQVGW-UHFFFAOYSA-M
| Παραπ_StdInChIKey = {{stdinchicite|correct|chemspider}}
| InChI = 1/CH2O3.Na/c2-1(3)4;/h(H2,2,3,4);/q;+1/p-1
| InChIKey = UIIMBOGNXHQVGW-REWHXWOFAQ
| KEGG = C12603
| Παραπ_KEGG = {{keggcite|correct|kegg}}
| PubChem = 516892
| SMILES = [Na+].OC([O-])=O
| UNII = 8MDF5V39QO
| Παραπομπή_UNII = {{fdacite|correct|FDA}}
}}
| Ενότητα2 = {{Chembox Properties
| Τύπος = {{chem|Na|HCO|3}}
| ΜοριακήΜάζα = 84,0066 g mol<sup>−1</sup>
| Εμφάνιση = Λευκοί κρύσταλλοι
| Οσμή = Άοσμο
| Πυκνότητα = 2,20 g/cm<sup>3</sup> ως στερεό <ref name="crc84.4-85">"Physical Constants of Inorganic Compounds". ''CRC Handbook'', p. 4-85.</ref>
1,1 έως 1,3 ως σκόνη<ref>{{cite web|url=http://www.engineeringtoolbox.com/density-materials-d_1652.html|title=Densities of some Common Materials|publisher=|accessdate=3 March 2016}}</ref>
| Σημ_ΣημΤήξης = (αποσυντίθεται σε [[ανθρακικό νάτριο]] από τους 50 °C<ref>Irene Pasquali, R. Bettini and F. Giordano Journal of Thermal Analysis and Calorimetry, Vol. 90 (2007) 3, 903–907</ref>)
| ΣημΒρασμού = <!-- 851, αντικρουόμενες πηγές, αντιστοιχεί στο σημείο τήξης του ανθρακικού νατρίου. See talk page September 2013. -->
| Διαλυτότητα = 9 g/100 mL
69 g/L (0&nbsp;°C)<ref name=crc84.8-116>"Aqueous solubility of inorganic compounds at various temperatures". ''CRC Handbook'', p. 8-116.</ref> <br>
96 g/L (20&nbsp;°C)<ref name=UNEP>{{cite web|publisher=UNEP Publications|url=http://www.chem.unep.ch/irptc/sids/oecdsids/Sodium%20bicarbonate.pdf|title=Sodium Bicarbonate|accessdate=2016-08-30|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110516015331/http://www.chem.unep.ch/irptc/sids/oecdsids/Sodium%20bicarbonate.pdf|archivedate=2011-05-16|url-status=dead}}</ref><br>
165 g/L (60&nbsp;°C)<ref name=UNEP/><br>
236 g/L (100&nbsp;°C)<ref name=crc84.8-116/>
| ΔιαλυτόΑλλού = 0,02 %wt ακετόνη, 2,13 %wt μεθανόλη @22&nbsp;°C.<ref>{{cite journal | title = Solubilities of Sodium Carbonate and Sodium Bicarbonate in Acetone-Water and Methanol-Water Mixtures |author1=J. L. Ellingboe |author2=J. H. Runnels | journal = J. Chem. Eng. Data | year = 1966 | volume = 11 | issue = 3 | pages = 323–324 | doi = 10.1021/je60030a009}}</ref> αδιάλυτο σε [[αιθανόλη]]
| LogP = -0,82
| pKa = 10,329<ref name="crc84.7-13">{{cite book|last1=Goldberg|first1=Robert N.|last2=Kishore|first2=Nand|last3=Lennen|first3=Rebecca M.|title=CRC Handbook|pages=7–13|contribution=Thermodynamic quantities for the ionisation reactions of buffers in water}}</ref>
6,351 (ανθρακικό οξύ)<ref name=crc84.7-13/>
| ΔείκτηςΔιάθλασης = 1,3344
}}
| Ενότητα3 = {{Chembox Structure
| ΚρυσταλλικήΔομή = Μονοκλινές
}}
| Ενότητα5 = {{Chembox Thermochemistry
| Θερμοχωρητικότητα = 87,61 J/mol K
| Εντροπία = 102 J/mol K
| ΔHf = -947,7 kJ/mol
| ΔGf = -851,9 kJ/mol
}}
| Ενότητα6 = {{Chembox Pharmacology
| Πρόθεμα_ATCCode = B05
| Κατάληξη_ATCCode = CB04
| Συμπληρωματικό_ATC = {{ATC|B05|XA02}}, {{ATCvet|G04|BQ01}}
| ΟδοίΧορήγησης = Ενδοφλέβια, από το στόμα
}}
| Ενότητα7 = {{Chembox Hazards
| ΕξωτερικόSDS = [http://siri.org/msds/f2/bdm/bdmjw.html External MSDS]
| ΟφθαλμικοίΚίνδυνοι = Προκαλεί σοβαρούς ερεθισμούς στους οφθαλμούς
| NFPA-F = 0
| NFPA-H = 0
| NFPA-R = 1
| ΣημΑνάφλεξης = Άκαυστο
| LD50 = 4220 mg/kg ( επιμύες, στοματικά )<ref>{{cite web|url=http://chem.sis.nlm.nih.gov/chemidplus/rn/144-55-8|title=ChemIDplus - 144-55-8 - UIIMBOGNXHQVGW-UHFFFAOYSA-M - Sodium bicarbonate [USP:JAN] - Similar structures search, synonyms, formulas, resource links, and other chemical information.|author=Michael Chambers|publisher=|accessdate=4 August 2015}}</ref>
}}
| Ενότητα8 = {{Chembox Related
| ΆλλαΑνιόντα = [[Ανθρακικό νάτριο]]
| ΆλλαΚατιόντα = Όξινο ανθρακικό αμμώνιο<br />
Όξινο ανθρακικό κάλιο
| ΆλληΟυσία =
| Ετικέτα_ΆλληςΟυσίας = 
| ΆλλεςΕνώσεις = Όξινο θειικό νάτριο<br />
Όξινο φωσφορικό νάτριο
}}
}}

Το '''διττανθρακικό νάτριο''' ή ([[Χημική ονοματολογία|όνομα IUPAC]]) '''όξινο ανθρακικό νάτριο''' είναι [[χημική ένωση]] με τον τύπο [[Νάτριο|Na]][[Ανθρακικό οξύ|HCO<sub>3</sub>]]. Είναι ένα [[άλας]] που αποτελείται από ιόντα [[νάτριο|νατρίου]] και δισανθρακικά ιόντα. Το δισσανθρακικό ή διττανθρακικό νάτριο είναι ένα λευκό στερεό που είναι [[κρύσταλλος|κρυσταλλικό]], αλλά συχνά εμφανίζεται ως μια λεπτή σκόνη. Έχει μια ελαφρώς αλμυρή, αλκαλική γεύση που μοιάζει με αυτή της σόδας πλύσης ([[ανθρακικό νάτριο]]). Η φυσική μεταλλική μορφή είναι ο ναχκολίτης (nahcolite). Είναι ένα συστατικό του ορυκτού [[νάτρον]] και βρίσκεται διαλυμένο σε πολλές μεταλλικές πηγές (mineral springs).
Είναι μεταξύ των κωδικοποιημένων προσθέτων τροφίμων από την [[Ευρωπαϊκή Ένωση]], ταυτοποιημένο ως [[Πρόσθετα τροφίμων#Ε500|E 500]].
Επειδή είναι γνωστό από παλιά και χρησιμοποιείται πλατιά, το άλας έχει πολλά σχετικά ονόματα όπως '''μαγειρική σόδα (baking soda)''', '''σόδα άρτου (bread soda)''', '''μαγειρική σόδα (cooking soda)''' και '''διττανθρακική σόδα (bicarbonate of soda)'''.

Το πρόθεμα "διττ (ή δισσ)" στο "διττανθρακικό" προέρχεται από ένα παρωχημένο σύστημα ονοματολογίας και βασίζεται στην παρατήρηση ότι υπάρχει διπλάσιο ανθρακικό (CO<sub>3</sub>) ανά νάτριο στο όξινο ανθρακικό νάτριο (NaHCO<sub>3</sub>) από όσο ανθρακικό ανά νάτριο στο [[ανθρακικό νάτριο]] (Na<sub>2</sub>CO<sub>3</sub>) και άλλα [[ανθρακικό άλας|ανθρακικά άλατα]]. Ο σύγχρονος τρόπος ανάλυσης με βάση την ακριβή χημική σύσταση (που ήταν άγνωστη όταν επινοήθηκε ο όρος "διττανθρακικό νάτριο") το λέει αντίστροφα: υπάρχει μισή ποσότητα νατρίου στο NaHCO<sub>3</sub> από όση στο Na<sub>2</sub>CO<sub>3</sub> (το Na ως προς Na<sub>2</sub>).

==Ιστορικό==
Οι [[Αρχαία Αίγυπτος|Αρχαίοι Αιγύπτιοι]] χρησιμοποιούσαν φυσικά αποθέματα από [[νάτρον]], ένα μείγμα που αποτελείται κυρίως από δεκαένυδρο ανθρακικό νάτριο και όξινο ανθρακικό νάτριο. Το νάτρον ψιλοκοβόταν, διαλυόταν και εχρησιμοποιείτο ως [[βαφή]] για [[ιερογλυφικά]].

Το 1791, ο Γάλλος χημικός, Νικολά Λεμπλάν (Nicolas Leblanc), παρήγαγε ανθρακικό νάτριο, γνωστό και ως τέφρα σόδας (soda ash). Το 1846, δύο νεοϋορκέζοι αρτοποιοί, οι John Dwight και Austin Church, ίδρυσαν το πρώτο εργοστάσιο παραγωγής μαγειρικής σόδας από ανθρακικό νάτριο και [[διοξείδιο του άνθρακα]].<ref>{{cite web|publisher=Church & Dwight Co.|title=Company History|url=http://www.churchdwight.com/Company/corp_history.asp}}</ref>

Αυτή η ένωση, που αναφερόταν ως ''saleratus'', αναφέρεται στο μυθιστόρημα ''Captains Courageous'' του [[Ράντγιαρντ Κίπλινγκ]] ότι εχρησιμοποιείτο εκτεταμένα τον 19ο αιώνα στο επαγγελματικό ψάρεμα για να αποτρέψει τα πρόσφατα πιασμένα ψάρια από αλλοίωση.<ref>{{Cite journal|author=Rudyard Kipling|title=Captains Courageous|year=1992|url=https://archive.org/details/captainscourageo00voge_0}} p. 25</ref>

==Παραγωγή==
{{Κύριο1|Ανθρακικό νάτριο#Μέθοδος_Σολβέ_(Solvay_process)|Ανθρακικό νάτριο: Ενότητα «Μέθοδος Σολβέ (Solvay process)»}}
Το NaHCO<sub>3</sub> παρασκευάζεται κυρίως από τη μέθοδο Σολβέ, που είναι η αντίδραση του χλωριούχου νατρίου, [[αμμωνία]]ς, και [[διοξείδιο του άνθρακα|διοξειδίου του άνθρακα]] σε νερό. Το [[ανθρακικό ασβέστιο]] χρησιμοποιείται ως πηγή του CO<sub>2</sub> και το προκύπτον οξείδιο του ασβεστίου χρησιμοποιείται για την ανάκτηση της αμμωνίας από το χλωριούχο αμμώνιο. Το προϊόν εμφανίζει χαμηλή καθαρότητα (75%). Καθαρό προϊόν λαμβάνεται από ανθρακικό νάτριο, νερό και διοξείδιο του άνθρακα όπως αναφέρεται σε μία από τις παρακάτω αντιδράσεις. Παράγεται σε μια κλίμακα των περίπου 100.000 τόνων το έτος (για το 2001).<ref>Holleman, A. F.; Wiberg, E. "Inorganic Chemistry" Academic Press: San Diego, 2001. ISBN 0-12-352651-5.</ref>

Το NaHCO<sub>3</sub> μπορεί να ληφθεί από την αντίδραση του διοξειδίου του άνθρακα με ένα υδατικό διάλυμα [[υδροξείδιο του νατρίου|υδροξειδίου του νατρίου]]. Η αρχική αντίδραση παράγει [[ανθρακικό νάτριο]]:

:CO<sub>2</sub> + 2 NaOH → Na<sub>2</sub>CO<sub>3</sub> + H<sub>2</sub>O

Η επιπλέον προσθήκη διοξειδίου του άνθρακα παράγει όξινο ανθρακικό νάτριο, που σε επαρκώς υψηλή συγκέντρωση θα καθιζάνει από το διάλυμα:

:Na<sub>2</sub>CO<sub>3</sub> + CO<sub>2</sub> + H<sub>2</sub>O → 2 NaHCO<sub>3</sub>

Εμπορικές ποσότητες μαγειρικής σόδας παράγονται επίσης με μια παρόμοια μέθοδο: τέφρα σόδας, που εξορύχτηκε με τη μορφή του ορυκτού τρόνα, διαλύεται σε νερό και επεξεργάζεται με διοξείδιο του άνθρακα. Το όξινο ανθρακικό νάτριο καθιζάνει ως στερεό από αυτή τη μέθοδο:
: Na<sub>2</sub>CO<sub>3</sub> + CO<sub>2</sub> + H<sub>2</sub>O → 2 NaHCO<sub>3</sub>

==Εξόρυξη==
Φυσικά αποθέματα ναχκολίτη (NaHCO<sub>3</sub>) βρίσκονται στην [[Ηώκαινο]] εποχή (55,8–33,9 εκατομμύρια χρόνια πριν) στο Green River Formation, στη λεκάνη Piceance στο [[Κολοράντο]]. Ο ναχκολίτης αποτέθηκε ως στρώματα κατά τη διάρκεια περιόδων υψηλής εξάτμισης στη λεκάνη. Εξορύσσεται εμπορικά χρησιμοποιώντας συνηθισμένες υπόγειες τεχνικές εξόρυξης όπως εξόρυξη με τρύπημα, κάδο και επίμηκες μέτωπο με έναν τρόπο πολύ παρόμοιο με την εξόρυξη άνθρακα. Ένα πολύ μικρό μέρος λαμβάνεται επίσης χρησιμοποιώντας ''[[in situ|επιτόπιες]]'' τεχνικές που περιλαμβάνουν διάλυση του ναχκολίτη με θερμό νερό που αντλείται μέσα από τα στρώματα ναχκολίτη που έχουν προηγουμένως εξορυχθεί χρησιμοποιώντας τις προηγούμενες τεχνικές. Έπειτα, επαναφέρεται μέσα από μια φυσική διεργασία ψύξης με κρυστάλλωση. Προς το παρόν, μόνο η Tronox (πρώην FMC) στη λεκάνη Green River του Ουαϊόμινγκ έχει εξορύξει με εμπορική επιτυχία το προϊόν.

==Χημεία==
Το όξινο ανθρακικό νάτριο είναι μια [[επαμφοτερίζουσα χημική ένωση]]. Τα υδατικά διαλύματα είναι πολύ ήπια [[βάση|αλκαλικά]] λόγω του σχηματισμού του [[ανθρακικό οξύ|ανθρακικού οξέος]] και ιόντος [[υδροξείδιο|υδροξειδίου]]:

:HCO{{su| b=3 |p=−}} + H<sub>2</sub>O → {{chem|H|2|CO|3}} + OH<sup>−</sup>

Το όξινο ανθρακικό νάτριο μπορεί να χρησιμοποιηθεί ως έκπλυση για να αφαιρέσει οποιεσδήποτε όξινες ακαθαρσίες από ένα "ακατέργαστο" υγρό, παράγοντας ένα πιο καθαρό δείγμα. Η αντίδραση του όξινου ανθρακικού νατρίου και ενός [[οξύ|οξέος]] παράγει άλας και ανθρακικό οξύ, που διασπάται αμέσως σε διοξείδιο του άνθρακα και νερό:

:NaHCO<sub>3</sub> + HCl → NaCl + H<sub>2</sub>CO<sub>3</sub>
:H<sub>2</sub>CO<sub>3</sub> → H<sub>2</sub>O + CO<sub>2</sub>(g)

Το όξινο ανθρακικό νάτριο αντιδρά με [[αιθανικό οξύ]] (που βρίσκεται στο [[ξύδι]]), παράγοντας αιθανικό (οξικό) νάτριο, νερό και [[διοξείδιο του άνθρακα]]:

:NaHCO<sub>3</sub> + CH<sub>3</sub>COOH → CH<sub>3</sub>COONa + H<sub>2</sub>O + CO<sub>2</sub>(g)

Το όξινο ανθρακικό νάτριο αντιδρά με [[βάση|βάσεις]] όπως υδροξείδιο του νατρίου για να σχηματίσει ανθρακικά:

:NaHCO<sub>3</sub> + NaOH → Na<sub>2</sub>CO<sub>3</sub> + H<sub>2</sub>O

Το όξινο ανθρακικό νάτριο αντιδρά με [[καρβοξυλικά οξέα|καρβοξυλομάδες]] σε πρωτεΐνες για να δώσει ζωηρό αναβρασμό από το σχηματισμό του {{chem|CO|2}}. Αυτή η αντίδραση χρησιμοποιείται για να ελέγξει την παρουσία καρβοξυλομάδων σε πρωτεΐνες.

===Θερμική αποσύνθεση===
Πάνω από τους 50&nbsp;°C, το όξινο ανθρακικό νάτριο διασπάται βαθμιαία σε ανθρακικό νάτριο, νερό και διοξείδιο του άνθρακα. Η μετατροπή είναι γρήγορη στους 200&nbsp;°C:<ref name=frostburg>{{cite web|publisher=General Chemistry Online|title=Decomposition of Carbonates|url=http://antoine.frostburg.edu/chem/senese/101/inorganic/faq/carbonate-decomposition.shtml|accessdate=2016-08-30|archiveurl=https://web.archive.org/web/19991002045519/http://antoine.frostburg.edu/chem/senese/101/inorganic/faq/carbonate-decomposition.shtml|archivedate=1999-10-02|url-status=dead}}</ref>

: 2 NaHCO<sub>3</sub> → Na<sub>2</sub>CO<sub>3</sub> + H<sub>2</sub>O + CO<sub>2</sub>

Τα περισσότερα όξινα ανθρακικά υφίστανται αυτήν την αντίδραση αφυδάτωσης. Πρόσθετη θέρμανση μετατρέπει το ανθρακικό σε οξείδιο του νατρίου (στους πάνω από 850&nbsp;°C):<ref name=frostburg />

: Na<sub>2</sub>CO<sub>3</sub> → Na<sub>2</sub>O + CO<sub>2</sub>

Αυτές οι μετατροπές είναι σχετικές με τη χρήση του NaHCO<sub>3</sub> ως κατασβεστικό μέσο σε κάποιους πυροσβεστήρες ξηρής σκόνης.

==Εφαρμογές==
Το όξινο ανθρακικό νάτριο έχει ��να μεγάλο εύρος χρήσεων.

===Μαγειρική===

====Με οξέα====
Το όξινο ανθρακικό νάτριο, που αναφέρεται ως "μαγειρική σόδα", χρησιμοποιείται κυρίως στο ψήσιμο, ως μέσο διόγκωσης (leavening agent). Αντιδρά με όξινα συστατικά σε χυλούς, ελευθερώνοντας διοξείδιο του άνθρακα, που προκαλεί διαστολή του χυλού και σχηματίζει τη χαρακτηριστική υφή και κόκκους σε τηγανίτες, κέικ, ζύμες που φουσκώνουν γρήγορα (quick breads), ψωμί σόδας, και άλλα ψημένα και τηγανισμένα τρόφιμα. Οι όξινες ενώσεις που προκαλούν αυτήν την αντίδραση περιλαμβάνουν φωσφορικά, κρέμα ταρτάρ (όξινο τρυγικό κάλιο), [[λεμόνι|χυμό λεμονιού]], [[γιαούρτι]], βουτυρόγαλα, κακάο και [[ξύδι]]. Τα φυσικά οξέα σε προζύμι μπορούν να διογκωθούν με την προσθήκη μικρών ποσοτήτων όξινου ανθρακικού νατρίου.<ref>{{cite web|publisher=whatscookingamerica.com|url=http://whatscookingamerica.net/Bread/SourdoughPancakes.htm|title=Sourdough Pancakes Recipe}}</ref> Το όξινο ανθρακικό νάτριο μπορεί να υποκαταστήσει την τεχνητή ζύμη (baking powder), με την προϋπόθεση προσθήκης στη συνταγή επαρκούς αντιδραστηρίου οξέος.<ref>Radiation Cookery Book 45th Edition, Radiation Group Sales Ltd 1954</ref> Πολλές μορφές τεχνητής ζύμης περιέχουν όξινο ανθρακικό νάτριο συνδυασμένο με δισόξινο φωσφορικό ασβέστιο, φωσφορικό νάτριο-αργίλιο<ref>{{cite web|publisher=Cooking.com|url=http://www.cooking.com/recipes-and-more/glossary.aspx?GlossName=Baking+powder|title=Glossary Ingredients|accessdate=2016-08-30|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130712032727/http://www.cooking.com/recipes-and-more/Glossary.aspx?GlossName=Baking+powder|archivedate=2013-07-12|url-status=dead}}</ref> ή κρέμα ταρτάρ.

Το όξινο ανθρακικό νάτριο χρησιμοποιόταν κάποιες φορές στο μαγείρεμα λαχανικών, για να τα κάνει πιο μαλακά, αλλά αυτό έχει φύγει από τη μόδα, επειδή τα περισσότερα άτομα τώρα προτιμούν πιο στερεά λαχανικά. Όμως, χρησιμοποιείται ακόμα στην κουζίνα της Ασίας και της Λατινικής Αμερικής για να μαλακώσει τα κρέατα. Η μαγειρική σόδα μπορεί να αντιδράσει με οξέα στην τροφή, συμπεριλαμβανομένης της [[βιταμίνη C|βιταμίνης C]] (<small>L</small>-ασκορβικό οξύ). Χρησιμοποιείται επίσης στο πανάρισμα όπως στα τηγανητά τρόφιμα για να βελτιώσει τη φρεσκάδα και να επιτρέψει διόδους για τη διαφυγή του ατμού, έτσι ώστε το πανάρισμα να μην αποτύχει κατά το μαγείρεμα.

====Με θέρμανση====
Η θερμότητα προκαλεί τη δράση του όξινου ανθρακικού νατρίου ως διογκωτικό ελευθερώνοντας διοξείδιο του άνθρακα όταν χρησιμοποιείται στο ψήσιμο. Η παραγωγή διοξειδίου του άνθρακα ξεκινά σε θερμοκρασίες πάνω από 80&nbsp;°C.
: 2NaHCO<sub>3</sub> → Na<sub>2</sub>CO<sub>3</sub> + H<sub>2</sub>O + CO<sub>2</sub>
Επειδή η αντίδραση λαμβάνει χώρα αργά σε θερμοκρασία δωματίου, τα μείγματα (κέικ, κλπ.) μπορούν να παραμείνουν χωρίς να αυξηθούν μέχρι να θερμανθούν σε φούρνο.

===Καταπολέμηση επιβλαβών οργανισμών===
Χρησιμοποιείται στην καταπολέμηση κατσαρίδων. Μόλις καταναλωθεί, προκαλεί την έκρηξη των εσωτερικών οργάνων των κατσαρίδων, λόγω της συλλογής αερίων.<ref>{{cite web|url=http://homeremediesandtips.whw1.com/home/pests/6-top-home-remedies-to-kill-and-control-cockroaches|title=Best Home Remedies To Kill And Control Cockroaches|publisher=HRT.whw1.com|accessdate=2015-06-20|archive-date=2015-06-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20150620181510/http://homeremediesandtips.whw1.com/home/pests/6-top-home-remedies-to-kill-and-control-cockroaches|url-status=}}</ref>

===Αφαίρεση βαφής και διάβρωσης===
Το όξινο ανθρακικό νάτριο χρησιμοποιείται σε μια διεργασία για αφαίρεση βαφής και διάβρωσης που λέγεται ριπή σόδας (sodablasting)· η διεργασία είναι ιδιαίτερα κατάλληλη για τον καθαρισμό αλουμινίου που μπορεί να παραμορφωθεί από άλλους τύπους λειαντικών.

===Αλκαλικότητα/Αύξηση του pH===
Μπορεί να μπει σε δεξαμενές, λουτρά και λιμνούλες κήπων για να αυξήσει τη συνολική αλκαλικότητα, που θα αυξήσει το επίπεδο του [[pH]] και θα καταστήσει τη συντήρηση του κατάλληλου pH πιο εύκολη. Στην περίπτωση που το pH είναι χαμηλό, ή η αλκαλικότητα επαρκής ή υψηλή δεν θα πρέπει να χρησιμοποιηθεί όξινο ανθρακικό νάτριο στη ρύθμιση του pH.<ref>{{cite web|url=http://www.armandhammer.com/pdf/apoolownersguide.pdf|title=A pool owners guide by Arm & Hammer Baking soda|publisher=Armandhammer.com|accessdate=2009-07-30|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120907013457/http://www.armandhammer.com/PDF/APoolOwnersGuide.pdf|archivedate=2012-09-07|url-status=dead}}</ref>

===Πυροτεχνική===
Το όξινο ανθρακικό νάτριο είναι ένα από τα κύρια συστατικά των συνηθισμένων εμπρηστικών μηχανισμών των [[πυροτέχνημα|πυροτεχνημάτων]]. Το αποτέλεσμα προκαλείται από τη θερμική αποσύνθεση, που παράγει αέριο διοξείδιο του άνθρακα και στη συνέχεια παράγεται στάχτη που μοιάζει με [[φίδι]] ως προϊόν της καύσης του άλλου συστατικού, [[σακχαρόζη]].

===Ήπιο απολυμαντικό===
Έχει ασθενείς απολυμαντικές ιδιότητες,<ref>{{cite journal|pmid=16540196|date=May 2006|author1=Malik, Ys |author2=Goyal, Sm |title=Virucidal efficacy of sodium bicarbonate on a food contact surface against feline calicivirus, a norovirus surrogate|volume=109|issue=1–2|pages=160–3|issn=0168-1605|doi=10.1016/j.ijfoodmicro.2005.08.033|journal=International Journal of Food Microbiology}}</ref><ref>{{cite journal|author1=William A. Rutala |author2=Susan L. Barbee |author3=Newman C. Aguiar |author4=Mark D. Sobsey |author5=David J. Weber |year=2000|title=Antimicrobial Activity of Home Disinfectants and Natural Products Against Potential Human Pathogens|journal=Infection Control and Hospital Epidemiology|volume=21|issue=1|pages=33–38|publisher=The University of Chicago Press on behalf of The Society for Healthcare Epidemiology of America|doi=10.1086/501694|pmid=10656352 }}</ref> και μπορεί να είναι αποτελεσματικό μυκητοκτόνο (fungicide) κατά μερικών οργανισμών.<ref>{{cite journal|pmid=18396809|year=2007|author1=Zamani, M |author2=Sharifi, Tehrani, A |author3=Ali, Abadi, Aa |title=Evaluation of antifungal activity of carbonate and bicarbonate salts alone or in combination with biocontrol agents in control of citrus green mold|volume=72|issue=4|pages=773–7|journal=Communications in agricultural and applied biological sciences}}</ref> Επειδή η μαγειρική σόδα απορροφά οσμές κλεισούρας, έχει γίνει μια αξιόπιστη μέθοδος για τους πωλητές μεταχειρισμένων βιβλίων για να καταστήσουν τα βιβλία λιγότερο δύσοσμα.<ref>{{cite journal|title=Book Repair for BookThinkers: How To Remove Odors From Books|author=Gail Altman|date=2006-05-22|issue=69|work=The BookThinker|url=http://www.bookthink.com/0069/69alt.htm}}</ref>

===Πυροσβεστήρες===
Το όξινο ανθρακικό νάτριο μπορεί να χρησιμοποιηθεί, όταν ριφθεί στη φωτιά, για το σβήσιμο μικρών φωτιών από ηλεκτρικό ή λίπη, επειδή η θέρμανση του όξινου ανθρακικού ασβεστίου απελευθερώνει διοξείδιο του άνθρακα.<ref name=arm>{{cite web|url=http://www.armhammer.com/basics/magic/#9|title=Arm & Hammer Baking Soda – Basics – The Magic Of Arm & Hammer Baking Soda|publisher=Armhammer.com|accessdate=2009-07-30|archiveurl=https://web.archive.org/web/20090831133032/http://www.armhammer.com/basics/magic/#9|archivedate=2009-08-31|url-status=dead}}</ref> Όμως, δεν πρέπει να εφαρμόζεται σε φωτιές σε φριτέζες (deep fryers)· η απότομη έκλυση του αερίου μπορεί να προκαλέσει πιτσίλισμα του λίπους.<ref name=arm/> Το όξινο ανθρακικό νάτριο χρησιμοποιείται σε ξηρούς χημικούς πυροσβεστήρες BC ως μια εναλλακτική λύση στο περισσότερο διαβρωτικό φωσφορικό αμμώνιο σε πυροσβεστήρες ABC. Η αλκαλική φύση του όξινου ανθρακικού νατρίου το καθιστά τον μόνο ξηρό χημικό μέσα, εκτός του Purple-K, που χρησιμοποιείται σε συστήματα πυρόσβεσης μεγάλης κλίμακας που είναι εγκατεστημένα σε εμπορικές κουζίνες. Επειδή μπορεί να δράσει ως άλκαλι, το μέσο έχει ένα ήπιο αποτέλεσμα [[σαπωνοποίηση]]ς σε καυτά λίπη, που σχηματίζει έναν αφρώδη αφρό.

===Εξουδετέρωση οξέων και βάσεων===
Το όξινο ανθρακικό νάτριο είναι [[Επαμφοτερίζουσα χημική ένωση|αμφοτερικό]] και αντιδρά με [[PH|οξέα και βάσεις]]. Αντιδρά βίαια με οξέα, ελευθερώνοντας αέριο CO<sub>2</sub> ως ένα προϊόν της αντίδρασης. Χρησιμοποιείται συνήθως για να εξουδετερώσει ανεπιθύμητα διαλύματα οξέων ή κηλίδες οξέων σε χημικά εργαστήρια.

Πολλές εφαρμογές ακολουθούν τις ιδιότητές του μετά την εξουδετέρωσή του, συμπεριλαμβανόμενης της μείωσης της εξάπλωσης του λευκού φωσφόρου από εμπρηστική σφαίρα μέσα στις πληγές τραυματία στρατιώτη.<ref>{{cite web|publisher=GlobalSecurity.org|title=White Phosphorus|url=http://www.globalsecurity.org/military/systems/munitions/wp.htm|accessdate=2007-09-26}}</ref>

===Ιατρικές χρήσεις===

Το όξινο ανθρακικό νάτριο αναμειγμένο με νερό μπορεί να χρησιμοποιηθεί ως αντιόξινο (antacid) για να αντιμετωπίσει όξινη δυσπεψία και καούρα.<ref>{{cite web|publisher=Jackson Siegelbaum Gastroenterology|url=http://www.gicare.com/pated/sodium_bicarbonate.htm|title=Sodium Bicarbonate|year=1998|accessdate=2016-08-30|archiveurl=https://web.archive.org/web/20081201002838/http://www.gicare.com/pated/sodium_bicarbonate.htm|archivedate=2008-12-01|url-status=dead}}</ref>

Το ενδοφλέβιο όξινο ανθρακικό νάτριο είναι ένα υδατικό διάλυμα που μερικές φορές χρησιμοποιείται για περιπτώσεις οξέωσης, ή όταν υπάρχουν ανεπαρκές νάτριο ή όξινα ανθρακικά ιόντα στο αίμα.<ref>{{cite web|publisher=Better Health Channel|url=http://www.betterhealth.vic.gov.au/bhcv2/bhcmed.nsf/pages/pucsodbi/$File/pucsodbi.pdf|title=Sodium Bicarbonate Intravenous Infusion|work=Consumer Medicine Information|date=2004-07-13|accessdate=2016-08-30|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080822111454/http://www.betterhealth.vic.gov.au/bhcv2/bhcmed.nsf/pages/pucsodbi/$File/pucsodbi.pdf|archivedate=2008-08-22|url-status=dead}}</ref> Σε περιπτώσεις αναπνευστικής οξέωσης, το εγχεόμενο όξινο ανθρακικό ιόν οδηγεί το ρυθμιστικό του πλάσματος του ανθρακικού οξέος/όξινου ανθρακικού προς τα αριστερά και συνεπώς αυξάνει το pH. Για αυτόν τον λόγο το όξινο ανθρακικό νάτριο χρησιμοποιείται σε ιατρικά επιτηρούμενη [[καρδιοπνευμονική αναζωογόνηση]]. Έγχυση του όξινου ανθρακικού ενδείκνυται μόνο όταν το pH του αίματος είναι αισθητά χαμηλό (&lt;7,1–7,0).<ref>{{cite web|publisher=emedicine|url=http://emedicine.medscape.com/article/301574-treatment|title=Respiratory Acidosis: Treatment & Medication}}</ref>

Χρησιμοποιείται για τη θεραπεία της [[υπερκαλιαιμία]]ς, επειδή οδηγεί το K<sup>+</sup> πίσω στα κύτταρα κατά τη διάρκεια των περιόδων της υποχλωραιμικής μεταβολικής αλκάλωσης.<ref>[https://books.google.com.br/books?id=BfdighlyGiwC&pg=PA910&dq=bicarbonate+%22hypochloremic+metabolic+alkalosis%22&hl=pt-BR&sa=X&ved=0CB0Q6AEwAGoVChMIx9vNmoCGxgIVh9OACh2L8wCH#v=onepage&q=bicarbonate%20%22hypochloremic%20metabolic%20alkalosis%22&f=false Medical Toxicology], Richard C. Dart.</ref> Επειδή το όξινο ανθρακικό νάτριο μπορεί να προκαλέσει αλκάλωση (alkalosis), χρησιμοποιείται μερικές φορές για να αντιμετωπίσει υπερβολικές δόσεις ασπιρίνης. Η ασπιρίνη απαιτεί ένα όξινο περιβάλλον για κατάλληλη απορρόφηση και το βασικό περιβάλλον μειώνει την απορρόφηση της ασπιρίνης στην περίπτωση μιας υπερβολικής δόσης.<ref>[https://books.google.com.br/books?id=Nz4J9oSJT4IC&pg=PA46&dq=bicarbonate+aspirin+overdose&hl=pt-BR&sa=X&ved=0CCYQ6AEwAGoVChMItMiP3oCGxgIVAfWACh3qKQnU#v=onepage&q=bicarbonate%20aspirin%20overdose&f=false Cloth Diapers], Leah Leverich Ph.D.</ref> Το όξινο ανθρακικό νάτριο έχει χρησιμοποιηθεί επίσης στη θεραπεία της υπερβολικής δόσης τρικυκλικού αντικαταθλιπτικού.<ref name="pmid9142034">{{διόρθωση| link = Βικιπαίδεια:Εγχειρίδιο μορφής#Χρονολογίες| text = χρειάζεται ενημέρωση| date = Μάρτιος 2014
}}{{cite journal|pmid=9142034|date=Apr 1997|author1=Knudsen, K |author2=Abrahamsson, J |title=Epinephrine and sodium bicarbonate independently and additively increase survival in experimental amitriptyline poisoning|volume=25|issue=4|pages=669–74|issn=0090-3493|journal=Critical Care Medicine|doi=10.1097/00003246-199704000-00019}}</ref> Μπορεί, επίσης, να εφαρμοστεί τοπικά ως αλοιφή, με ανάμειξη τριών μερών μαγειρικής σοδας με ένα μέρος νερού, για να ανακουφίσει κάποια είδη δηγμάτων και τσιμπημάτων εντόμων (καθώς και το συνοδό πρήξιμο).<ref>{{cite web|publisher=Mayo Clinic|url=http://www.mayoclinic.com/health/first-aid-insect-bites/fa00046|title=Insect bites and stings: First aid|date=2008-01-15}}</ref>

Πολλές χημικές μελέτες έχουν διαψεύσει την επί μακρόν κρατούσα εικασία ότι το περιεχόμενο σε νάτριο στο όξινο ανθρακικό νάτριο θα μπορούσε να προκαλέσει τις ίδιες αρνητικές επιπτώσεις στην υγεία που σχετίζονται συχνά με το χλωριούχο νάτριο. Στην πραγματικότητα, είναι οι υψηλές συγκεντρώσεις σε χλώριο και όχι σε νάτριο στο επιτραπέζιο αλάτι που συνδέονται άμεσα με σοβαρά προβλήματα υγείας. Το όξινο ανθρακικό νάτριο μπορεί, στην πραγματικότητα, να χαμηλώσει την πίεση του αίματος και δεν προκαλεί υπέρταση.<ref>{{Cite journal|last=Kotchen|first=Theodore A.|date=2005-05-01|title=Contributions of Sodium and Chloride to NaCl-Induced Hypertension|url=http://hyper.ahajournals.org/content/45/5/849|journal=Hypertension|language=en|volume=45|issue=5|pages=849–850|doi=10.1161/01.HYP.0000164629.94634.27|issn=0194-911X|pmid=15837830}}</ref>

Το όξινο ανθρακικό νάτριο μπορεί να χρησιμοποιηθεί για να αντιμετωπίσει αλλεργικές αντιδράσεις σε φυτά, όπως ο ρους το τοξικόδενδρο ή δηλητηριώδης κισσός (poison ivy), η δηλητηριώδης βελανιδιά (poison oak), ή το δηλητηριώδες ρούκι (σουμάκι) (poison sumac), ώστε να ανακουφίσει κάποια από τη σχετική φαγούρα.<ref>{{Cite web|url=https://www.virtuowl.com/bicarb-lab/WhatisSodiumBicarbonateUsedFor.html|title=What is Sodium Bicarbonate Used For?|website=www.virtuowl.com|accessdate=2024-01-15}}</ref>

Η διττανθρακική σόδα μπορεί να είναι επίσης χρήσιμη στην αφαίρεση ακίδων από το δέρμα.<ref>{{cite web|url=http://www.wikihow.com/Remove-a-Splinter-with-Baking-Soda|title=How to Remove a Splinter with Baking Soda|work=wikiHow|accessdate=4 August 2015}}</ref>

Κάποιοι εναλλακτικοί θεραπευτές όπως ο Tullio Simoncini, έχουν προωθήσει τη μαγειρική σόδα ως γιατρικό για τον [[καρκίνος|καρκίνο]], αλλά η Αμερικανική Αντικαρκινική Εταιρεία έχει ταχθεί αντίθετη, λόγω της αναπόδεικτης αποτελεσματικότητάς της και του δυνητικού κινδύνου κατά τη χρήση της.<ref>{{cite web|url=http://www.cancer.org/treatment/treatmentsandsideeffects/complementaryandalternativemedicine/herbsvitaminsandminerals/sodium-bicarbonate|title=Sodium Bicarbonate|date=28 November 2008|publisher=American Cancer Society|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130219044718/http://www.cancer.org/treatment/treatmentsandsideeffects/complementaryandalternativemedicine/herbsvitaminsandminerals/sodium-bicarbonate|archivedate=February 19, 2013|accessdate=19 February 2013|deadurl=unfit}}</ref>

Το όξινο ανθρακικό νάτριο μπορεί να προστεθεί σε τοπικά αναισθητικά (local anaesthetics), για να επιταχύνει την έναρξη των επιδράσεων τους και να καταστήσει την έγχυσή τους λιγότερο επώδυνη.<ref>{{cite web|url=http://www.frca.co.uk/article.aspx?articleid=100505|title=Anaesthesia UK : Local Anaesthetic Pharmacology|first=AnaesthesiaUK|last=Editorial|publisher=|accessdate=2016-08-30|archive-date=2015-12-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20151222085359/http://www.frca.co.uk/article.aspx?articleid=100505|url-status=}}</ref> Είναι επίσης συστατικό του διαλύματος Moffett, που χρησιμοποιείται στη [[χειρουργική]] της [[μύτη]]ς.

===Προσωπική υγιεινή===
Οι [[οδοντόκρεμα|οδοντόκρεμες]] που περιέχουν όξινο ανθρακικό νάτριο έχουν καλύτερα αποτελέσματα στη λεύκανση των δοντιών και στην αφαίρεση της πλάκας, συγκριτικά με τις οδοντόκρεμες που δεν έχουν, όπως υποδεικνύεται σε πολλές μελέτες.<ref name="Kleber 1998 72–5">{{cite journal|last=Kleber|first=CJ |author2=Moore, MH |author3=Nelson, BJ|title=Laboratory assessment of tooth whitening by sodium bicarbonate dentifrices.|journal=The Journal of clinical dentistry|year=1998|volume=9|issue=3|pages=72–5|pmid=10518866}}</ref><ref name="Kleber 1998 72–5"/><ref>{{cite journal|last=Koertge|first=TE |author2=Brooks, CN |author3=Sarbin, AG |author4=Powers, D |author5=Gunsolley, JC|title=A longitudinal comparison of tooth whitening resulting from dentifrice use.|journal=The Journal of clinical dentistry|year=1998|volume=9|issue=3|pages=67–71|pmid=10518865}}</ref><ref>{{cite journal|last=Yankell|first=SL |author2=Emling, RC |author3=Petrone, ME |author4=Rustogi, K |author5=Volpe, AR |author6=DeVizio, W |author7=Chaknis, P |author8=Proskin, HM|title=A six-week clinical efficacy study of four commercially available dentifrices for the removal of extrinsic tooth stain.|journal=The Journal of clinical dentistry|year=1999|volume=10|issue=3 Spec No|pages=115–8|pmid=10825858}}</ref><ref>{{cite journal|last=Mankodi|first=S|author2=Berkowitz, H |author3=Durbin, K |author4=Nelson, B |title=Evaluation of the effects of brushing on the removal of dental plaque.|journal=The Journal of clinical dentistry|year=1998|volume=9|issue=3|pages=57–60|pmid=10518862}}</ref><ref>{{cite journal|last=Putt|first=MS |author2=Milleman, KR |author3=Ghassemi, A |author4=Vorwerk, LM |author5=Hooper, WJ |author6=Soparkar, PM |author7=Winston, AE |author8=Proskin, HM|title=Enhancement of plaque removal efficacy by tooth brushing with baking soda dentifrices: results of five clinical studies.|journal=The Journal of clinical dentistry|year=2008|volume=19|issue=4|pages=111–9|pmid=19278079}}</ref>

Το όξινο ανθρακικό νάτριο χρησιμοποιείται επίσης ως συστατικό σε κάποια στοματικά διαλύματα. Έχει ιδιότητες κατά της τερηδόνας και της διάβρωσης.<ref>{{cite web |url=https://www.duo.uio.no/bitstream/handle/10852/33076/Storehagen_Ose_Midha.pdf?sequence=1 |title=Dentifrices and mouthwashes ingredients and their use |author=Silje Storehagen, Nanna Ose og Shilpi Midha |work=Institutt for klinisk odontologi |publisher=Universitetet i Oslo}}</ref> Δουλεύει ως μηχανικό καθαριστικό στα δόντια και στα ούλα, εξουδετερώνει την παραγωγή οξέος στο στόμα και δρα και ως αντισηπτικό βοηθώντας στην αποφυγή μολύνσεων.<ref>{{cite journal|pmid=16540196 | doi=10.1016/j.ijfoodmicro.2005.08.033|title=Virucidal efficacy of sodium bicarbonate on a food contact surface against feline calicivirus, a norovirus surrogate|year=2006|last1=Malik|first1=Y|last2=Goyal|first2=S|journal=International Journal of Food Microbiology|volume=109|pages=160–3|issue=1–2}}</ref><ref>{{cite journal|pmid=18396809|year=2007|last1=Zamani|first1=M|last2=Sharifi Tehrani|first2=A|last3=Ali Abadi|first3=AA|title=Evaluation of antifungal activity of carbonate and bicarbonate salts alone or in combination with biocontrol agents in control of citrus green mold|volume=72|issue=4|pages=773–7|journal=Communications in agricultural and applied biological sciences}}</ref>

Το όξινο ανθρακικό νάτριο σε συνδυασμό με άλλα συστατικά μπορεί να χρησιμοποιηθεί για να παρασκευάσει ξηρά ή υγρά αποσμητικά.<ref>{{cite journal|last=Lamb|first=John Henderson|title=Sodium Bicarbonate: An Excellent Deodorant|journal=The Journal of Investigative Dermatology|date=31 May 1946|volume=7|issue=3|pages=131–133|doi=10.1038/jid.1946.13}}</ref><ref>{{cite web|title=Bicarb soda: natural body deodorant|url=http://sustainableecho.com/bicarb-soda-natural-body-deodorant/|accessdate=5 May 2012}}</ref>

Το όξινο ανθρακικό νάτριο μπορεί να χρησιμοποιηθεί ως ρυθμιστικός παράγοντας, σε συνδυασμό με επιτραπέζιο αλάτι, κατά τη δημιουργία διαλύματος για ρινικές πλύσεις.<ref>Ralph B. Metson, M.D., ''The Harvard Medical School Guide to Healing Your Sinues'' (McGraw Hill 2005), at p. 68.</ref>

Χρησιμοποιείται στην υγιεινή των οφθαλμών για να αντιμετωπίσει τη βλεφαρίτιδα. Αυτό γίνεται με την προσθήκη μιας κουταλιάς του γλυκού όξινου ανθρακικού ασβεστίου σε δροσερό νερό που βράστηκε πρόσφατα, ακολουθούμενο από έναν ήπιο καθαρισμό της βάσης της βλεφαρίδας με μια βαμβακερή μπατονέτα βουτηγμένη στο διάλυμα.<ref>{{Cite web|url=http://patient.info/health/blepharitis-leaflet|title=Blepharitis. Treatment and Causes. Eye lid inflammation {{!}} Patient|website=Patient|language=en-GB|access-date=2016-05-31}}</ref>

===Στον αθλητισμό===
Μικρές ποσότητες από όξινο ανθρακικό ασβέστιο έχει αποδειχθεί ότι είναι χρήσιμες ως συμπλήρωμα για αθλητές σε αθλήματα με βάση την ταχύτητα όπως στους δρόμους μεσαίων αποστάσεων, που διαρκούν από περίπου ένα έως επτά λεπτά.<ref>{{cite news|url=http://women.timesonline.co.uk/tol/life_and_style/women/body_and_soul/article4539000.ece|work=The Times|location=London|title=Is bicarbonate of soda a performance enhancing drug|first=Peta|last=Bee|date=2008-08-16|accessdate=2010-05-23|archive-date=2011-05-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20110501074858/http://women.timesonline.co.uk/tol/life_and_style/women/body_and_soul/article4539000.ece|dead-url=}}</ref><ref name="Ergogenic Aids">[http://www.brianmac.co.uk/articles/scni9a5.htm Ergogenic Aids]. U. Retrieved on 2011-09-11.</ref> Όμως, η υπερβολική δόση είναι ένας σημαντικός κίνδυνος επειδή το όξινο ανθρακικό ασβέστιο είναι ελαφρά τοξικό·<ref>[http://www.umm.edu/ency/article/002749all.htm Baking soda overdose – All Information] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091202053719/http://www.umm.edu/ency/article/002749all.htm |date=2009-12-02 }}. Umm.edu (2009-10-19). Retrieved on 2010-09-24.</ref> και ο γαστρεντερικός ερεθισμός αποτελεί ιδιαίτερη ανησυχία.<ref name="Ergogenic Aids"/> Επιπλέον, αυτή η πρακτική προκαλεί μια σημαντική αύξηση στο νάτριο της δίαιτας.

===Ως καθαριστικό προϊόν===
Μια αλοιφή από μαγειρική σόδα μπορεί να είναι πολύ αποτελεσματική όταν χρησιμοποιείται στον καθαρισμό και το τρίψιμο.<ref>{{cite web|url=http://www.armhammer.com/basics/magic/#3|title=Arm & Hammer Baking Soda – Basics – The Magic Of Arm & Hammer Baking Soda|publisher=Armhammer.com|accessdate=2009-07-30|archiveurl=https://web.archive.org/web/20090831133032/http://www.armhammer.com/basics/magic/#3|archivedate=2009-08-31|url-status=dead}}</ref> Για τον καθαρισμό αλουμινένιων αντικειμένων, η χρήση του όξινου ανθρακικού νατρίου αντεδείκνυται, επειδή προσβάλλει τη λεπτή αδρανή προστατευτική στρώση οξειδίου αυτού του αλλιώς πολύ δραστικού μετάλλου.<ref name="PhilMus">{{cite web|url=http://www.philamuseum.org/booklets/7_44_85_1.html?page=2|title=Finishing Techniques in Metalwork|first=Philadelphia Museum of|last=Art|publisher=}}</ref> Ένα διάλυμα σε ζεστό νερό θα αφαιρέσει το θάμπωμα από τον άργυρο, όταν ο άργυρος είναι σε επαφή με ένα κομμάτι από αλουμινόχαρτο.<ref name="PhilMus"/><ref>{{cite web|url=http://scifun.chem.wisc.edu/homeexpts/TARNISH.html|title=Put a Shine on It|publisher=scifun.chem.wisc.edu|accessdate=2011-03-06|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110514002635/http://scifun.chem.wisc.edu/homeexpts/TARNISH.html|archivedate=2011-05-14|url-status=dead}}</ref> Μια αλοιφή από όξινο ανθρακικό νάτριο και νερό είναι χρήσιμη στην αφαίρεση επιφανειακής σκουριάς, επειδή η σκουριά σχηματίζει μια υδατοδιαλυτή ένωση όταν βρίσκεται σε ένα πυκνό αλκαλικό διάλυμα.<ref name="InorgChem">{{cite book
| title = Inorganic Chemistry, 3rd Edition
| url = https://archive.org/details/inorganicchemist00hous_731
| chapter = Chapter 22: ''d''-block metal chemistry: the first row elements
| author1 = Catherine E. Housecroft
| author2 = Alan G. Sharpe
| publisher = Pearson
| year = 2008
| isbn = 978-0-13-175553-6
| page = [https://archive.org/details/inorganicchemist00hous_731/page/716 716]
}}</ref> Θα πρέπει να χρησιμοποιηθεί κρύο νερό, επειδή τα διαλύματα ζεστού νερού μπορεί να διαβρώσουν τον χάλυβα.
<ref>{{Cite web|url=http://www.sciencelab.com/msds.php?msdsId=9927263|title=Science Lab.com|date=|website=MSDS- Sodium carbonate|publisher=|access-date=}}</ref>
H μαγειρική σόδα προστίθεται συνήθως στο πλύσιμο μηχανών ως υποκατάστατο μαλακτικού και στην αφαίρεση οσμών από ενδύματα. Το όξινο ανθρακικό νάτριο είναι επίσης αποτελεσματικό στην αφαίρεση έντονων κηλίδων από τσάι ή καφέ από φλιτζάνια όταν αραιώνεται με ζεστό νερό. Επίσης, η μαγειρική σόδα μπορεί να χρησιμοποιηθεί ως αποσμητικό πολλαπλού σκοπού.<ref>{{Cite news|url=http://cravedujour.com/kitchen-odor-eliminating-candles-products-tricks/#xxTICWbUEW5oLJeh.99|author=Jessica Raymond|title=Kitchen Odor Eliminating Candles, Products, and Tricks|date=June 10, 2016|accessdate=June 29, 2016|archive-date=2020-08-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20200807080836/http://cravedujour.com/kitchen-odor-eliminating-candles-products-tricks/#xxTICWbUEW5oLJeh.99|dead-url=dead}}</ref>

Κατά τη διάρκεια του [[Πρόγραμμα Μανχάταν|προγράμματος Μανχάταν]] για την ανάπτυξη της πυρηνικής βόμβας στις αρχές της δεκαετίας του 1940, πολλοί επιστήμονες ερεύνησαν τις τοξικές ιδιότητες του ουρανίου. Βρήκαν ότι τα οξείδια του ουρανίου προσκολλώνται πολύ έντονα σε ύφασμα από βαμβάκι, αλλά δεν ξεπλένονται με σαπούνι ή απορρυπαντικό πλυντηρίου. Το ουράνιο μπορεί να ξεπλυθεί με διάλυμα 2% όξινου ανθρακικού νατρίου. Ο ρουχισμός μπορεί να μολυνθεί με σκόνη [[απεμπλουτισμένο ουράνιο|απεμπλουτισμένου ουρανίου]] (DU) και έπειτα δεν μπορεί να αφαιρεθεί με κανονικό πλύσιμο. Όσοι κινδυνεύουν από έκθεση σε απεμπλουτισμένο ουράνιο πρέπει να πλύνουν τα ρούχα τους με περίπου 170 g μαγειρικής σόδας σε 7,5L νερού.<ref name=Orcutt>{{cite web|last=Orcutt|first=JA|title=Scientist|url=http://myweb.brooklyn.liu.edu/lawrence/duproject/duhealth.htm|work=Pharmacology and Toxicology of Uranium Compounds|publisher=McGraw-Hill|accessdate=21 March 2012|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130117213341/http://myweb.brooklyn.liu.edu/lawrence/duproject/duhealth.htm|archivedate=2013-01-17|url-status=dead}}</ref>

===Ως βιοκτόνο===
Το όξινο ανθρακικό νάτριο μπορεί να αποτελέσει έναν αποτελεσματικό τρόπο ελέγχου της μυκητιασικής ανάπτυξης,<ref>[https://www3.epa.gov/pesticides/chem_search/reg_actions/registration/fs_G-135_01-Oct-04.pdf Potassium bicarbonate (073508) and Sodium bicarbonate (073505) Fact Sheet] ''United States Environmental Protection Agency''. Updated 17 February 2011. Retrieved 25 November 2011.</ref> και στις ΗΠΑ είναι καταχωρημένο από την Υπηρεσία Περιβα��λοντικής Προστασίας (Environmental Protection Agency) ως βιοκτόνο.<ref>[http://www.epa.gov/pesticides/ppdc/2002/regist-biopes.htm Registered Biopesticides 04/29/02] ''United States Environmental Protection Agency''. Updated 29 March 2002. Retrieved 25 November 2011.</ref>

===Συμπλήρωμα διατροφής βοοειδών===
Το όξινο ανθρακικό ασβέστιο πωλείται ως συμπλήρωμα διατροφής βοοειδών, ειδικά ως ρυθμιστικός παράγοντας για τη μεγάλη κοιλιά.<ref>{{cite web|title=Acidosis Health Warning for Livestock Farmers|url=http://www.stockyard.com/news/2008/11/veterinary/04_wynnstay_acidosis.html|accessdate=5 May 2012}}{{Dead link|date=Σεπτέμβριος 2019 }}</ref>

==Διαφορά μεταξύ μαγειρικής σόδας (baking soda) και τεχνητής ζύμης (baking powder)==
Η μαγειρική σόδα είναι [[χημική ουσία]]. Η τεχνητή ζύμη είναι ένα μείγμα μαγειρικής σόδας, κονιοποιημένου οξέος και αμύλου καλαμποκιού.

Η μαγειρική σόδα είναι αλκαλική, έτσι χρησιμοποιείται οξύ στην τεχνητή ζύμη για να αποφευχθεί η μεταλλική γεύση όταν η χημική μεταβολή κατά τη διάρκεια του ψησίματος δημιουργεί ανθρακικό νάτριο. Όμως, για να αποφευχθεί ο υπερβολικός αρωματισμός με όξινη γεύση πρέπει να προστεθούν μη όξινα συστατικά όπως πλήρες γάλα ή κακάο.<ref>{{cite web|url=http://joythebaker.com/2013/10/baking-101-the-difference-between-baking-soda-and-baking-powder|title=Baking 101: The Difference Between Baking Soda and Baking Powder|work=Joy the Baker|accessdate=4 August 2015}}</ref>

==Σημειώσεις==
{{reflist|group=note}}

==Παραπομπές==
<references />

==Παραπέρα μελέτη==
* {{cite journal|pmid=15126714|date=Μάιος 2004|author=Bishop, D; Edge, J; Davis, C; Goodman, C|title=Induced metabolic alkalosis affects muscle metabolism and repeated-sprint ability|url=https://archive.org/details/sim_medicine-and-science-in-sports-and-exercise_2004-05_36_5/page/807|volume=36|issue=5|pages=807–13|issn=0195-9131|journal=Medicine and science in sports and exercise|doi=10.1249/01.MSS.0000126392.20025.17}}
* {{cite book|editor=David R. Lide|title=CRC Handbook of Chemistry and Physics|url=https://books.google.com/books?id=q2qJId5TKOkC|edition=84th|year=2003|publisher=CRC Press|location=Boca Raton, FL|isbn=0-8493-0484-9}}

==Εξωτερικοί σύνδεσμοι==
{{Commons category|Sodium bicarbonate}}
* [http://www.inchem.org/documents/icsc/icsc/eics1044.htm International Chemical Safety Card 1044]
* [https://web.archive.org/web/20161119045317/http://chemistry.about.com/cs/foodchemistry/f/blbaking.htm Differences between Baking Soda and Baking Powder]

{{Ενώσεις νατρίου1}}
{{Ενώσεις υδρογόνου}}
{{Ανόργανες ενώσεις άνθρακα}}


{{Authority control}}

{{DEFAULTSORT:Οξινο ανθρακικο νατριο}}
[[Κατηγορία:Βάσεις]]
[[Κατηγορία:Ενώσεις νατρίου]]
[[Κατηγορία:Ανόργανες ενώσεις άνθρακα]]
[[Κατηγορία:Αντιόξινα φάρμακα]]
Πρότυπα που χρησιμοποιούνται σε αυτή την σελίδα:
Επιστροφή στη σελίδα Όξινο ανθρακικό νάτριο.
Ανακτήθηκε από "https://el.wikipedia.org/wiki/Όξινο_ανθρακικό_νάτριο"