Προβολή πηγαίου κώδικα για τη σελίδα Ανθρώπινος εγκέφαλος

Δεν έχετε την άδεια να τροποποιήσετε αυτή τη σελίδα, για τον ακόλουθο λόγο:
Η διεύθυνση IP σας βρίσκεται σε ένα εύρος που έχει αποκλειστεί σε όλα τα wiki του Ιδρύματος Wikimedia.
Ο αποκλεισμός έγινε από ‪Jon Kolbert‬ . Ο λόγος που δίνεται είναι Open proxy/Webhost: See the help page if you are affected .
Έναρξη αποκλεισμού: 05:37, 21 Φεβρουαρίου 2024
Λήξη αποκλεισμού: 05:37, 21 Φεβρουαρίου 2029
Η τρέχουσα διεύθυνση IP σας είναι 18.216.141.113 . Το αποκλεισμένο εύρος είναι 18.216.0.0/16 .
Παρακαλούμε συμπεριλάβετε τις παραπάνω λεπτομέρειες σε όποια ερωτήματα κάνετε. Εάν πιστεύετε ότι έχετε αποκλειστεί κατά λάθος, μπορείτε να βρείτε πρόσθετες πληροφορίες και οδηγίες στην παγκόσμια πολιτική No open proxies παγκόσμια πολιτική.
Διαφορετικά, για να συζητήσετε τον αποκλεισμό, παρακαλούμε αναρτήστε ένα αίτημα για έλεγχο στο Meta-Wiki. ⧼wikimedia-globalblocking-blockedtext-mistake- email-steward⧽
Μπορείτε να δείτε και να αντιγράψετε τον κώδικα της σελίδας:
{{Infobox anatomy
| Name       = Ανθρώπινος εγκέφαλος
| Latin      =
| Greek      = ἐγκέφαλος (enképhalos)<ref>{{cite encyclopedia |url=http://etymonline.com/index.php?allowed_in_frame=0&search=encephalo- |title=''Encephalo-'' Etymology |dictionary=[[Online Etymology Dictionary]] |access-date=October 24, 2015 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20171002022623/http://etymonline.com/index.php?allowed_in_frame=0&search=encephalo- |archive-date=October 2, 2017  }}</ref>
| Image      = Brain autopsy lateral view.jpg
| Caption    = Ανθρώπινος εγκέφαλος, όπως απεικονίζεται σε νεκροψία-νεκροτομή.
| Image2     = Skull and brain normal human.svg
| Caption2   = Ανθρώπινος εγκέφαλος και κρανίο.
| Precursor  = [[Κεντρικός σωλήνας]]
| System     = [[Κεντρικό νευρικό σύστημα]]
| Artery     = [[Έσω καρωτίδα]], [[Σπονδυλική αρτηρία]]
| Vein       = Επιπολής εγκεφαλικές φλέβες, εν τω βάθει εγκεφαλικές φλέβες,<br />έσω εγκεφαλική φλέβα, [[βασική φλέβα]], φλέβες στελέχους, παρεγκεφαλιδικές φλέβες και φλέβες του οπίσθιου κρανιακού βόθρου.
| Nerve      =
| Lymph      =
}}
Ο '''ανθρώπινος εγκέφαλος''' είναι το κεντρικό όργανο του [[Νευρικό σύστημα|νευρικού συστήματος]], και μαζί με το [[Νωτιαίος μυελός|νωτιαίο μυελό]], περιλαμβάνει το [[κεντρικό νευρικό σύστημα]]. Αποτελείται από τον [[Τελικός εγκέφαλος|τελικό εγκέφαλο]], το [[εγκεφαλικό στέλεχος]] και την [[παρεγκεφαλίδα]]. Ο εγκέφαλος ελέγχει τις περισσότερες από τις δραστηριότητες του σώματος, επεξεργάζεται, ενσωματώνει και συντονίζει τις πληροφορίες που λαμβάνει από το αισθητήριο νευρικό σύστημα. Ο εγκέφαλος ενσωματώνει τις οδηγίες που στέλνονται στο υπόλοιπο σώμα.

Ο τελικός εγκέφαλος, το μεγαλύτερο μέρος του ανθρώπινου εγκεφάλου, αποτελείται από δύο [[εγκεφαλικά ημισφαίρια]]. Κάθε ημισφαίριο έχει έναν εσωτερικό πυρήνα που αποτελείται από τη [[λευκή ουσία]] και μια εξωτερική επιφάνεια - τον [[Εγκεφαλικός φλοιός|εγκεφαλικό φλοιό]] - που αποτελείται από τη [[φαιά ουσία]]. Ο εγκεφαλικός φλοιός έχει ένα εξωτερικό στρώμα, τον [[Νεοφλοιός|νεοφλοιό]] και έναν εσωτερικό τον [[Αλλοφλοιός|αλλοφλοιό]]. Ο νεοφλοιός αποτελείται από έξι νευρωνικά στρώματα, ενώ ο αλλοφλοιός έχει τρία ή τέσσερα. Κάθε ημισφαίριο χωρίζεται σε τέσσερις λοβούς - τον [[Μετωπιαίος λοβός|μετωπιαίο]], τον [[Βρεγματικός λοβός|βρεγματικό]], τον [[Κροταφικός λοβός|κροταφικό]] και τον [[Ινιακός λοβός|ινιακό]] λοβό. Ο μετωπιαίος λοβός σχετίζεται με εκτελεστικές λειτουργίες όπως ο αυτοέλεγχος, ο προγραμματισμός, η συλλογιστική και η αφηρημένη σκέψη, ενώ ο ινιακός λοβός είναι αφιερωμένος στην όραση. Μέσα σε κάθε λοβό, οι περιοχές του φλοιού συνδέονται με συγκεκριμένες λειτουργίες, όπως οι [[Εγκεφαλικός φλοιός|αισθητηριακές, οι κινητικές και οι συνειρμικές περιοχές]]. Αν και το αριστερό και το δεξί ημισφαίριο είναι σε γενικές γραμμές παρόμοια σε σχήμα και λειτουργία, ορισμένες λειτουργίες συνδέονται με τη μία πλευρά, όπως η γλώσσα με την αριστερή και η οπτική-χωρική ικανότητα με την δεξιά. Τα ημισφαίρια συνδέονται με νευρικές οδούς, με το μεγαλύτερο να είναι το [[τυλώδες σώμα]].

Ο τελικός εγκέφαλος συνδέεται μέσω εγκεφαλικού στελέχους με τον [[Νωτιαίος μυελός|νωτιαίο μυελό]]. Το εγκεφαλικό στέλεχος αποτελείται από τον [[Μεσεγκέφαλος|μεσεγκέφαλο]], τη [[Γέφυρα (εγκέφαλος)|γέφυρα]] και τον [[Προμήκης μυελός|προμήκη μυελό]]. Η [[παρεγκεφαλίδα]] συνδέεται με το εγκεφαλικό στέλεχος με τρία ζεύγη νευρικών οδών που ονομάζονται [[Παρεγκεφαλιδικός μίσχος|παρεγκεφαλιδικοί μίσχοι]] (άνω, μέσος και κάτω). Μέσα στον εγκέφαλο βρίσκεται το [[κοιλιακό σύστημα]], το οποίο αποτελείται από τέσσερις διασυνδεδεμένες κοιλίες στις οποίες παράγεται και κυκλοφορεί το [[εγκεφαλονωτιαίο υγρό]]. Κάτω από τον [[Εγκεφαλικός φλοιός|εγκεφαλικό φλοιό]] υπάρχουν διάφορες δομές, όπως ο [[Θάλαμος (εγκέφαλος)|θάλαμος]], ο [[επιθάλαμος]], η [[επίφυση]], ο [[υποθάλαμος]], η [[υπόφυση]] και ο [[υποθάλαμος]]. Επιπλέον, υπάρχουν οι [[Μεταιχμιακό σύστημα|μεταιχμιακές δομές]], συμπεριλαμβανομένων των [[Αμυγδαλή (εγκέφαλος)|αμυγδαλών]] και του [[Ιππόκαμπος (ανατομία)|ιππόκαμπου]], όπως επίσης ο [[ταινιοειδής πυρήνας]], οι διάφοροι πυρήνες των [[Βασικά γάγγλια|βασικών γαγγλίων]], οι βασικές δομές του [[Βασικός πρόσθιος εγκέφαλος|βασικού πρόσθιου εγκεφάλου]] και τα τρία [[κυκλικά όργανα]]. Οι δομές του εγκεφάλου που δεν βρίσκονται στο μέσο επίπεδο βρίσκονται σε ζεύγη, όπως για παράδειγμα, οι δύο ιππόκαμποι και οι δύο αμυγδαλές (δεξιά-αριστερά).

Τα κύτταρα του εγκεφάλου περιλαμβάνουν [[Νευρώνας|νευρώνες]] και υποστηρικτικά [[νευρογλοιακά κύτταρα]]. Υπάρχουν περισσότεροι από 86 δισεκατομμύρια νευρώνες στον εγκέφαλο, και περίπου ίσος αριθμός άλλων κυττάρων. Η εγκεφαλική δραστηριότητα καθίσταται δυνατή από τις διασυνδέσεις των νευρώνων και την απελευθέρωση [[Νευροδιαβιβαστής|νευροδιαβιβαστών]] σε απόκριση στα νευρικά ερεθίσματα. Οι νευρώνες συνδέονται για να σχηματίσουν νευρικές οδούς, νευρωνικά κυκλώματα και περίπλοκα συστήματα δικτύου. Ολόκληρο το κύκλωμα καθοδηγείται από τη διαδικασία της νευροδιαβίβασης.

Ο ανθρώπινος εγκέφαλος προστατεύεται από το [[κρανίο]], περιβάλλεται από το εγκεφαλονωτιαίο υγρό και απομονώνεται από την κυκλοφορία του αίματος μέσω του [[Αιματοεγκεφαλικός φραγμός|αιματοεγκεφαλικού φραγμού]]. Ωστόσο, ο εγκέφαλος εξακολουθεί να είναι ευαίσθητος σε βλάβες, ασθένειες και λοιμώξεις. Η βλάβη μπορεί να προκληθεί από τραύμα ή απώλεια παροχής αίματος γνωστή ως [[εγκεφαλικό επεισόδιο]]. Ο εγκέφαλος είναι ευαίσθητος σε εκφυλιστικές διαταραχές, όπως η [[νόσος του Πάρκινσον]], οι [[Άνοια|άνοιες]] συμπεριλαμβανομένης της [[Νόσος του Αλτσχάιμερ|νόσου του Αλτσχάιμερ]] και η [[σκλήρυνση κατά πλάκας]]. Οι ψυχιατρικές παθήσεις, συμπεριλαμβανομένης της [[Σχιζοφρένεια|σχιζοφρένειας]] και της [[Κλινική Κατάθλιψη|κλινικής κατάθλιψης]], πιστεύεται ότι σχετίζονται με εγκεφαλικές δυσλειτουργίες. Ο εγκέφαλος μπορεί επίσης να είναι η περιοχή των [[Εγκεφαλικός όγκος|όγκων]], τόσο καλοήθων όσο και κακοήθων. Στη συντριπτική τους πλειοψηφία οι όγκοι προέρχονται κυρίως από άλλα σημεία του σώματος ([[μεταστάσεις]]).

Η μελέτη της ανατομίας του εγκεφάλου είναι η [[νευροανατομία]], ενώ η μελέτη της λειτουργίας του είναι η [[νευροεπιστήμη]]. Πολλές τεχνικές χρησιμοποιούνται για τη μελέτη του εγκεφάλου. Δείγματα από άλλα ζώα, τα οποία μπορούν να εξεταστούν μικροσκοπικά, παρείχαν παραδοσιακά πολλές πληροφορίες. Οι τεχνολογίες ιατρικής απεικόνισης όπως η [[λειτουργική νευροαπεικόνιση]] και οι καταγραφές [[Ηλεκτροεγκεφαλογράφημα|ηλεκτροεγκεφαλογραφήματος]] είναι σημαντικές για τη μελέτη του εγκεφάλου. Το ιατρικό ιστορικό των ατόμων με εγκεφαλική βλάβη παρέχει πληροφορίες για τη λειτουργία κάθε μέρους του εγκεφάλου. Η έρευνα της νευροεπιστήμης έχει επεκταθεί σημαντικά και η έρευνα βρίσκεται σε εξέλιξη.

== Δομή ==
[[Αρχείο:Human_brain.jpg|μικρογραφία|Ανθρώπινος εγκέφαλος (οβελιαία απεικόνιση).]]
{{See also|Λίστα περιοχών του ανθρώπινου εγκεφάλου}}

=== Μακροσκοπική ανατομία ===
{{See also|Εξέλιξη του ανθρώπινου εγκεφάλου|Νευροεπιστήμη των διαφορών του φύλου}}Ο ανθρώπινος εγκέφαλος ενός ενήλικα ζυγίζει κατά μέσο όρο περίπου 1.2–1.4 kg που είναι περίπου το 2% του συνολικού σωματικού βάρους,<ref name="CarpenterCh12">{{cite book|title=Carpenter's Human Neuroanatomy|url=https://archive.org/details/humanneuroanatom0000pare|first1=A.|last1=Parent|first2=M.B.|last2=Carpenter|publisher=Williams & Wilkins|isbn=978-0-683-06752-1|year=1995|chapter=Ch. 1}}</ref><ref name="Bigos2">{{cite book|title=Neuroimaging Genetics: Principles and Practices|first1=K.L.|last1=Bigos|first2=A.|last2=Hariri|publisher=[[Oxford University Press]]|isbn=978-0-19-992022-8|year=2015|page=157|url=https://books.google.com/books?id=TF_iCgAAQBAJ&pg=PA157|last3=Weinberger|first3=D.}}</ref> με όγκο περίπου 1260 cm<sup>3</sup> για τους άνδρες και 1130 cm<sup>3</sup> για τις γυναίκες.<ref name="Cosgrove2">{{cite journal|last1=Cosgrove|first1=K.P.|last2=Mazure|first2=C.M.|last3=Staley|first3=J.K.|title=Evolving knowledge of sex differences in brain structure, function, and chemistry|url=https://archive.org/details/sim_biological-psychiatry_2007-10-15_62_8/page/846|year=2007|journal=Biol Psychiatry|volume=62|pages=847–855|pmid=17544382|pmc=2711771|doi=10.1016/j.biopsych.2007.03.001|issue=8}}</ref> Υπάρχει σημαντική ατομική διαφοροποίηση,<ref name="Cosgrove2" /> με το τυπικό εύρος αναφοράς για τους άνδρες να είναι 1180-1620 gr<ref name="MolinaDiMaio20122">{{cite journal|last1=Molina|first1=D. Kimberley|last2=DiMaio|first2=Vincent J.M.|title=Normal Organ Weights in Men|journal=The American Journal of Forensic Medicine and Pathology|volume=33|issue=4|year=2012|pages=368–372|issn=0195-7910|doi=10.1097/PAF.0b013e31823d29ad|pmid=22182984|s2cid=32174574}}</ref> και για τις γυναίκες 1030-1400 gr.<ref name="MolinaDiMaio20152">{{cite journal|last1=Molina|first1=D. Kimberley|last2=DiMaio|first2=Vincent J. M.|title=Normal Organ Weights in Women|journal=The American Journal of Forensic Medicine and Pathology|volume=36|issue=3|year=2015|pages=182–187|issn=0195-7910|doi=10.1097/PAF.0000000000000175|pmid=26108038|s2cid=25319215}}</ref>

Ο [[τελικός εγκέφαλος]], που αποτελείται από τα [[εγκεφαλικά ημισφαίρια]], αποτελεί το μεγαλύτερο μέρος του εγκεφάλου και υπερκαλύπτει τις άλλες δομές του εγκεφάλου.{{sfn|Gray's Anatomy|2008|pp=227-9}} Η εξωτερική περιοχή των ημισφαιρίων, ο [[εγκεφαλικός φλοιός]], αποτελείται από [[φαιά ουσία]], που περιέχει τα φλοιώδη στρώματα των [[Νευρώνας|νευρώνων]]. Κάθε ημισφαίριο χωρίζεται σε τέσσερις κύριους λοβούς - τον [[Μετωπιαίος λοβός|μετωπιαίο λοβό]], τον [[Βρεγματικός λοβός|βρεγματικό λοβό]], τον [[Κροταφικός λοβός|κροταφικό λοβό]] και τον [[Ινιακός λοβός|ινιακό λοβό]].{{sfn|Gray's Anatomy|2008|pp=335-7}} Σε κάποιες πηγές συμπεριλαμβάνονται άλλοι τρεις λοβοί, που είναι ο κεντρικός λοβός, ο μεταιχμιακός λοβός και ο νησιωτικός λοβός.<ref name="Ribas">{{cite journal|page=7|pmid=20121437|year=2010|last1=Ribas|first1=G. C.|title=The cerebral sulci and gyri|journal=Neurosurgical Focus|volume=28|issue=2|doi=10.3171/2009.11.FOCUS09245|doi-access=free}}</ref> Ο κεντρικός λοβός περιλαμβάνει την πρόσθια κεντρική έλικα και την οπίσθια κεντρική έλικα και συνήθως αναφέρεται καθώς έχει διακριτό λειτουργικό ρόλο.<ref name="Ribas" /><ref name="Frigeri">{{cite journal|pmid=25555079|year=2015|last1=Frigeri|first1=T.|title=Microsurgical anatomy of the central lobe|journal=Journal of Neurosurgery|volume=122|issue=3|pages=483–98|last2=Paglioli|first2=E.|last3=De Oliveira|first3=E.|last4=Rhoton Jr|first4=A. L.|doi=10.3171/2014.11.JNS14315}}</ref>

Το [[εγκεφαλικό στέλεχος]], που μοιάζει με μίσχο, διαχωρίζεται από τον τελικό εγκέφαλο στην αρχή της περιοχής του μέσου εγκεφάλου. Το εγκεφαλικό στέλεχος περιλαμβάνει τον [[Μεσεγκέφαλος|μεσεγκέφαλο]], τη [[Γέφυρα (εγκέφαλος)|γέφυρα]] και τον [[Προμήκης μυελός|προμήκη μυελό]]. Πίσω από το εγκεφαλικό στέλεχος βρίσκεται η [[παρεγκεφαλίδα]] ([[Λατινική γλώσσα|λατ]]. ''μικρός εγκέφαλος'').{{sfn|Gray's Anatomy|2008|pp=227-9}}

Ο τελικός εγκέφαλος, το εγκεφαλικό στέλεχος, η παρεγκεφαλίδα και ο νωτιαίος μυελός καλύπτονται από τρεις μεμβράνες που ονομάζονται [[μήνιγγες]]. Οι μεμβράνες αυτές είναι εξωτερικά η [[σκληρή μήνιγγα]], στο μέσο η [[αραχνοειδής μήνιγγα]] και εσωτερικά η πιο λεπτή [[χοριοειδής μήνιγγα]]. Μεταξύ της αραχνοειδούς και της χοριοειδούς μήνιγγας βρίσκεται ο υπαραχνοειδής χώρος και οι υπαραχνοειδείς δεξαμενές, που περιέχουν το [[εγκεφαλονωτιαίο υγρό]].{{sfn|Purves|2012|p=724}} Η εξώτερη μεμβράνη του εγκεφαλικού φλοιού είναι η βασική μεμβράνη της χοριοειδούς μήνιγγας που ονομάζεται περιένδυμα (κύτταρα νευρογλοίας) και αποτελεί σημαντικό μέρος του [[Αιματοεγκεφαλικός φραγμός|αιματοεγκεφαλικού φραγμού]].<ref name="Anatomy and Ultrastructure">{{Cite book|title=The Cerebral Circulation|first1=M.J.|last1=Cipolla|publisher=Morgan & Claypool Life Sciences|date=January 1, 2009|chapter=Anatomy and Ultrastructure|via=NCBI Bookshelf|chapter-url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK53086/#s2.2|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20171001170945/https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK53086/#s2.2|archive-date=October 1, 2017}}</ref> Το 2023 προτάθηκε μια τέταρτη μήνιγγα, γνωστή ως υπαραχνοειδής μήνιγγα ομοιάζουσα με λεμφική.<ref name="Fluids barriers">{{cite journal|vauthors=Plá V, Bitsika S, Giannetto MJ, Ladron-de-Guevara A, Gahn-Martinez D, Mori Y, Nedergaard M, Møllgård K|title=Structural characterization of SLYM-a 4th meningeal membrane|journal=Fluids Barriers CNS|volume=20|issue=1|pages=93|date=December 2023|pmid=38098084|pmc=10722698|doi=10.1186/s12987-023-00500-w|doi-access=free|url=}}</ref><ref name="Neuhuber">{{cite journal|vauthors=Neuhuber W|title=An "outer subarachnoid space": fact or artifact? A commentary on "Structural characterization of SLYM- a 4th meningeal membrane" fluids and barriers of the CNS (2023) 20:93 by V. Plá et al|journal=Fluids Barriers CNS|volume=21|issue=1|pages=48|date=June 2024|pmid=38831302|pmc=11149175|doi=10.1186/s12987-024-00539-3|doi-access=free|url=}}</ref> Η υφή του ανθρώπινου εγκεφάλου είναι πολύ μαλακή με σύσταση σαν γέλη.<ref name="NPR">{{cite news|url=https://www.npr.org/templates/story/story.php?storyId=5396115|title=A Surgeon's-Eye View of the Brain|date=May 10, 2006|archive-url=https://web.archive.org/web/20171107023155/http://www.npr.org/templates/story/story.php?storyId=5396115|archive-date=November 7, 2017|website=NPR|series=Fresh Air|url-status=live}}</ref> Τα φλοιώδη στρώματα των νευρώνων αποτελούν μεγάλο μέρος της εγκεφαλικής φαιάς ουσίας, ενώ οι βαθύτερες υποφλοιώδεις περιοχές των μυελινωμένων αξόνων αποτελούν τη [[λευκή ουσία]].{{sfn|Gray's Anatomy|2008|pp=227-9}} Η λευκή ουσία του εγκεφάλου αποτελεί περίπου το ήμισυ του συνολικού όγκου του εγκεφάλου.<ref name="Neuron">{{cite journal|last1=Sampaio-Baptista|first1=C|last2=Johansen-Berg|first2=H|title=White Matter Plasticity in the Adult Brain|doi-access=free|journal=Neuron|date=December 20, 2017|volume=96|issue=6|pages=1239–1251|doi=10.1016/j.neuron.2017.11.026|pmid=29268094|pmc=5766826}}</ref>
{{multiple image
<!-- Layout parameters -->|align=center|direction=horizontal|total_width=700

<!-- Header -->|header_align=center|header=Δομικές και λειτουργικές περιοχές του ανθρώπινου εγκεφάλου.

<!--image 1-->|image1=Sobo 1909 624.png|width1=3060|height1=2247|alt1=Ένα διάγραμμα που δείχνει διάφορες δομές μέσα στον ανθρώπινο εγκέφαλο.|caption1=Ανθρώπινος εγκέφαλος διχοτομημένος σε [[οβελιαίο επίπεδο]], που δείχνει τη λευκή ουσία του τυλώδους σώματος.

<!--image 2-->|image2=Blausen 0102 Brain Motor&Sensory (flipped).png|width2=1425|height2=951|alt2=Ένα διάγραμμα των λειτουργικών περιοχών του ανθρώπινου εγκεφάλου.|caption2=Λειτουργικές περιοχές του ανθρώπινου εγκεφάλου. Οι διακεκομμένες περιοχές που εμφανίζονται είναι συνήθως κυρίαρχες στο αριστερό ημισφαίριο.}}

==== Τελικός εγκέφαλος ====
{{Main|Τελικός εγκέφαλος|Εγκεφαλικός φλοιός}}
[[Αρχείο:Gray727 el.svg|μικρογραφία|Μείζονες έλικες και αύλακες στην πλάγια επιφάνεια του φλοιού.]]
[[Αρχείο:Gehirn,_medial_-_Lobi_en.svg|μικρογραφία|Λοβοί του εγκεφάλου.]]
[[Αρχείο:Four lobes animation small2.gif|μικρογραφία|Λοβοί του εγκεφάλου σε αναπαράσταση.]]
Ο [[τελικός εγκέφαλος]] είναι το μεγαλύτερο μέρος του εγκεφάλου και χωρίζεται σε σχεδόν συμμετρικά αριστερό και δεξί [[Εγκεφαλικά ημισφαίρια|ημισφαίριο]] από μια βαθιά αύλακα, τη [[Διαμήκης σχισμή|διαμήκη σχισμή]].<ref name="Davey">{{cite book|title=Applied Psychology|author=Davey, G.|publisher=[[John Wiley & Sons]]|isbn=978-1-4443-3121-9|year=2011|page=153|url=https://books.google.com/books?id=K1qq1SsgoxUC&pg=PA153}}</ref> Τα ημισφαίρια συνδέονται μεταξύ τους από το [[μεσολόβιο]].{{sfn|Gray's Anatomy|2008|pp=227-9}} Κάθε ημισφαίριο διαιρείται συμβατικά σε τέσσερις κύριους λοβούς. Ο [[μετωπιαίος λοβός]], ο [[βρεγματικός λοβός]], ο [[κροταφικός λοβός]] και ο [[ινιακός λοβός]], που ονομάζονται έτσι με βάση τα οστά του κρανίου που τους επικαλύπτουν.{{sfn|Gray's Anatomy|2008|pp=335-7}} Κάθε λοβός συνδέεται με μία ή δύο εξειδικευμένες λειτουργίες, αν και υπάρχει κάποια λειτουργική επικάλυψη μεταξύ τους.<ref>{{Cite book|title=Discovering the brain|first=Sandra|last=Internet Archive|last2=Institute of Medicine (U.S.)|publisher=Washington, D.C. : National Academy Press|isbn=978-0-309-04529-2|date=1992|location=|page=|pages=22-25|url=https://archive.org/details/discoveringbrain00acke}}</ref> Η επιφάνεια του εγκεφάλου είναι διπλωμένη σε κορυφογραμμές ([[Εγκεφαλική έλικα|έλικες]]) και αυλακώσεις ([[Εγκεφαλική αύλακα|αύλακες]]), πολλές από τις οποίες ονομάζονται συνήθως ανάλογα με τη θέση τους, όπως η μετωπιαία έλικα του μετωπιαίου λοβού ή η κεντρική αύλακα που χωρίζει τις κεντρικές περιοχές των ημισφαιρίων. Υπάρχουν πολλές μικρές παραλλαγές στις δευτερεύουσες και τριτογενείς πτυχές.{{sfn|Larsen|2001|pp=455–456}}

Το εξωτερικό τμήμα του τελικού εγκεφάλου είναι ο [[εγκεφαλικός φλοιός]], που αποτελείται από τη [[φαιά ουσία]] που είναι διατεταγμένη σε στρώματα. Έχει πάχος 2 έως 4 χιλιοστά και είναι βαθιά διπλωμένη για να δώσει μια περίπλοκη εμφάνιση.<ref>{{cite book|title=Principles of Neural Science|first=E.R.|last=Kandel|author2=Schwartz, J.H.|publisher=McGraw-Hill Professional|isbn=978-0-8385-7701-1|year=2000|page=[https://archive.org/details/isbn_9780838577011/page/324 324]|url=https://archive.org/details/isbn_9780838577011/page/324|author3=Jessel T.M.}}</ref> Κάτω από τον φλοιό βρίσκεται η [[λευκή ουσία]] του εγκεφάλου. Το μεγαλύτερο μέρος του εγκεφαλικού φλοιού είναι ο [[νεοφλοιός]], ο οποίος έχει έξι νευρωνικά στρώματα. Ο υπόλοιπος φλοιός είναι ο [[αλλοφλοιός]], ο οποίος έχει τρία ή τέσσερα στρώματα.{{sfn|Gray's Anatomy|2008|pp=227–9}}

Ο φλοιός υποδιαιρείται σε περίπου πενήντα διαφορετικές λειτουργικές περιοχές γνωστές ως [[περιοχές του Brodmann]]. Αυτές οι περιοχές είναι ξεκάθαρα διαφορετικές όταν φαίνονται κάτω από το [[μικροσκόπιο]].{{sfn|Guyton & Hall|2011|p=574}} Ο φλοιός χωρίζεται σε δύο κύριες λειτουργικές περιοχές - έναν [[Κινητικός φλοιός|κινητικό φλοιό]] και έναν [[Αισθητικός φλοιός|αισθητικό φλοιό]].{{sfn|Guyton & Hall|2011|p=667}} Ο πρωτοταγής κινητικός φλοιός, ο οποίος εκφύει άξονες στους κινητικούς νευρώνες στο [[εγκεφαλικό στέλεχος]] και στον [[Νωτιαίος μυελός|νωτιαίο μυελό]], καταλαμβάνει το πίσω μέρος του μετωπιαίου λοβού, ακριβώς μπροστά από την σωματοαισθητική περιοχή. Οι πρωτοταγείς αισθητικές περιοχές λαμβάνουν σήματα από τα αισθητήρια νεύρα και τις εκτάσεις μέσω πυρήνων αναμετάδοσης στον [[Θάλαμος (εγκέφαλος)|θάλαμο]]. Οι πρωτοταγείς αισθητικές περιοχές περιλαμβάνουν τον [[Οπτικός φλοιός|οπτικό φλοιό]] του ινιακού λοβού, τον [[Ακουστικός φλοιός|ακουστικό φλοιό]] σε μέρη του κροταφικού λοβού και του νησιωτικού φλοιού, και τον [[Σωματοαισθητικός φλοιός|σωματοαισθητικό φλοιό]] του βρεγματικού λοβού. Τα υπόλοιπα μέρη του φλοιού ονομάζονται περιοχές σύνδεσης. Αυτές οι περιοχές λαμβάνουν εισροές από τις αισθητικές περιοχές και χαμηλότερα τμήματα του εγκεφάλου και εμπλέκονται στις πολύπλοκες γνωστικές διαδικασίες αντίληψης, σκέψης και λήψης αποφάσεων.<ref>Principles of Anatomy and Physiology 12th Edition – Tortora, p. 519.</ref> Οι κύριες λειτουργίες του μετωπιαίου λοβού είναι να ελέγχουν την προσοχή, την αφηρημένη σκέψη, τη συμπεριφορά, τις εργασίες επίλυσης προβλημάτων και τις φυσικές αντιδράσεις και την προσωπικότητα.<ref name="Freberg">{{cite book|title=Discovering Biological Psychology|author=Freberg, L.|publisher=[[Cengage Learning]]|isbn=978-0-547-17779-3|year=2009|pages=44–46|url=https://books.google.com/books?id=-zyTMXAjzQsC&pg=PA44}}</ref><ref name="Kolb">{{cite book|title=Fundamentals of Human Neuropsychology|first1=B.|last1=Kolb|first2=I.|last2=Whishaw|publisher=[[Macmillan Publishers|Macmillan]]|isbn=978-0-7167-9586-5|year=2009|pages=73–75|url=https://books.google.com/books?id=z0DThNQqdL4C&pg=PA73}}</ref> Ο ινιακός λοβός είναι ο μικρότερος λοβός. Οι κύριες λειτουργίες του είναι η οπτική υποδοχή, η οπτική-χωρική επεξεργασία, η κίνηση και η αναγνώριση χρώματος.<ref name="Freberg" /><ref name="Kolb" /> Υπάρχει ένας μικρότερος λοβός στον ινιακό λοβό γνωστός ως [[σφηνοειδές λόβιο]]. Ο κροταφικός λοβός ελέγχει τις ακουστικές και τις οπτικές αναμνήσεις, τη γλώσσα και κάποια ακρόαση και ομιλία.<ref name="Freberg" />
[[Αρχείο:Gray732.png|μικρογραφία|Κάτω από το μεσολόβιο (corpus callosum) βρίσκεται το διαφανές διάφραγμα (septum pellucidum).]]
[[Αρχείο:Gray727 sulcus of the corpus callosum.svg|μικρογραφία|Ευρεία αναπαράσταση του εγκεφάλου, όπου είναι εμφανές το μεσολόβιο (κάτω από την κόκκινη γραμμή).]]
[[Αρχείο:Basal Ganglia lateral-el.svg|μικρογραφία|[[Βασικά γάγγλια]] (ή βασικοί πυρήνες), πλευρική όψη.]]
Ο τελικός εγκέφαλος περιέχει τις [[Κοιλιακό σύστημα|κοιλίες]] όπου παράγεται και κυκλοφορεί το [[εγκεφαλονωτιαίο υγρό]]. Κάτω από το μεσολόβιο είναι το [[διαφανές διάφραγμα]], μια μεμβράνη που χωρίζει τις πλευρικές κοιλίες. Κάτω από τις πλευρικές κοιλίες είναι ο [[Θάλαμος (εγκέφαλος)|θάλαμος]] και μπροστά και κάτω είναι ο [[υποθάλαμος]]. Ο υποθάλαμος οδηγεί στην [[υπόφυση]]. Στο πίσω μέρος του θάλαμου είναι το [[εγκεφαλικό στέλεχος]].{{sfn|Pocock|2006|p=64}}

Τα [[βασικά γάγγλια]], που ονομάζονται επίσης βασικοί πυρήνες, είναι ένα σύνολο δομών βαθιά μέσα στα ημισφαίρια που εμπλέκονται στη συμπεριφορά και στη ρύθμιση της κίνησης.{{sfn|Purves|2012|p=399}} Η μεγαλύτερη δομή είναι το [[ραβδωτό σώμα]]. Άλλες δομές είναι η [[ωχρά σφαίρα]] (ακριβώς στο κέντρο), η [[μέλαινα ουσία]] και ο [[υποθαλαμικός πυρήνας]].{{sfn|Purves|2012|p=399}} Το ραβδωτό σώμα χωρίζεται σε κοιλιακό ραβδωτό και ραχιαίο ραβδωτό σώμα, υποδιαιρέσεις που βασίζονται στη λειτουργία και στις συνδέσεις. Το κοιλιακό ραβδωτό σώμα αποτελείται από τον [[Επικλινής πυρήνας|επικλινή πυρήνα]] και το [[οσφρητικό φυμάτιο]] ενώ το ραχιαίο ραβδωτό σώμα αποτελείται από τον [[Κερκοφόρος πυρήνας|κερκοφόρο πυρήνα]] και το [[Κέλυφος (βασικά γάγγλια)|κέλυφος]]. Το κέλυφος και η ωχρά σφαίρα βρίσκονται χωρισμένα από τις πλάγιες κοιλίες και τον θάλαμο με την [[έσω κάψα]], ενώ ο κερκοφόρος πυρήνας εκτείνεται γύρω και εφάπτεται στις πλάγιες κοιλίες στις εξωτερικές τους πλευρές.{{sfn|Gray's Anatomy|2008|pp=325-6}} Στο βαθύτερο τμήμα της πλευρικής αύλακας μεταξύ του νησιωτικού φλοιού και του ραβδωτού σώματος υπάρχει ένα λεπτό νευρωνικό φύλλο που ονομάζεται προτείχισμα ή [[ταινιοειδής πυρήνας]].<ref name="Goll">{{cite journal|last1=Goll|first1=Y.|last2=Atlan|first2=G.|last3=Citri|first3=A.|title=Attention: the claustrum|journal=Trends in Neurosciences|date=August 2015|volume=38|issue=8|pages=486–95|doi=10.1016/j.tins.2015.05.006|pmid=26116988|s2cid=38353825}}</ref>

Κάτω και μπροστά από το ραβδωτό σώμα υπάρχει ένας αριθμός βασικών δομών του πρόσθιου εγκεφάλου. Αυτές περιλαμβάνουν τον [[Βασικός πυρήνας|βασικό πυρήνα]], τη [[διαγώνια ζώνη του Broca]], την [[ανώνυμη ουσία]] και τον [[Μεσαίος διαφραγματικός πυρήνας|μεσαίο διαφραγματικό πυρήνα]]. Αυτές οι δομές είναι σημαντικές για την παραγωγή του [[Νευροδιαβιβαστής|νευροδιαβιβαστή]] [[Ακετυλοχολίνη|ακετυλοχολίνης]], η οποία στη συνέχεια κατανέμεται ευρέως σε όλο τον εγκέφαλο. Ο βασικός πρόσθιος εγκέφαλος, ιδιαίτερα ο βασικός πυρήνας, θεωρείται ότι είναι η κύρια χολινεργική έξοδος του [[Κεντρικό νευρικό σύστημα|κεντρικού νευρικού συστήματος]] προς το ραβδωτό σώμα και το νεοφλοιό.<ref name="Goard">{{cite journal|last1=Goard|first1=M.|last2=Dan|first2=Y.|title=Basal forebrain activation enhances cortical coding of natural scenes|journal=Nature Neuroscience|date=October 4, 2009|volume=12|issue=11|pages=1444–1449|doi=10.1038/nn.2402|pmid=19801988|pmc=3576925}}</ref>

==== Εγκεφαλικό στέλεχος ====
{{Main|Εγκεφαλικό στέλεχος}}
[[Αρχείο:Blausen 0114 BrainstemAnatomy.png|μικρογραφία|Αναπαράσταση του εγκεφαλικού στελέχους (αποτελείται από τον μεσεγκέφαλο, τη γέφυρα και τον προμήκη μυελό).]]
Το [[εγκεφαλικό στέλεχος]] βρίσκεται κάτω από τον [[Τελικός εγκέφαλος|τελικό εγκέφαλο]] και αποτελείται από τον [[Μεσεγκέφαλος|μεσεγκέφαλο]], τη [[Γέφυρα (εγκέφαλος)|γέφυρα]] και τον [[Προμήκης μυελός|προμήκη μυελό]]. Βρίσκεται στο πίσω μέρος του κρανίου, στηρίζεται στο τμήμα της βάσης που είναι γνωστό ως [[απόκλιμα Blumenbach]], και καταλήγει στο [[ινιακό τρήμα]], ένα μεγάλο άνοιγμα στο ινιακό οστό. Κάτω από το εγκεφαλικό στέλεχος βρίσκεται ο [[Νωτιαίος μυελός|νωτιαίος μυελό]]<nowiki/>ς,{{sfn|Gray's Anatomy|2008|p=275}} ο οποίος προστατεύεται από τη [[σπονδυλική στήλη]].

Δέκα από τα δώδεκα ζεύγη των [[Κρανιακά νεύρα|κρανιακών νεύρων]] (ΙΙΙ-ΧΙΙ){{efn|Συγκεκριμένα το οφθαλμοκινητικό, το τροχιλιακό, το τρίδυμο, το απαγωγό, το προσωπικό, το στατικοακουστικό νεύρο, το γλωσσοφαρυγγικό, το πνευμονογαστρικό, το παραπληρωματικό και τα υπογλώσσια νεύρα.{{sfn|Gray's Anatomy|2008|p=275}}}} εκφύονται από το εγκεφαλικό στέλεχος.{{sfn|Gray's Anatomy|2008|p=275}} Το εγκεφαλικό στέλεχος περιέχει τους πυρήνες των κρανιακών νεύρων και τους πυρήνες των περιφερικών νεύρων, καθώς επίσης και πυρήνες που εμπλέκονται στη ρύθμιση πολλών βασικών διεργασιών, όπως η αναπνοή, ο έλεγχος των κινήσεων των ματιών και η ισορροπία.{{sfn|Guyton & Hall|2011|p=691}}{{sfn|Gray's Anatomy|2008|p=275}} Ο [[δικτυωτός σχηματισμός]], ένα δίκτυο πυρήνων ακαθόριστου σχηματισμού, υπάρχει εντός και κατά μήκος του εγκεφαλικού στελέχους.{{sfn|Gray's Anatomy|2008|p=275}} Πολλές νευρικές οδοί, οι οποίες μεταδίδουν πληροφορίες από και προς τον [[Εγκεφαλικός φλοιός|εγκεφαλικό φλοιό]] στο υπόλοιπο σώμα, περνούν από το εγκεφαλικό στέλεχος.{{sfn|Gray's Anatomy|2008|p=275}}

==== Παρεγκεφαλίδα ====
{{Main|Παρεγκεφαλίδα}}
[[Αρχείο:1613 Major Regions of the Cerebellum-02.svg|μικρογραφία|Οι τρεις λοβοί της παρεγκεφαλίδας: πρόσθιος (με μωβ), οπίσθιος (με πράσινο) και κροκυδοοζώδης (με πορτοκαλί).]]
[[Αρχείο:Three lobes of the cerebellum - animation.gif|μικρογραφία|Η παρεγκεφαλίδα σε αναπαράσταση.]]
Η παρεγκεφαλίδα χωρίζεται σε έναν πρόσθιο λοβό, έναν οπίσθιο λοβό και τον κροκυδοοζώδη λοβό.{{sfn|Guyton & Hall|2011|p=699}} Ο πρόσθιος και ο οπίσθιος λοβός συνδέονται στη μέση με τον [[Σκώληκας παρεγκεφαλίδας|σκώληκα]] (vermis).{{sfn|Gray's Anatomy|2008|p=298}} Σε σύγκριση με τον εγκεφαλικό φλοιό, η παρεγκεφαλίδα έχει έναν πολύ λεπτότερο εξωτερικό φλοιό που είναι στενά αυλακωμένος σε πολλές καμπύλες εγκάρσιες σχισμές.{{sfn|Gray's Anatomy|2008|p=298}} Η παρεγκεφαλίδα στηρίζεται στο πίσω μέρος της κρανιακής κοιλότητας, που βρίσκεται κάτω από τους ινιακούς λοβούς, και χωρίζεται από αυτούς από το παρεγκεφαλιδικό [[σκηνίδιο]] (tentorium).{{sfn|Gray's Anatomy|2008|p=297}}

Η παρεγκεφαλίδα συνδέεται με το εγκεφαλικό στέλεχος με τρία ζεύγη νευρικών οδών που ονομάζονται παρεγκεφαλιδικοί μίσχοι. Το άνω ζεύγος συνδέεται με τον μεσεγκέφαλο, το μέσο ζεύγος συνδέεται με τον προμήκη μυελό και το κάτω ζεύγος συνδέεται με τη γέφυρα.{{sfn|Gray's Anatomy|2008|p=298}} Η παρεγκεφαλίδα αποτελείται εσωτερικά από λευκή ουσία και εξωτερικά από πλούσια διπλωμένη φαιά ουσία.{{sfn|Gray's Anatomy|2008|p=297}} Ο πρόσθιος και ο οπίσθιος λοβός της παρεγκεφαλίδας φαίνεται να παίζουν ρόλο στο συντονισμό και στην εξομάλυνση πολύπλοκων κινητικών κινήσεων και ο κροκυδοοζώδης λοβός στη διατήρηση της ισορροπίας,{{sfn|Guyton & Hall|2011|pp=698–9}} αν και ακόμα συζητώνται οι γνωστικές, συμπεριφορικές και κινητικές λειτουργίες της.{{sfn|Squire|2013|pp=761–763}}

=== Μικροανατομία ===
Ο ανθρώπινος εγκέφαλος αποτελείται κυρίως από [[Νευρώνας|νευρώνες]], [[νευρογλοιακά κύτταρα]], νευρικά [[Βλαστοκύτταρο|βλαστοκύτταρα]] και [[Αιμοφόρο αγγείο|αιμοφόρα αγγεία]]. Οι τύποι των νευρώνων περιλαμβάνουν τους [[Ενδονευρώνας|ενδονευρώνες]], τα [[Πυραμιδικό κύτταρο|πυραμιδικά κύτταρα]] συμπεριλαμβανομένων των [[Κύτταρο Betz|κυττάρων Betz]], τους [[Κινητικός νευρώνας|κινητικούς νευρώνες]] (άνω και κάτω κινητικούς νευρώνες) και τα [[Κύτταρο Purkinje|κύτταρα Purkinje]] της παρεγκεφαλίδας. Τα κύτταρα Betz είναι τα μεγαλύτερα κύτταρα (ανά μέγεθος του κυτταρικού σώματος) στο νευρικό σύστημα.{{sfn|Purves|2012|p=377}} Ο ενήλικος ανθρώπινος εγκέφαλος εκτιμάται ότι περιέχει 86±8 δισεκατομμύρια νευρώνες, με περίπου ίσο αριθμό (85±10 δισεκατομμύρια) μη νευρωνικών κυττάρων.<ref name=":12">{{cite journal|last1=Azevedo|first1=F.|display-authors=etal|title=Equal numbers of neuronal and nonneuronal cells make the human brain an isometrically scaled-up primate brain|journal=The Journal of Comparative Neurology|date=April 10, 2009|volume=513|issue=5|pages=532–541|doi=10.1002/cne.21974|quote=despite the widespread quotes that the human brain contains 100 billion neurons and ten times more glial cells, the absolute number of neurons and glial cells in the human brain remains unknown. Here we determine these numbers by using the isotropic fractionator and compare them with the expected values for a human-sized primate. We find that the adult male human brain contains on average 86.1 ± 8.1 billion NeuN-positive cells (“neurons”) and 84.6 ± 9.8 billion NeuN-negative (“nonneuronal”) cells.|pmid=19226510|s2cid=5200449}}</ref> Από αυτούς τους νευρώνες, 16 δισεκατομμύρια (19%) βρίσκονται στον εγκεφαλικό φλοιό και 69 δισεκατομμύρια (80%) βρίσκονται στην παρεγκεφαλίδα.<ref>{{Cite journal|title=Brain-gut axis in the pathogenesis of Helicobacter pylori infection|url=https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/24833851|journal=World Journal of Gastroenterology|date=2014-05-14|issn=2219-2840|pmc=4017036|pmid=24833851|pages=5212–5225|volume=20|issue=18|doi=10.3748/wjg.v20.i18.5212|first=Jacek|last=Budzyński|first2=Maria|last2=Kłopocka}}</ref><ref name=":12" />

Τύποι των νευρογλοιακών κυττάρων είναι τα [[Αστροκύτταρο|αστροκύτταρα]] (συμπεριλαμβανομένων των [[Νευρογλοιακό κύτταρο Bergmann|νευρογλοιακών κυττάρων Bergmann]]), τα [[Ολιγοδενδροκύτταρο|ολιγοδενδροκύτταρα]], τα [[Επενδυματικό κύτταρο|επενδυματικά κύτταρα]] (συμπεριλαμβανομένων των τανυκυττάρων), τα [[Ακτινογλοιακό κύτταρο|ακτινογλοιακά κύτταρα]], τα [[Μικρογλοίο|μικρογλοία]] και ένας υποτύπος προγονικών κυττάρων ολιγοδενδροκυττάρων. Τα αστροκύτταρα είναι τα πολυπληθέστερα από τα νευρογλοιακά κύτταρα. Είναι κύτταρα με πολλές διεργασίες.<ref>{{Cite book|title=Central Nervous System|first1=Fiala|last1=Pavel|first2=Valenta|last2=Jiří|publisher=Karolinum Press|isbn=978-80-246-2067-1|date=January 1, 2013|page=79|url=https://books.google.com/books?id=LPlSBAAAQBAJ&pg=PA79}}</ref>

Τα [[Μαστοκύτταρο|μαστοκύτταρα]] είναι [[Λευκό αιμοσφαίριο|λευκά αιμοσφαίρια]] που αλληλεπιδρούν μεταξύ νευρικού και ανοσοποιητικού συστήματος στον εγκέφαλο.<ref>{{Cite journal|title=Mast cells in meningiomas and brain inflammation|url=https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/26377554|journal=Journal of Neuroinflammation|date=2015-09-17|issn=1742-2094|pmc=4573939|pmid=26377554|pages=170|volume=12|doi=10.1186/s12974-015-0388-3|first=Stavros|last=Polyzoidis|first2=Triantafyllia|last2=Koletsa|first3=Smaro|last3=Panagiotidou|first4=Keyoumars|last4=Ashkan|first5=Theoharis C.|last5=Theoharides}}</ref> Τα μαστοκύτταρα στο κεντρικό νευρικό σύστημα υπάρχουν σε διάφορες δομές, συμπεριλαμβανομένων των μηνίγγων.<ref name="Mast cell neuroimmmune system">{{cite journal|last1=Polyzoidis|first1=S.|last2=Koletsa|first2=T.|last3=Panagiotidou|first3=S.|last4=Ashkan|first4=K.|last5=Theoharides|first5=T.C.|title=Mast cells in meningiomas and brain inflammation|journal=Journal of Neuroinflammation|volume=12|issue=1|page=170|year=2015|pmid=26377554|pmc=4573939|doi=10.1186/s12974-015-0388-3|doi-access=free}}</ref> Μεσολαβούν στις νευροάνοσες αποκρίσεις σε φλεγμονώδεις καταστάσεις και βοηθούν στη διατήρηση του [[Αιματοεγκεφαλικός φραγμός|αιματοεγκεφαλικού φραγμού]], ιδιαίτερα σε περιοχές του εγκεφάλου όπου ο φραγμός απουσιάζει.<ref name="Mast cell neuroimmmune system" />{{sfn|Guyton & Hall|2011|pp=748–749}} Τα μαστοκύτταρα εξυπηρετούν τις ίδιες γενικές λειτουργίες στο σώμα και το κεντρικό νευρικό σύστημα, όπως η επίδραση ή η ρύθμιση αλλεργικών αποκρίσεων, η έμφυτη και προσαρμοστική ανοσία, η αυτοανοσία και η φλεγμονή.<ref name="Mast cell neuroimmmune system" /> Χρησιμεύουν ως το κύριο τελεστικό κύτταρο μέσω του οποίου τα παθογόνα μπορούν να επηρεάσουν τη βιοχημική σηματοδότηση που λαμβάνει χώρα μεταξύ του γαστρεντερικού σωλήνα και του κεντρικού νευρικού συστήματος.<ref name="pmid24833851">{{cite journal|last1=Budzyński|first1=J|last2=Kłopocka|first2=M.|title=Brain-gut axis in the pathogenesis of Helicobacter pylori infection|journal=World J. Gastroenterol.|volume=20|issue=18|pages=5212–25|year=2014|pmid=24833851|pmc=4017036|doi=10.3748/wjg.v20.i18.5212|doi-access=free}}</ref><ref name="Microbiome-CNS-ENS">{{cite journal|last1=Carabotti|first1=M.|last2=Scirocco|first2=A.|last3=Maselli|first3=M.A.|last4=Severi|first4=C.|title=The gut-brain axis: interactions between enteric microbiota, central and enteric nervous systems|journal=Ann Gastroenterol|volume=28|issue=2|pages=203–209|year=2015|pmid=25830558|pmc=4367209}}</ref>

Περίπου 400 γονίδια φαίνεται να είναι ειδικά για τον εγκέφαλο. Σε όλους τους νευρώνες εκφράζεται το ELAVL3 και στα πυραμιδικά κύτταρα εκφράζονται επίσης NRGN και REEP2. Το GAD1 - απαραίτητο για τη βιοσύνθεση του νευροδιαβιβαστή GABA - εκφράζεται στους ενδονευρώνες. Οι πρωτεΐνες που εκφράζονται στα νευρογλοιακά κύτταρα περιλαμβάνουν δείκτες αστροκυττάρων GFAP και S100B, ενώ η βασική πρωτεΐνη της μυελίνης και ο μεταγραφικός παράγοντας OLIG2 εκφράζονται σε ολιγοδενδροκύτταρα.<ref>{{Cite journal|last1=Sjöstedt|first1=Evelina|last2=Fagerberg|first2=Linn|last3=Hallström|first3=Björn M.|last4=Häggmark|first4=Anna|last5=Mitsios|first5=Nicholas|last6=Nilsson|first6=Peter|last7=Pontén|first7=Fredrik|last8=Hökfelt|first8=Tomas|last9=Uhlén|first9=Mathias|date=June 15, 2015|title=Defining the human brain proteome using transcriptomics and antibody-based profiling with a focus on the cerebral cortex|journal=PLOS ONE|volume=10|issue=6|page=e0130028|doi=10.1371/journal.pone.0130028|pmid=26076492|pmc=4468152|issn=1932-6203|bibcode=2015PLoSO..1030028S|doi-access=free}}</ref>

=== Εγκεφαλονωτιαίο υγρό ===
{{Main|Εγκεφαλονωτιαίο υγρό}}
[[Αρχείο:Blausen_0216_CerebrospinalSystem.png|μικρογραφία|Η κυκλοφορία του εγκεφαλονωτιαίου υγρού (με μπλε) σε χώρους γύρω και μέσα στον εγκέφαλο.]]
Το [[εγκεφαλονωτιαίο υγρό]] είναι ένα διαυγές, άχρωμο διακυτταρικό υγρό που κυκλοφορεί γύρω από τον εγκέφαλο στον [[Υπαραχνοειδής χώρος|υπαραχνοειδή χώρο]], στο [[κοιλιακό σύστημα]] και στον [[Κεντρικός σωλήνας|κεντρικό σωλήνα]] του [[Νωτιαίος μυελός|νωτιαίου μυελού]]. Κυκλοφορεί επίσης σε ορισμένα σημεία στον υπαραχνοειδή χώρο, γνωστά ως [[υπαραχνοειδείς δεξαμενές]].{{sfn|Gray's Anatomy|2008|pp=242–244}} Οι τέσσερις κοιλίες, δύο πλευρικές, μια τρίτη και μια τέταρτη κοιλία, περιέχουν όλες ένα [[χοριοειδές πλέγμα]] που παράγει το εγκεφαλονωτιαίο υγρό.{{sfn|Purves|2012|p=742}} Η τρίτη κοιλία βρίσκεται στη μέση γραμμή και συνδέεται με τις πλάγιες κοιλίες.{{sfn|Gray's Anatomy|2008|pp=242–244}} Ένας μόνο πόρος, ο [[υδραγωγός του Sylvius]] μεταξύ της γέφυρας και της παρεγκεφαλίδας, συνδέει την τρίτη κοιλία με την τέταρτη κοιλία.{{sfn|Gray's Anatomy|2008|p=243}} Τρία χωριστά ανοίγματα, ένα μεσαίο και δύο πλευρικά ανοίγματα, παροχετεύουν το εγκεφαλονωτιαίο υγρό από την τέταρτη κοιλία στη [[μεγάλη δεξαμενή]], μια από τις κύριες δεξαμενές. Από εκεί, το εγκεφαλονωτιαίο υγρό περνάει στην κυκλοφορία γύρω από τον εγκέφαλο και το νωτιαίο μυελό στον υπαραχνοειδή χώρο, μεταξύ της αραχνοειδούς μήνιγγας και της χοριοειδούς μήνιγγας.{{sfn|Gray's Anatomy|2008|pp=242–244}} Ανά πάσα στιγμή, υπάρχουν περίπου 150 mL εγκεφαλονωτιαίου υγρού - τα περισσότερα μέσα στον υπαραχνοειδή χώρο. Το εγκεφαλονωτιαίο υγρό αναγεννάται και απορροφάται συνεχώς και αντικαθίσταται περίπου μία φορά κάθε 5-6 ώρες.{{sfn|Gray's Anatomy|2008|pp=242–244}}

Το σύστημα λεμφικής παροχέτευσης του εγκεφάλου περιγράφεται ως το [[γλυμφικό σύστημα]].<ref name="Yankova2021">{{cite journal|last1=Yankova|first1=Galina|last2=Bogomyakova|first2=Olga|last3=Tulupov|first3=Andrey|title=The glymphatic system and meningeal lymphatics of the brain: new understanding of brain clearance|journal=Reviews in the Neurosciences|date=1 November 2021|volume=32|issue=7|pages=693–705|doi=10.1515/revneuro-2020-0106|pmid=33618444}}</ref><ref name="Glymphatic system and brain waste clearance 2017 review" /> Η γλυμφική οδός σε όλο τον εγκέφαλο περιλαμβάνει οδούς παροχέτευσης από το εγκεφαλονωτιαίο υγρό και από τα μηνιγγικά λεμφικά αγγεία που σχετίζονται με τους φλεβώδεις κόλπους και διατρέχουν τον εγκέφαλο παράλληλα με τα εγκεφαλικά αιμοφόρα αγγεία.<ref name="D-O">{{cite journal|last1=Dissing-Olesen|first1=L.|last2=Hong|first2=S.|last3=Stevens|first3=B.|title=New brain lymphatic vessels drain old concepts|journal=eBioMedicine|date=August 2015|volume=2|issue=8|pages=776–7|doi=10.1016/j.ebiom.2015.08.019|pmid=26425672|pmc=4563157}}</ref><ref name="Sun">{{cite journal|last1=Sun|first1=BL|last2=Wang|first2=LH|last3=Yang|first3=T|last4=Sun|first4=JY|last5=Mao|first5=LL|last6=Yang|first6=MF|last7=Yuan|first7=H|last8=Colvin|first8=RA|last9=Yang|first9=XY|title=Lymphatic drainage system of the brain: A novel target for intervention of neurological diseases.|journal=Progress in Neurobiology|date=April 2018|volume=163–164|pages=118–143|doi=10.1016/j.pneurobio.2017.08.007|pmid=28903061|s2cid=6290040}}</ref>

=== Παροχή αίματος ===
{{Main|Παροχή αίματος στον εγκέφαλο}}
[[Αρχείο:Circle_of_Willis_en.svg|μικρογραφία|Δύο κυκλοφορίες που ενώνονται στον [[Κύκλος του Willis|κύκλο του Willis]] (κάτω όψη).]]
[[Αρχείο:Gray769-en.svg|μικρογραφία|Εικόνα που δείχνει χαρακτηριστικά των εξωτερικών μεμβρανών του εγκεφάλου και την παροχή αίματος από τα αιμοφόρα αγγεία.]]
Οι [[Έσω καρωτίδα|έσω καρωτίδες]] αρτηρίες παρέχουν οξυγονωμένο αίμα στο μπροστινό μέρος του εγκεφάλου και οι [[Σπονδυλική αρτηρία|σπονδυλικές αρτηρίες]] παρέχουν αίμα στο πίσω μέρος του εγκεφάλου.{{sfn|Gray's Anatomy|2008|p=247}} Αυτές οι δύο κυκλοφορίες ενώνονται στον [[Κύκλος του Willis|κύκλο του Willis]], ενός δακτυλίου από συνδεδεμένες αρτηρίες που βρίσκεται στη [[μεσοσκελιαία δεξαμενή]] μεταξύ του [[Μεσεγκέφαλος|μεσεγκεφάλου]] και της [[Γέφυρα (εγκέφαλος)|γέφυρας]].{{sfn|Gray's Anatomy|2008|pp=251-2}}

Οι έσω καρωτίδες αρτηρίες είναι κλάδοι των [[Κοινή καρωτίδα|κοινών καρωτίδων αρτηριών]]. Εισέρχονται στο κρανίο μέσω του [[Καρωτιδικός πόρος|καρωτιδικού πόρου]], ταξιδεύουν μέσω του σηραγγώδους κόλπου και εισέρχονται στον [[Υπαραχνοειδής χώρος|υπαραχνοειδή χώρο]].{{sfn|Gray's Anatomy|2008|p=250}} Στη συνέχεια εισέρχονται στον κύκλο του Willis, με δύο κλάδους, τις πρόσθιες εγκεφαλικές αρτηρίες να αναδύονται. Αυτοί οι κλάδοι ταξιδεύουν προς τα εμπρός και στη συνέχεια προς τα πάνω κατά μήκος της διαμήκους σχισμής και τροφοδοτούν τα μπροστινά και μεσαία τμήματα του εγκεφάλου.{{sfn|Gray's Anatomy|2008|p=248}} Μία ή περισσότερες μικρές [[Πρόσθια αναστομωτική αρτηρία|πρόσθιες αναστομωτικές αρτηρίες]] ενώνουν τις δύο [[Πρόσθια εγκεφαλική αρτηρία|πρόσθιες εγκεφαλικές αρτηρίες]] λίγο αφότου προκύψουν ως κλάδοι.{{sfn|Gray's Anatomy|2008|p=248}} Οι έσω καρωτίδες αρτηρίες συνεχίζουν προς τα εμπρός ως [[Μέση εγκεφαλική αρτηρία|μέσες εγκεφαλικές αρτηρίες]]. Ταξιδεύουν προς τα πλάγια κατά μήκος του σφηνοειδούς οστού της κόγχης του ματιού, στη συνέχεια προς τα πάνω μέσω του νησιωτικού φλοιού, όπου προκύπτουν οι τελικοί κλάδοι. Οι μέσες εγκεφαλικές αρτηρίες διακλαδίζονται κατά μήκος τους.{{sfn|Gray's Anatomy|2008|p=250}}

Οι σπονδυλικές αρτηρίες αναδύονται ως κλάδοι της αριστερής και της δεξιάς [[Υποκλείδια αρτηρία|υποκλείδιας αρτηρίας]]. Ταξιδεύουν προς τα πάνω μέσω των εγκάρσιων τρημάτων που είναι χώροι στους αυχενικούς σπονδύλους. Κάθε πλευρά εισέρχεται στην κρανιακή κοιλότητα μέσω του [[Ινιακό τρήμα|ινιακού τρήματος]] κατά μήκος της αντίστοιχης πλευράς του προμήκη μυελού.{{sfn|Gray's Anatomy|2008|p=250}} Οι σπονδυλικές αρτηρίες ενώνονται μπροστά από το μεσαίο τμήμα του μυελού για να σχηματίσουν τη μεγαλύτερη [[βασική αρτηρία]], η οποία στέλνει πολλαπλούς κλάδους για να τροφοδοτήσει τον προμήκη μυελό και τη γέφυρα και τους δύο άλλους πρόσθιους και άνω παρεγκεφαλιδικούς κλάδους.{{sfn|Gray's Anatomy|2008|p=251}} Τέλος, η βασική αρτηρία διαιρείται σε δύο [[Οπίσθια εγκεφαλική αρτηρία|οπίσθιες εγκεφαλικές αρτηρίες]]. Αυτές ταξιδεύουν προς τα έξω, γύρω από τους άνω παρεγκεφαλιδικούς μίσχους, και κατά μήκος της κορυφής του [[Σκηνίδιο της παρεγκεφαλίδας|σκηνιδίου της παρεγκεφαλίδας]], όπου προωθούν κλάδους για να τροφοδοτήσουν τον κροταφικό και ινιακό λοβό.{{sfn|Gray's Anatomy|2008|p=251}} Κάθε οπίσθια εγκεφαλική αρτηρία εκφύει μια μικρή [[οπίσθια αναστομωτική αρτηρία]] για να ενωθεί με τις έσω καρωτίδες αρτηρίες.

==== Παροχέτευση αίματος ====
Οι εγκεφαλικές φλέβες απομακρύνουν το αποξυγονωμένο αίμα από τον εγκέφαλο. Ο εγκέφαλος έχει δύο κύρια δίκτυα φλεβών: ένα εξωτερικό ή επιφανειακό δίκτυο, στην επιφάνεια του εγκεφάλου που έχει τρεις κλάδους, και ένα εσωτερικό δίκτυο. Αυτά τα δύο δίκτυα επικοινωνούν μέσω αναστομωτικών φλεβών.{{sfn|Gray's Anatomy|2008|pp=254-6}} Οι φλέβες του εγκεφάλου διοχετεύονται σε μεγαλύτερες κοιλότητες των φλεβικών κόλπων της σκληράς μήνιγγας που συνήθως βρίσκονται μεταξύ της σκληρής μήνιγγας και του καλύμματος του κρανίου.{{sfn|Elsevier's|2007|pp=311–4}} Το αίμα από την παρεγκεφαλίδα και τον μεσεγκέφαλο παροχετεύεται στη [[φλέβα του Γαληνού]]. Το αίμα από τον προμήκη μυελό και τη γέφυρα του εγκεφαλικού στελέχους έχει ποικίλο μοτίβο παροχέτευσης, είτε στις σπονδυλικές φλέβες είτε στις γειτονικές εγκεφαλικές φλέβες.{{sfn|Gray's Anatomy|2008|pp=254-6}}

Το αίμα στο βαθύ τμήμα του εγκεφάλου παροχετεύεται, μέσω ενός [[Φλεβικό πλέγμα|φλεβικού πλέγματος]] στον [[Σηραγγώδης κόλπος|σηραγγώδη κόλπο]] στο μπροστινό μέρος και στους άνω και [[Κάτω λιθοειδής κόλπος|κάτω λιθοειδείς κόλπους]] στα πλάγια και στον [[Κάτω οβελιαίος κόλπος|κάτω οβελιαίο κόλπο]] στο πίσω μέρος.{{sfn|Elsevier's|2007|pp=311–4}} Το αίμα παροχετεύεται από τον έξω εγκέφαλο στον μεγάλο άνω οβελιαίο κόλπο, ο οποίος βρίσκεται στη μέση γραμμή πάνω από τον εγκέφαλο. Το αίμα από εκεί ενώνεται με το αίμα από τον [[Ευθύς κόλπος|ευθύ κόλπο]] στη συμβολή των κόλπων.{{sfn|Elsevier's|2007|pp=311–4}}

Το αίμα από εδώ παροχετεύεται στους αριστερούς και δεξιούς εγκάρσιους κόλπους.{{sfn|Elsevier's|2007|pp=311–4}} Από εκεί στη συνέχεια παροχετεύονται στους [[Σιγμοειδής κόλπος|σιγμοειδείς κόλπους]], οι οποίοι λαμβάνουν αίμα από τον [[Σηραγγώδης κόλπος|σηραγγώδη κόλπο]] και τους άνω και κάτω λιθοειδείς κόλπους. Οι σιγμοειδείς κόλποι παροχετεύονται στις μεγάλες έσω [[Σφαγίτιδα φλέβα|σφαγίτιδες φλέβες]].{{sfn|Elsevier's|2007|pp=311–4}}{{sfn|Gray's Anatomy|2008|pp=254-6}}

==== Ο αιματοεγκεφαλικός φραγμός ====
[[Αρχείο:CVO-NHO Humanos.jpg|μικρογραφία|Τα περικοιλιακά όργανα είναι δομές στον εγκέφαλο που χαρακτηρίζονται από τα εκτεταμένα και εξαιρετικά διαπερατά τριχοειδή αγγεία τους, σε αντίθεση με εκείνα στον υπόλοιπο εγκέφαλο όπου υπάρχει ο αιματοεγκεφαλικός φραγμός στο τριχοειδές επίπεδο.]]
Οι μεγαλύτερες αρτηρίες σε όλο τον εγκέφαλο παρέχουν αίμα σε μικρότερα τριχοειδή αγγεία. Αυτά τα μικρότερα αιμοφόρα αγγεία στον εγκέφαλο, είναι επενδεδυμένα με κύτταρα που ενώνονται με σφιχτές συνδέσεις και έτσι τα υγρά δεν εισχωρούν ή διαρρέουν στον ίδιο βαθμό όπως συμβαίνει σε άλλα τριχοειδή αγγεία. Η δομή αυτή δημιουργεί τον [[Αιματοεγκεφαλικός φραγμός|αιματοεγκεφαλικό φραγμό]].{{sfn|Guyton & Hall|2011|pp=748–749}} Τα [[Περικύτταρο|περικύτταρα]] παίζουν σημαντικό ρόλο στο σχηματισμό των στενών ενώσεων.<ref name="Daneman">{{cite journal|last1=Daneman|first1=R.|last2=Zhou|first2=L.|last3=Kebede|first3=A.A.|last4=Barres|first4=B.A.|title=Pericytes are required for blood-brain barrier integrity during embryogenesis|url=https://archive.org/details/sim_nature-uk_2010-11-25_468_7323/page/562|journal=Nature|date=November 25, 2010|volume=468|issue=7323|pages=562–6|pmid=20944625|doi=10.1038/nature09513|pmc=3241506|bibcode=2010Natur.468..562D}}</ref> Ο φραγμός είναι λιγότερο διαπερατός σε μεγαλύτερα μόρια, αλλά εξακολουθεί να είναι διαπερατό στο [[νερό]], στο [[διοξείδιο του άνθρακα]], στο [[οξυγόνο]] και στις περισσότερες λιποδιαλυτές ουσίες (συμπεριλαμβανομένων των αναισθητικών και του αλκοόλ).{{sfn|Guyton & Hall|2011|pp=748–749}} Ο αιματοεγκεφαλικός φραγμός δεν υπάρχει στα [[περικοιλιακά όργανα]] —τα οποία είναι δομές στον εγκέφαλο που μπορεί να χρειαστεί να ανταποκριθούν στις αλλαγές στα σωματικά υγρά — όπως η [[επίφυση]], η περιοχή του οπισθίου ιστού και ορισμένες περιοχές του [[Υποθάλαμος|υποθαλάμου]].{{sfn|Guyton & Hall|2011|pp=748–749}} Υπάρχει ένας παρόμοιος φραγμός αίματος-εγκεφαλονωτιαίου υγρού, ο οποίος εξυπηρετεί τον ίδιο σκοπό με τον αιματοεγκεφαλικό φραγμό, αλλά διευκολύνει τη μεταφορά διαφορετικών ουσιών στον εγκέφαλο λόγω των διακριτών δομικών χαρακτηριστικών μεταξύ των δύο συστημάτων φραγμού.{{sfn|Guyton & Hall|2011|pp=748–749}}<ref name="BCSF">{{cite book|title=Basic neurochemistry: molecular, cellular and medical aspects|first1=J.|last1=Laterra|first2=R.|last2=Keep|publisher=Lippincott-Raven|date=1999|edition=6th|location=Philadelphia|last3=Betz|first3=L.A.|section-url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK27998/|section=Blood–cerebrospinal fluid barrier|display-authors=etal}}</ref>

== Κλινική σημασία ==

=== Τραυματισμοί ===
Ο τραυματισμός του εγκεφάλου μπορεί να εκδηλωθεί με πολλούς τρόπους, όπως σε αθλήματα επαφής, μετά από πτώση ή τροχαίο ή εργατικό ατύχημα, κάτι το οποίο μπορεί να οδηγήσει τόσο σε άμεσα όσο και σε μακροπρόθεσμα προβλήματα. Τα άμεσα προβλήματα μπορεί να περιλαμβάνουν [[αιμορραγία]] εντός του εγκεφάλου, η οποία μπορεί να συμπιέσει τον εγκεφαλικό ιστό ή να προκαλέσει προβλήματα στην παροχή αίματος. Επίσης, μπορούν να εμφανιστούν μώλωπες στον εγκέφαλο. Ο [[μώλωπας]] μπορεί να προκαλέσει εκτεταμένη βλάβη στις νευρικές οδούς που μπορεί να οδηγήσει σε κατάσταση [[Διάχυτη αξονική βλάβη|διάχυτης αξονικής βλάβης]].<ref name="GE Health">{{cite web|url=http://www.medcyclopaedia.com/library/topics/volume_vi_1/b/BRAIN_INJURY_TRAUMATIC.aspx|title=Brain Injury, Traumatic|work=Medcyclopaedia|publisher=[[General Electric|GE]]|archive-url=https://archive.today/20110526162429/http://www.medcyclopaedia.com/library/topics/volume_vi_1/b/BRAIN_INJURY_TRAUMATIC.aspx|archive-date=May 26, 2011|url-status=dead}}</ref> [[Κάταγμα]] στο κρανίο, τραυματισμός σε μια συγκεκριμένη περιοχή, [[κώφωση]] και [[Εγκεφαλική διάσειση|διάσειση]] είναι επίσης πιθανές άμεσες εξελίξεις. Τέλος, εκτός από το σημείο του τραυματισμού, μπορεί να επηρεαστεί και η αντίθετη πλευρά του εγκεφάλου. Τα μακροπρόθεσμα προβλήματα που μπορεί να αναπτυχθούν περιλαμβάνουν τη [[διαταραχή μετατραυματικού στρες]] και τον [[Υδροκέφαλος|υδροκέφαλο]]. Η [[χρόνια τραυματική εγκεφαλοπάθεια]] μπορεί να αναπτυχθεί μετά από πολλαπλούς τραυματισμούς στο κεφάλι.<ref>{{Cite journal|last1=Dawodu|first1=S.T.|title=Traumatic Brain Injury (TBI) – Definition and Pathophysiology: Overview, Epidemiology, Primary Injury|url=http://emedicine.medscape.com/article/326510-overview#a3|website=Medscape|date=March 9, 2017|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20170409021001/http://emedicine.medscape.com/article/326510-overview#a3|archive-date=April 9, 2017}}</ref>

=== Ασθένειες ===
Οι νευροεκφυλιστικές ασθένειες έχουν ως αποτέλεσμα την ��ροοδευτική βλάβη ή την απώλεια νευρώνων που επηρεάζουν διαφορετικές λειτουργίες του εγκεφάλου, οι οποίες επιδεινώνονται με την ηλικία. Συνήθεις τύποι είναι οι [[Άνοια|άνοιες]] συμπεριλαμβανομένης της [[Νόσος Αλτσχάιμερ|νόσου του Αλτσχάιμερ]], της [[Αλκοολική άνοια|αλκοολικής άνοιας]], της [[Αγγειακή άνοια|αγγειακής άνοιας]] και της άνοιας της [[Νόσος του Πάρκινσον|νόσου του Πάρκινσον]]. Άλλοι πιο σπάνιοι λοιμώδεις, γενετικοί ή μεταβολικοί τύποι περιλαμβάνουν τη [[Νόσος του Huntington|νόσο του Huntington]], τις [[Αμυοτροφική πλευρική σκλήρυνση|ασθένειες των κινητικών νευρώνων]], την νευρογνωστική διαταραχή που σχετίζεται με τον HIV, την άνοια που σχετίζεται με τη σύφιλη και τη [[Νόσος του Wilson|νόσο του Wilson]]. Οι νευροεκφυλιστικές ασθένειες μπορούν να επηρεάσουν διαφορετικά μέρη του εγκεφάλου και μπορεί να επηρεάσουν την κίνηση, τη μνήμη και τη γνωστική λειτουργία.{{sfn|Davidson's|2010|pp=1196-7}} Οι σπάνιες [[Μεταδοτική σπογγώδης εγκεφαλοπάθεια|μεταδοτικές σπογγώδεις εγκεφαλοπάθειες]], συμπεριλαμβανομένης της [[Νόσος Creutzfeldt-Jakob|νόσου Creutzfeldt-Jakob]] και της παραλλαγής της, και η [[νόσος kuru]] είναι θανατηφόρες νευροεκφυλιστικές ασθένειες.{{sfn|Davidson's|2010|pp=1205-15}}

Η [[εγκεφαλική αθηροσκλήρωση]] είναι η [[αθηροσκλήρωση]] που επηρεάζει τον εγκέφαλο. Προκύπτει από τη συσσώρευση πλακών που σχηματίζονται από τη [[χοληστερόλη]], στις μεγάλες αρτηρίες του εγκεφάλου και μπορεί να είναι ήπια έως σοβαρή. Όταν είναι σοβαρή, οι αρτηρίες μπορεί να στενέψουν αρκετά ώστε να μειωθεί η ροή του αίματος. Αυτό συμβάλλει στην ανάπτυξη της [[Άνοια|άνοιας]] και έχει πρωτεϊνικές ομοιότητες με αυτές που βρίσκονται στη νόσο του Αλτσχάιμερ.<ref name="NN2020">{{cite journal|vauthors=Wingo AP, Fan W, Duong DM, Gerasimov ES, Dammer EB, Liu Y, Harerimana NV, White B, Thambisetty M, Troncoso JC, Kim N, Schneider JA, Hajjar IM, Lah JJ, Bennett DA, Seyfried NT, Levey AI, Wingo TS|title=Shared proteomic effects of cerebral atherosclerosis and Alzheimer's disease on the human brain|journal=Nat Neurosci|volume=23|issue=6|pages=696–700|date=June 2020|pmid=32424284|pmc=7269838|doi=10.1038/s41593-020-0635-5|url=}}</ref>

Ο εγκέφαλος, αν και προστατεύεται από τον [[Αιματοεγκεφαλικός φραγμός|αιματοεγκεφαλικό φραγμό]], μπορεί να επηρεαστεί από [[Λοίμωξη|λοιμώξεις]], όπως [[Ιός|ιούς]], [[Βακτήριο|βακτήρια]] και [[Μύκητας|μύκητες]]. Η μόλυνση μπορεί να είναι των μηνίγγων ([[μηνιγγίτιδα]]), της εγκεφαλικής ύλης ([[εγκεφαλίτιδα]]) ή εντός της εγκεφαλικής ύλης (όπως [[απόστημα εγκεφάλου]]).{{sfn|Davidson's|2010|pp=1205-15}}

=== Όγκοι ===
Οι όγκοι του εγκεφάλου μπορεί να είναι είτε [[Καλοήθης όγκος|καλοήθεις]] είτε κακοήθεις ([[Καρκίνος|καρκινικοί]]). Στην πλεονότητά τους οι κακοήθεις όγκοι προέρχονται από άλλο μέρος του σώματος, πιο συχνά από τον [[Πνεύμονας|πνεύμονα]], το [[στήθος]] και το [[δέρμα]]. Καρκίνοι του εγκεφαλικού ιστού per se μπορούν να εμφανιστούν και να προέρχονται από οποιονδήποτε ιστό μέσα και γύρω από τον εγκέφαλο. Το [[μηνιγγίωμα]], ο καρκίνος των μηνίγγων, είναι ο πιο συχνός τύπος εγκεφαλικού ιστού. Οι καρκίνοι στον εγκέφαλο μπορεί να προκαλέσουν συμπτώματα που σχετίζονται με το μέγεθος ή τη θέση τους. Τέτοια συμπτώματα μπορεί να είναι ο [[πονοκέφαλος]] και η [[ναυτία]] ή η σταδιακή ανάπτυξη εστιακών συμπτωμάτων όπως η σταδιακή δυσκολία στην όραση, στην κατάποση, στην ομιλία ή αλλαγή στη διάθεση. Οι καρκίνοι γενικά εξετάζονται με τη χρήση [[Αξονική τομογραφία|αξονικών τομογράφων]] και [[Μαγνητική τομογραφία|μαγνητικής τομογραφίας]]. Μια ποικιλία άλλων εξετάσεων, συμπεριλαμβανομένων των [[Εξετάσεις αίματος|εξετάσεων αίματος]] και της [[Οσφυονωτιαία παρακέντηση|οσφυονωτιαίας παρακέντησης]] μπορεί να χρησιμοποιηθεί για τη διερεύνηση της αιτίας του καρκίνου και την αξιολόγηση του τύπου και του [[Σταδιοποίηση του καρκίνου|σταδίου]] του καρκίνου. Το [[Κορτικοστεροειδή|κορτικοστεροειδές]] [[δεξαμεθαζόνη]] χορηγείται συχνά για να μειώσει τη διόγκωση του εγκεφαλικού ιστού γύρω από έναν όγκο. Μπορεί επίσης να εξεταστεί το ενδεχόμενο χειρουργικής επέμβασης, ή δεδομένης της περίπλοκης φύσης πολλών όγκων ή με βάση το στάδιο ή τον τύπο του όγκου, μπορεί να θεωρηθούν καταλληλότερες η [[ακτινοθεραπεία]] ή η [[χημειοθεραπεία]].{{sfn|Davidson's|2010|pp=1216-7}}

=== Ψυχικές διαταραχές ===
Οι ψυχικές διαταραχές, όπως η [[κατάθλιψη]], η [[σχιζοφρένεια]], η [[διπολική διαταραχή]], η [[διαταραχή μετατραυματικού στρες]], η [[Διαταραχή ελλειμματικής προσοχής/υπερκινητικότητας|διαταραχή ελλειμματικής προσοχής]], [[υπερκινητικότητα]], η [[ιδεοψυχαναγκαστική διαταραχή]], το [[σύνδρομο Tourette]] και ο [[εθισμός]], είναι γνωστό ότι σχετίζονται με τη λειτουργία του εγκεφάλου.<ref name="NHMH_3e – Addiction and ADHD">{{cite book|title=Molecular Neuropharmacology: A Foundation for Clinical Neuroscience|publisher=McGraw-Hill Medical|isbn=978-0-07-182770-6|year=2015|chapter=Chapter 14: Higher Cognitive Function and Behavioral Control|edition=3rd|location=New York|quote=In conditions in which prepotent responses tend to dominate behavior, such as in drug addiction, where drug cues can elicit drug seeking (Chapter 16), or in attention deficit hyperactivity disorder (ADHD; described below), significant negative consequences can result.&nbsp;... ADHD can be conceptualized as a disorder of executive function; specifically, ADHD is characterized by reduced ability to exert and maintain cognitive control of behavior. Compared with healthy individuals, those with ADHD have diminished ability to suppress inappropriate prepotent responses to stimuli (impaired response inhibition) and diminished ability to inhibit responses to irrelevant stimuli (impaired interference suppression).&nbsp;... Functional neuroimaging in humans demonstrates activation of the prefrontal cortex and caudate nucleus (part of the dorsal striatum) in tasks that demand inhibitory control of behavior.&nbsp;... Early results with structural MRI show a thinner cerebral cortex, across much of the cerebrum, in ADHD subjects compared with age-matched controls, including areas of [the] prefrontal cortex involved in working memory and attention.|vauthors=Malenka RC, Nestler EJ, Hyman SE, Holtzman DM}}</ref><ref name="NIMH2017">{{cite web|url=https://www.nimh.nih.gov/health/educational-resources/brain-basics/brain-basics.shtml|title=NIMH » Brain Basics|website=www.nimh.nih.gov|archive-url=https://web.archive.org/web/20170326230311/https://www.nimh.nih.gov/health/educational-resources/brain-basics/brain-basics.shtml|archive-date=March 26, 2017|url-status=live|access-date=March 26, 2017}}</ref><ref name="Addiction - brain disease review">{{cite journal|last1=Volkow|first1=N.D.|last2=Koob|first2=G.F.|last3=McLellan|first3=A.T.|title=Neurobiologic advances from the brain disease model of addiction|url=https://archive.org/details/sim_new-england-journal-of-medicine_the-new-england-journal-of-medicine_2016-01-28_374_4/page/362|journal=[[The New England Journal of Medicine]]|volume=374|issue=4|pages=363–371|date=January 2016|pmid=26816013|pmc=6135257|doi=10.1056/NEJMra1511480}}</ref> Η θεραπεία για ψυχικές διαταραχές μπορεί να περιλαμβάνει [[ψυχοθεραπεία]], [[ψυχιατρική]], κοινωνική παρέμβαση και εργασία προσωπικής αποκατάστασης ή [[γνωστική συμπεριφορική θεραπεία]]. Τα υποκείμενα ζητήματα και οι σχετικές προγνώσεις διαφέρουν σημαντικά μεταξύ των ατόμων.<ref name="Simpson">{{cite book|title=Multimodal Treatment of Acute Psychiatric Illness: A Guide for Hospital Diversion|first1=J.M.|last1=Simpson|first2=G.L.|last2=Moriarty|publisher=[[Columbia University Press]]|isbn=978-0-231-53609-7|year=2013|pages=22–24|url=https://books.google.com/books?id=MbtkAgAAQBAJ&pg=PA22}}</ref>

=== Επιληψία ===
Οι [[Επιληψία|επιληπτικές κρίσεις]] πιστεύεται ότι σχετίζονται με μη φυσιολογική ηλεκτρική δραστηριότητα.{{sfn|Davidson's|2010|pp=1172-9}} Η επιληπτική δραστηριότητα μπορεί να εκδηλωθεί ως απουσία συνείδησης, εστιακές επιδράσεις όπως κίνηση των άκρων ή εμπόδια στην ομιλία ή γενικευμένη φύση.{{sfn|Davidson's|2010|pp=1172-9}} Η επιληπτική κατάσταση (status epilepticus) αναφέρεται σε μια κρίση ή μια σειρά κρίσεων που δεν έχουν τερματιστεί εντός πέντε λεπτών.<ref name="foundation">{{cite web|url=https://www.epilepsy.com/learn/challenges-epilepsy/seizure-emergencies/status-epilepticus|title=Status Epilepticus|website=Epilepsy Foundation}}</ref> Οι κρίσεις έχουν μεγάλο αριθμό αιτιών, ωστόσο πολλές κρίσεις συμβαίνουν χωρίς να βρεθεί οριστική αιτία. Σε ένα άτομο με επιληψία, οι παράγοντες κινδύνου για περαιτέρω επιληπτικές κρίσεις μπορεί να περιλαμβάνουν αϋπνία, λήψη ναρκωτικών και αλκοόλ και άγχος. Οι κρίσεις μπορούν να αξιολογηθούν χρησιμοποιώντας [[εξετάσεις αίματος]], [[ηλεκτροεγκεφαλογράφημα]] και διάφορες τεχνικές ιατρικής απεικόνισης με βάση το ιατρικό ιστορικό και τα ευρήματα της ιατρικής εξέτασης.{{sfn|Davidson's|2010|pp=1172-9}} Εκτός από τη θεραπεία μιας υποκείμενης αιτίας και τη μείωση της έκθεσης σε παράγοντες κινδύνου, τα [[Αντιεπιληπτικό φάρμακο|αντισπασμωδικά φάρμακα]] μπορούν να βοηθήσουν στην πρόληψη περαιτέρω επιληπτικών κρίσεων.{{sfn|Davidson's|2010|pp=1172-9}}

=== Συγγενείς (εκ γενετής) παθήσεις ===
Ορισμένες εγκεφαλικές διαταραχές, όπως η [[νόσος Tay-Sachs]],<ref name="Moore">{{cite book|title=The Definitive Neurological Surgery Board Review|first=S.P.|last=Moore|publisher=[[Lippincott Williams & Wilkins]]|isbn=978-1-4051-0459-3|year=2005|page=112|url=https://books.google.com/books?id=mkK1a4mEx3IC&pg=PA112}}</ref> είναι συγγενείς και συνδέονται με γενετικές και χρωμοσωμικές [[μεταλλάξεις]].<ref name="Pennington">{{cite book|title=Diagnosing Learning Disorders, Second Edition: A Neuropsychological Framework|first=B.F.|last=Pennington|publisher=[[Guilford Press]]|isbn=978-1-60623-786-1|year=2008|pages=3–10|url=https://books.google.com/books?id=LVV10L62z6kC&pg=PA3}}</ref> Μια σπάνια ομάδα συγγενών εγκεφαλικών διαταραχών γνωστή ως [[λισενεγκεφαλία]] χαρακτηρίζεται από την έλλειψη ή την ανεπάρκεια της αναδίπλωσης του φλοιού.<ref name="Govaert">{{cite book|title=An Atlas of Neonatal Brain Sonography: (CDM 182–183)|first1=P.|last1=Govaert|first2=L.S.|last2=de Vries|publisher=[[John Wiley & Sons]]|isbn=978-1-898683-56-8|year=2010|pages=89–92|url=https://books.google.com/books?id=FzcaxpvV1JUC&pg=PA89}}</ref> Η φυσιολογική ανάπτυξη του εγκεφάλου μπορεί να επηρεαστεί κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης από διατροφικές ελλείψεις,<ref name="Perese">{{cite book|title=Psychiatric Advanced Practice Nursing: A Biopsychsocial Foundation for Practice|first=E.F.|last=Perese|publisher=[[F.A. Davis]]|isbn=978-0-8036-2999-8|year=2012|pages=82–88|url=https://books.google.com/books?id=6X_2AAAAQBAJ&pg=PA82}}</ref> [[τερατογένεση]],<ref name="Kearney">{{cite book|title=Abnormal Psychology and Life: A Dimensional Approach|first1=C.|last1=Kearney|first2=T.J.|last2=Trull|publisher=[[Cengage Learning]]|isbn=978-1-337-09810-6|year=2016|page=395|url=https://books.google.com/books?id=B9q5DQAAQBAJ&pg=PA395}}</ref> μολυσματικές ασθένειες,<ref name="Stevenson">{{cite book|title=Fetal and Neonatal Brain Injury: Mechanisms, Management and the Risks of Practice|first1=D.K.|last1=Stevenson|first2=P.|last2=Sunshine|publisher=[[Cambridge University Press]]|isbn=978-0-521-80691-6|year=2003|page=191|url=https://books.google.com/books?id=RuekFAj_tIAC&pg=PA191|last3=Benitz|first3=W.E.}}</ref> και με την [[ψυχαγωγική χρήση ναρκωτικών]], συμπεριλαμβανομένου του [[αλκοόλ]] (που μπορεί να οδηγήσει σε διαταραχές του φάσματος του εμβρυϊκού αλκοολισμού).<ref name="Perese" /><ref name="Dewhurst">{{cite book|title=Dewhurst's Textbook of Obstetrics and Gynaecology|first=John|last=Dewhurst|publisher=[[John Wiley & Sons]]|isbn=978-0-470-65457-6|year=2012|page=43|url=https://books.google.com/books?id=HfakBRceodcC&pg=PA43}}</ref> Οι περισσότερες [[Αρτηριοφλεβώδης δυσπλασία|αρτηριοφλεβώδεις δυσπλασίες]] του εγκεφάλου είναι συγγενείς, αυτά τα μπερδεμένα δίκτυα αιμοφόρων αγγείων μπορεί να παραμείνουν χωρίς συμπτώματα, αλλά υπάρχει πιθανότητα να σπάσουν και να προκαλέσουν [[ενδοκρανιακή αιμορραγία]].<ref name="NINDS">{{cite web|url=https://www.ninds.nih.gov/health-information/disorders/arteriovenous-malformations-avms?search-term=arteriovenous%20mal|title=Arteriovenous Malformations (AVMs) {{!}} National Institute of Neurological Disorders and Stroke|website=www.ninds.nih.gov|access-date=8 February 2023}}</ref>

=== Εγκεφαλικό επεισόδιο ===
{{Main|Εγκεφαλικό επεισόδιο|Ισχαιμικό εγκεφαλικό επεισόδιο}}
[[Αρχείο:Parachemableedwithedema.png|μικρογραφία|[[Αξονική τομογραφία]] [[Ενδοκρανιακή αιμορραγία|ενδοκρανιακής αιμορραγίας]], που δείχνει ενδοπαρεγχυματική αιμορραγία (κάτω βέλος) με περιβάλλον [[οίδημα]] (πάνω βέλος).]]
Το [[εγκεφαλικό επεισόδιο]] είναι η μείωση της παροχής αίματος σε μια περιοχή του εγκεφάλου που προκαλεί κυτταρικό θάνατο και εγκεφαλική βλάβη. Αυτό μπορεί να οδηγήσει σε ένα ευρύ φάσμα συμπτωμάτων, συμπεριλαμβανομένων των συμπτωμάτων της πτώσης του προσώπου, της αδυναμίας των χεριών και των δυσκολιών στην ομιλία (συμπεριλαμβανομένης της ομιλίας και της εύρεσης λέξεων ή του σχηματισμού προτάσεων).<ref>{{cite journal|last1=Harbison|first1=J.|last2=Massey|first2=A.|last3=Barnett|first3=L.|last4=Hodge|first4=D.|last5=Ford|first5=G.A.|title=Rapid ambulance protocol for acute stroke|url=https://archive.org/details/sim_the-lancet_1999-06-05_353_9168/page/1934|journal=Lancet|volume=353|issue=9168|page=1935|date=June 1999|pmid=10371574|doi=10.1016/S0140-6736(99)00966-6|s2cid=36692451}}</ref> Τα συμπτώματα σχετίζονται με τη λειτουργία της πληγείσας περιοχής του εγκεφάλου και μπορεί να υποδεικνύουν την πιθανή θέση και την αιτία του εγκεφαλικού. Οι δυσκολίες στην κίνηση, στην ομιλία ή στην όραση συνήθως σχετίζονται με τον εγκέφαλο, ενώ η ανισορροπία, η διπλή όραση, ο ίλιγγος και τα συμπτώματα που επηρεάζουν περισσότερες από μία πλευρές του σώματος συνήθως σχετίζονται με το [[εγκεφαλικό στέλεχος]] ή την [[παρεγκεφαλίδα]].{{sfn|Davidson's|2010|p=1183}}

Τα περισσότερα εγκεφαλικά προκαλούνται από απώλεια παροχής αίματος, συνήθως λόγω εμβολής, ρήξης λιπώδους πλάκας που προκαλεί [[Θρόμβος|θρόμβο]] ή στένωση μικρών αρτηριών. Τα εγκεφαλικά μπορεί επίσης να προκληθούν από [[αιμορραγία]] στον εγκέφαλο.{{sfn|Davidson's|2010|pp=1180-1}} Τα [[Παροδικό ισχαιμικό επεισόδιο|παροδικά ισχαιμικά επεισόδια]] (TIA) είναι εγκεφαλικά επεισόδια στα οποία τα συμπτώματα υποχωρούν εντός 24 ωρών.{{sfn|Davidson's|2010|pp=1180-1}} Η διερεύνηση του εγκεφαλικού περιλαμβάνει την ιατρική εξέταση (συμπεριλαμβανομένης μιας νευρολογικής εξέτασης) και τη λήψη ιατρικού ιστορικού, εστιάζοντας στη διάρκεια των συμπτωμάτων και των παραγόντων κινδύνου (συμπεριλαμβανομένης της [[Υψηλή αρτηριακή πίεση|υψηλής αρτηριακής πίεσης]], της κολπικής μαρμαρυγής και του καπνίσματος).{{sfn|Davidson's|2010|pp=1181, 1183-1185}} Απαιτείται περαιτέρω διερεύνηση σε νεότερους ασθενείς.{{sfn|Davidson's|2010|pp=1183-1185}} Μπορεί να διεξαχθεί [[ηλεκτροκαρδιογράφημα]] και [[βιοτηλεμετρία]] για τον εντοπισμό της [[Κολπική μαρμαρυγή|κολπικής μαρμαρυγής]]. Ένα [[Υπέρηχος|υπερηχογράφημα]] μπορεί να διερευνήσει τη στένωση των [[Καρωτιδική αρτηρία|καρωτιδικών αρτηριών]]. Ένα [[υπερηχοκαρδιογράφημα]] μπορεί να χρησιμοποιηθεί για την ανίχνευση θρόμβων στην καρδιά, παθήσεων των καρδιακών βαλβίδων ή την παρουσία [[Ανοιχτό ωοειδές τρήμα|ανοιχτού ωοειδούς τρήματος]]. Οι αιματολογικές εξετάσεις γίνονται συνήθως ως μέρος της εξέτασης, συμπεριλαμβανομένων των εξετάσεων [[Διαβήτης (ασθένεια)|διαβήτη]] και ενός [[Λιπιδαιμικό προφίλ|λιπιδαιμικού προφίλ]].{{sfn|Davidson's|2010|pp=1183-1185}}

Ορισμένες θεραπείες για το εγκεφαλικό είναι χρονικά κρίσιμες. Αυτές περιλαμβάνουν τη διάλυση του θρόμβου ή τη χειρουργική αφαίρεση του θρόμβου για τα [[Ισχαιμικό εγκεφαλικό επεισόδιο|ισχαιμικά εγκεφαλικά επεισόδια]] και την αποσυμπίεση τα για αιμορραγικά εγκεφαλικά επεισόδια.{{sfn|Davidson's|2010|pp=1185-1189}}<ref>{{cite journal|last1=Goyal|first1=M.|display-authors=etal|title=Endovascular thrombectomy after large-vessel ischaemic stroke: a meta-analysis of individual patient data from five randomised trials|journal=The Lancet|date=April 2016|volume=387|issue=10029|pages=1723–1731|doi=10.1016/S0140-6736(16)00163-X|pmid=26898852|s2cid=34799180}}</ref> Καθώς το εγκεφαλικό είναι χρονικά κρίσιμο,<ref>{{cite journal|last1=Saver|first1=J. L.|title=Time is brain—quantified|journal=Stroke|date=December 8, 2005|volume=37|issue=1|pages=263–266|doi=10.1161/01.STR.0000196957.55928.ab|pmid=16339467|doi-access=free}}</ref> νοσοκομεία και ακόμη και η προνοσοκομειακή περίθαλψη του εγκεφαλικού περιλαμβάνουν γρήγορες εξετάσεις – συνήθως μια [[αξονική τομογραφία]] για τη διερεύνηση αιμορραγικού εγκεφαλικού και μια αξονική ή μαγνητική [[Αγγειογραφία (ιατρική)|αγγειογραφία]] για την αξιολόγηση των [[Αρτηρία|αρτηριών]] που τροφοδοτούν τον εγκέφαλο.{{sfn|Davidson's|2010|pp=1183-1185}} Οι [[Μαγνητική τομογραφία|μαγνητικές τομογραφίες]], που δεν είναι τόσο ευρέως διαθέσιμες, μπορεί να είναι σε θέση να δείξουν την πληγείσα περιοχή του εγκεφάλου με μεγαλύτερη ακρίβεια, ιδιαίτερα με ισχαιμικό εγκεφαλικό.{{sfn|Davidson's|2010|pp=1183-1185}}

Έχοντας υποστεί εγκεφαλικό επεισόδιο, ένα άτομο μπορεί να εισαχθεί σε μονάδα εγκεφαλικών επεισοδίων και οι θεραπείες μπορεί να κατευθύνονται προς την πρόληψη μελλοντικών εγκεφαλικών επεισοδίων, συμπεριλαμβανομένης της συνεχιζόμενης [[Αντιπηκτική αγωγή|αντιπηκτικής αγωγής]] (όπως [[ασπιρίνη]] ή [[κλοπιδογρέλη]]), [[Αντιυπερτασικό φάρμακο|αντιυπερτασικά]] και φάρμακα που μειώνουν τα λιπίδια (υπερλιπιδαιμικοί παράγοντες).{{sfn|Davidson's|2010|pp=1185-1189}} Μια διεπιστημονική ομάδα που περιλαμβάνει [[Φυσικοθεραπευτής|φυσιοθεραπευτές]], [[Εργοθεραπευτής|εργοθεραπευτές]] και [[Ψυχολόγος|ψυχολόγους]] παίζει μεγάλο ρόλο στην υποστήριξη ενός ατόμου που έχει πληγεί από εγκεφαλικό και στην αποκατάστασή του.<ref>{{cite journal|last1=Winstein|first1=C.J.|display-authors=etal|title=Guidelines for adult stroke rehabilitation and recovery|journal=Stroke|date=June 2016|volume=47|issue=6|pages=e98–e169|doi=10.1161/STR.0000000000000098|pmid=27145936|s2cid=4967333|doi-access=free}}</ref>{{sfn|Davidson's|2010|pp=1183-1185}} Ένα ιστορικό εγκεφαλικού αυξάνει τον κίνδυνο εμφάνισης [[Άνοια|άνοιας]] κατά περίπου 70%, και ένα πρόσφατο εγκεφαλικό αυξάνει τον κίνδυνο κατά περίπου 120%.<ref>{{Cite journal|last1=Kuźma|first1=Elżbieta|last2=Lourida|first2=Ilianna|last3=Moore|first3=Sarah F.|last4=Levine|first4=Deborah A.|last5=Ukoumunne|first5=Obioha C.|last6=Llewellyn|first6=David J.|date=November 2018|title=Stroke and dementia risk: A systematic review and meta-analysis|journal=Alzheimer's & Dementia|volume=14|issue=11|pages=1416–1426|doi=10.1016/j.jalz.2018.06.3061|pmid=30177276|pmc=6231970|issn=1552-5260}}</ref>

=== Εγκεφαλικός θάνατος ===
{{Main|Εγκεφαλικός θάνατος}}Ο [[εγκεφαλικός θάνατος]] αναφέρεται σε μη αναστρέψιμη ολική απώλεια της εγκεφαλικής λειτουργίας.<ref name="GOILA2009">{{cite journal|last1=Goila|first1=AK|last2=Pawar|first2=M|title=The diagnosis of brain death|journal=Indian Journal of Critical Care Medicine|date=2009|volume=13|issue=1|pages=7–11|doi=10.4103/0972-5229.53108|pmid=19881172|pmc=2772257|doi-access=free}}</ref><ref name=":0">{{Cite journal|last=Wijdicks|first=EFM|date=January 8, 2002|title=Brain death worldwide: accepted fact but no global consensus in diagnostic criteria|url=https://archive.org/details/sim_neurology_2002-01-08_58_1/page/20|journal=Neurology|volume=58|issue=1|pages=20–25|pmid=11781400|doi=10.1212/wnl.58.1.20|s2cid=219203458}}</ref> Αυτό χαρακτηρίζεται από [[κώμα]], απώλεια [[Αντανακλαστικό|αντανακλαστικών]] και διακοπή της αναπνοής.<ref name="GOILA2009" /> Ωστόσο, η δήλωση του εγκεφαλικού θανάτου ποικίλλει γεωγραφικά και δεν είναι πάντα αποδεκτή.<ref name=":1">{{Cite journal|title=Brain death worldwide|url=https://www.neurology.org/doi/10.1212/WNL.58.1.20|journal=Neurology|date=2002-01-08|pages=20–25|volume=58|issue=1|doi=10.1212/WNL.58.1.20|first=Eelco F.M.|last=Wijdicks}}</ref> Σε ορισμένες χώρες υπάρχει επίσης ένα καθορισμένο σύνδρομο θανάτου του [[Εγκεφαλικό στέλεχος|εγκεφαλικού στελέχους]].<ref>{{cite journal|last1=Dhanwate|first1=AD|title=Brainstem death: A comprehensive review in Indian perspective.|journal=Indian Journal of Critical Care Medicine|date=September 2014|volume=18|issue=9|pages=596–605|pmid=25249744|doi=10.4103/0972-5229.140151|pmc=4166875|doi-access=free}}</ref> Η δήλωση εγκεφαλικού θανάτου μπορεί να έχει βαθιές επιπτώσεις, καθώς σχετίζεται με την απόσυρση της υποστήριξης ζωής,{{sfn|Davidson's|2010|p=1158}} όπως επίσης τα άτομα με εγκεφαλικό θάνατο έχουν συχνά όργανα κατάλληλα για [[Μεταμόσχευση|δωρεά οργάνων]].<ref name=":1" /> Η διαδικασία συχνά γίνεται πιο δύσκολη από την κακή επικοινωνία με τις οικογένειες των ασθενών.<ref name="Urden">{{cite book|title=Priorities in Critical Care Nursing – E-Book|first1=L.D.|last1=Urden|first2=K.M.|last2=Stacy|publisher=[[Elsevier Health Sciences]]|isbn=978-0-323-29414-0|year=2013|pages=112–113|url=https://books.google.com/books?id=lLvwAwAAQBAJ&pg=PA112|last3=Lough|first3=M.E.}}</ref>

Όταν υπάρχει υποψία εγκεφαλικού θανάτου, πρέπει να αποκλειστούν αναστρέψιμες [[Διαφορική διάγνωση|διαφορικές διαγνώσεις]] όπως ηλεκτρολυτική, νευρολογική και σχετιζόμενη με φάρμακα γνωστική καταστολή.<ref name="GOILA2009" />{{sfn|Davidson's|2010|p=1158}} Ο έλεγχος των [[Αντανακλαστικό|αντανακλαστικών]]{{efn|Συμπεριλαμβανομένου του αιθουσαίου - οφθαλμικού αντανακλαστικού, του αντανακλαστικού του κερατοειδούς, του αντανακλαστικού του φάρυγγα και του αντανακλαστικού της κόρης στο φως,{{sfn|Davidson's|2010|p=1158}}}} μπορεί να βοηθήσει στην απόφαση, όπως και η απουσία ανταπόκρισης και διακοπή της αναπνοής.{{sfn|Davidson's|2010|p=1158}} Οι κλινικές παρατηρήσεις, συμπεριλαμβανομένης της παντελούς έλλειψης ανταπόκρισης, μιας ξεκάθαρης διάγνωσης και των αποδεικτικών στοιχείων [[Νευροαπεικόνιση|νευροαπεικόνισης]], μπορούν συνολικά να διαδραματίσουν ρόλο στην απόφαση δήλωσης εγκεφαλικού θανάτου.<ref name="GOILA2009" />

== Σημειώσεις ==
{{Notelist}}

==Παραπομπές==
<references />

[[Κατηγορία:Εγκέφαλος]]
Πρότυπα που χρησιμοποιούνται σε αυτή την σελίδα:
Πρότυπο:Citation/core (επεξεργασία)
Πρότυπο:Citation/make link (επεξεργασία)
Πρότυπο:Cite book (προβολή κώδικα) (ημιπροστατευμένη)
Πρότυπο:Cite encyclopedia (επεξεργασία)
Πρότυπο:Cite journal (προβολή κώδικα) (ημιπροστατευμένη)
Πρότυπο:Cite news (προβολή κώδικα) (ημιπροστατευμένη)
Πρότυπο:Cite web (προβολή κώδικα) (ημιπροστατευμένη)
Πρότυπο:Efn (επεξεργασία)
Πρότυπο:FMA (επεξεργασία)
Πρότυπο:If empty (επεξεργασία)
Πρότυπο:Ifempty (επεξεργασία)
Πρότυπο:Infobox anatomy (επεξεργασία)
Πρότυπο:Main (επεξεργασία)
Πρότυπο:Main other (επεξεργασία)
Πρότυπο:Multiple image (επεξεργασία)
Πρότυπο:Multiple image/styles.css (επεξεργασία)
Πρότυπο:Notelist (επεξεργασία)
Πρότυπο:Rellink (επεξεργασία)
Πρότυπο:See also (επεξεργασία)
Πρότυπο:Sfn (προβολή κώδικα) (ημιπροστατευμένη)
Πρότυπο:Ανατομία (επεξεργασία)
Πρότυπο:Δείτε (επεξεργασία)
Πρότυπο:Κύριο (προβολή κώδικα) (ημιπροστατευμένη)
Πρότυπο:Λάθος παραπομπή (επεξεργασία)
Πρότυπο:Παραπομπές (προβολή κώδικα) (πλήρως προστατευμένη)
Πρότυπο:Πλαίσιο πληροφοριών (προβολή κώδικα) (πλήρως προστατευμένη)
Module:Citation/CS1 (προβολή κώδικα) (πλήρως προστατευμένη)
Module:Citation/CS1/COinS (επεξεργασία)
Module:Citation/CS1/Configuration (επεξεργασία)
Module:Citation/CS1/Date validation (επεξεργασία)
Module:Citation/CS1/Identifiers (επεξεργασία)
Module:Citation/CS1/Utilities (επεξεργασία)
Module:Citation/CS1/Whitelist (επεξεργασία)
Module:Citation/CS1/styles.css (επεξεργασία)
Module:Footnotes (επεξεργασία)
Module:Infobox (προβολή κώδικα) (πλήρως προστατευμένη)
Module:InfoboxImage (επεξεργασία)
Module:Multiple image (επεξεργασία)
Module:Navbar (επεξεργασία)
Module:Navbar/configuration (προβολή κώδικα) (πλήρως προστατευμένη)
Module:WikidataCA (επεξεργασία)
Επιστροφή στη σελίδα Ανθρώπινος εγκέφαλος.
Ανακτήθηκε από "https://el.wikipedia.org/wiki/Ανθρώπινος_εγκέφαλος"