Προβολή πηγαίου κώδικα για τη σελίδα Διοξείδιο του πυριτίου

Δεν έχετε την άδεια να τροποποιήσετε αυτή τη σελίδα, για τον ακόλουθο λόγο:
Η διεύθυνση IP σας βρίσκεται σε ένα εύρος που έχει αποκλειστεί σε όλα τα wiki του Ιδρύματος Wikimedia.
Ο αποκλεισμός έγινε από ‪Jon Kolbert‬ . Ο λόγος που δίνεται είναι Open proxy/Webhost: See the help page if you are affected .
Έναρξη αποκλεισμού: 05:37, 21 Φεβρουαρίου 2024
Λήξη αποκλεισμού: 05:37, 21 Φεβρουαρίου 2029
Η τρέχουσα διεύθυνση IP σας είναι 18.216.141.113 . Το αποκλεισμένο εύρος είναι 18.216.0.0/16 .
Παρακαλούμε συμπεριλάβετε τις παραπάνω λεπτομέρειες σε όποια ερωτήματα κάνετε. Εάν πιστεύετε ότι έχετε αποκλειστεί κατά λάθος, μπορείτε να βρείτε πρόσθετες πληροφορίες και οδηγίες στην παγκόσμια πολιτική No open proxies παγκόσμια πολιτική.
Διαφορετικά, για να συζητήσετε τον αποκλεισμό, παρακαλούμε αναρτήστε ένα αίτημα για έλεγχο στο Meta-Wiki. ⧼wikimedia-globalblocking-blockedtext-mistake- email-steward⧽
Μπορείτε να δείτε και να αντιγράψετε τον κώδικα της σελίδας:
{{Chembox
| Όνομα = Διοξείδιο του πυριτίου
| ΑρχείοΕικόνας1 = Sample of silicon dioxide.jpg
| ΑρχείοΕικόνας1_Παραπ = {{Chemboximage|correct|??}}
| ΌνομαΑρχείουΔ1 = A sample of silicon dioxide as sand in a dune
| ΥπόμνημαΕικόναςΔ1 = Διοξείδιο του πυριτίου ως άμμος
<!-- ΟΝΟΜΑΤΑ -->
| ΟνοματολογίαIUPAC = Διοξείδιο του πυριτίου
| ΆλλαΟνόματα = Χαλαζίας
<!-- ΕΝΟΤΗΤΕΣ -->
| Ενότητα1 = {{Chembox Identifiers
| RTECS = VV7565000
| Gmelin = 200274
| EINECS = 231-545-4
| Όνομα_MeSH = Silicon+dioxide
| CASNo = 7631-86-9
| Παραπ_CASNo = {{cascite|correct|CAS}}
| ChEBI = 30563
| Παραπ_ChEBI = {{ebicite|correct|EBI}}
| ChemSpiderID = 22683
| Παραπ_ChemSpiderID = {{chemspidercite|correct|chemspider}}
| StdInChI = 1S/O2Si/c1-3-2
| Σχόλιο_StdInChI = 
| Παραπ_StdInChI = {{stdinchicite|correct|chemspider}}
| StdInChIKey = VYPSYNLAJGMNEJ-UHFFFAOYSA-N
| Παραπ_StdInChIKey = {{stdinchicite|correct|chemspider}}
| KEGG = C16459
| Παραπ_KEGG = {{keggcite|changed|kegg}}
| PubChem = 24261
| UNII = ETJ7Z6XBU4
| Παραπομπή_UNII = {{fdacite|correct|FDA}}
}}
| Ενότητα2 = {{Chembox Properties
| Τύπος = SiO<sub>2</sub>
| ΜοριακήΜάζα = 60,08 g/mol
| Εμφάνιση = Διαφανές στερεό (άμορφο) λευκό/λευκάζον κίτρινο (σκόνη/άμμος)
| Πυκνότητα = 2,648 (α-χαλαζίας), 2,196 (άμορφο) g·cm<sup>−3</sup><ref name=b92>{{RubberBible92nd}}</ref>
| ΣημΤήξης = 1.713&nbsp;°C (3.115 °F; 1.986 K) (άμορφο)<ref name=b92/>{{rp|page=4.88}} to | BoilingPt = 2,950&nbsp;°C (5,340 °F; 3,220 K)<ref name=b92/>
| ΜαγνΕπιδεκτικότητα = &minus;29,6·10<sup>−6</sup> cm<sup>3</sup>/mol
| ΘερμικήΑγωγιμότητα = 12 (<nowiki>||</nowiki> άξονας c), 6,8 (⊥ άξονα c), 1,4 (αμ.) W/(m⋅K)<ref name=b92/>{{rp|page=12.213}}
| ΔείκτηςΔιάθλασης = 1,544 (διπλοθλαστικότητα (o)), 1,553 (e)<ref name=b92/>{{rp|page=4.143}}
}}
| Ενότητα3 = {{Chembox Hazards
| NFPA-F = 0
| NFPA-Η = 0
| NFPA-R = 0
| PEL = TWA 20 mppcf (80 mg/m<sup>3</sup>/%SiO<sub>2</sub>) (άμορφο)<ref name=PGCH0552/>
| REL = TWA 6 mg/m<sup>3</sup> (άμορφο)<ref name=PGCH0552/><br/>Ca TWA 0,05 mg/m<sup>3</sup><ref name=PGCH0682/>
| IDLH = 3000 mg/m<sup>3</sup> (άμορφο)<ref name=PGCH0552>{{PGCH|0552}}</ref><br/>Ca [25 mg/m<sup>3</sup> (χριστοβαλίτης, τριδυμίτης); 50 mg/m<sup>3</sup> (χαλαζίας)]<ref name=PGCH0682>{{PGCH|0682}}</ref>
}}
| Ενότητα4 = {{Chembox Related
| ΆλληΟυσία = [[Διοξείδιο του άνθρακα]]<br />
Διοξείδιο του γερμανίου<br />
Διοξείδιο του κασσιτέρου<br />
Διοξείδιο του μολύβδου
| Ετικέτα_ΆλληςΟυσίας = διόνες
| ΆλλεςΕνώσεις = [[Μονοξείδιο του πυριτίου]]<br />
Διθειούχο πυρίτιο
}}
| Ενότητα5 = {{Chembox Thermochemistry
| Θερμοχωρητικότητα = 
| Παραπ_Θερμοχημείας = 
| Εντροπία = 42&nbsp;J·mol<sup>−1</sup>·K<sup>−1</sup><ref name=b1/>
| ΔHf = −911&nbsp;kJ·mol<sup>−1</sup><ref name=b1>{{cite book| author = Zumdahl, Steven S.|title =Chemical Principles 6th Ed.| url = https://archive.org/details/chemicalprincipl0000zumd_u9g0| publisher = Houghton Mifflin Company| year = 2009| isbn = 0-618-94690-X|page=A22}}</ref>
| ΔGf = 
| ΔHc = 
}}
<!-- ΣΥΜΠΛΗΡΩΜΑ -->
<!-- ΥΠΟΣΕΛΙΔΟ -->
| ΕπιβεβΠεδία = changed
| ΠαρακΠεδία = changed
| Επιβεβrevid = 476993639
| Εμφ_Σημ_ss = 
| Εμφ_ΠλαισΠληρ_Παραπ = 
| γενική_σημείωση = 
}}
Το '''διοξείδιο του πυριτίου''' [ [[αγγλική γλώσσα|αγγλικά]]: ''silicon dioxide'' ή ''silica'' (''πυριτία'') ή ''silicic acid anydride'' (''ανυδρίτης πυριτικού οξέος'') ] είναι η δυαδική [[ανόργανη ένωση|ανόργανη]] [[χημική ένωση|ένωση]] με [[χημικός τύπος|μοριακό τύπο]] '''[[πυρίτιο|Si]][[οξυγόνο|O]]<sub>2</sub>'''. Πρόκειται για ένα [[οξείδιο]] το οποίο αποτελεί το «πυριτιούχο ανάλογο» του [[διοξείδιο του άνθρακα|διοξειδίου του άνθρακα]] (CO<sub>2</sub>). Συνήθως βρίσκεται στη φύση ως [[χαλαζίας]] και σε διάφορους ζωντανούς οργανισμούς.<ref>{{cite book|author=Iler, R. K.|title=The Chemistry of Silica|url=https://archive.org/details/chemistryofsilic0000iler|publisher=Plenum Press|year=1979|isbn=0-471-02404-X}}</ref><ref name=Fern>{{cite journal |vauthors = Fernández LD, Lara E, Mitchell EA |title=Checklist, diversity and distribution of testate amoebae in Chile |journal=Eur. J. Protistol. |volume=51 |issue=5 |pages=409–24 |year=2015 |pmid=26340665 |doi=10.1016/j.ejop.2015.07.001}}</ref> Σε πολλά τμήματα του κόσμου, το διοξείδιο του πυριτίου είναι το κύριο συστατικό της [[άμμος|άμμου]]. Το διοξείδιο του πυριτίου είναι μία από τις πιο σύνθετες και πιο άφθονες οικογένειες υλικών, που υπάρχει ως συστατικό σε πολλά ορυκτά και σε συνθετικά προϊόντα. Αξιοσημείωτα παραδείγματα περιλαμβάνουν τον τετηγμένο χαλαζία (fused quartz), το ατμίζον διοξείδιο του πυριτίου (fumed silica), γέλη διοξειδίου του πυριτίου και [[αεροπήκτωμα|αεροπηκτώματα]]. Χρησιμοποιείται σε δομικά υλικά, στην μικροηλεκτρονική (ως ηλεκτρικός μονωτής) και ως συστατικό σε τροφικές  και φαρμακευτικές βιομηχανίες.

Η εισπνοή λεπτοδιαμερισμένου κρυσταλλικού διοξειδίου του πυριτίου είναι τοξική και μπορεί να οδηγήσει σε σοβαρή φλεγμονή του [[πνεύμονας|πνευμονικού]] ιστού, σε πυριτίαση (silicosis), [[βρογχίτιδα]], [[καρκίνος του πνεύμονα|καρκίνο του πνεύμονα]] και [[αυτοάνοσες ασθένειες]], όπως λύκο και [[ρευματοειδής αρθρίτιδα|ρευματοειδή αρθρίτιδα]].

Η πρόσληψη άμορφου διοξειδίου του πυριτίου, σε υψηλές δόσεις, οδηγεί σε  βραχυχρόνια φλεγμονή, όπου όλες οι επιπτώσεις θεραπεύονται.<ref>''Johnston, CJ et al. (2000),'' Toxicol Sci, 56(2): 405-413''</ref>

==Δομή==
[[File:SiO2repeat.png|thumb|left|upright=0.7|Δομικό μοτίβο που βρίσκεται σε α-χαλαζία, αλλά βρίσκεται επίσης σε σχεδόν όλες τις μορφές του διοξειδίου του πυριτίου]]
[[File:Quartzrn.PNG|thumb|Σχέση μεταξύ δείκτη διάθλασης και πυκνότητας για κάποιες μορφές SiO<sub>2</sub><ref name=mel/>]]
Στην πλειοψηφία των πυριτικών, το άτομο του πυριτίου εμφανίζει τετραεδρική συναρμογή (tetrahedral coordination), με τέσσερα άτομα οξυγόνου που περιβάλλουν ένα κεντρικό άτομο Si. Το πιο συνηθισμένο παράδειγμα φαίνεται στον [[πολύμορφο σώμα|πολύμορφο]] χαλαζία.

Παραδείγματος χάρη, στην κυψελίδα ενός α-χαλαζία, το κεντρικό τετράεδρο μοιράζεται και τις τέσσερις από τις γωνίες του των ατόμων του οξυγόνου, τα δύο εδροκεντρωμένα τετράεδρα μοιράζονται δύο από τα γωνιακά  τους άτομα οξυγόνου και τα τέσσερα εδροκεντρωμένα τετράεδρα μοιράζονται μόλις ένα από τα άτομα οξυγόνου τους με άλλα SiO<sub>4</sub> τετράεδρα. Αυτό αφήνει έναν καθαρό μέσο όρο από 12 από τις συνολικά 24 κορυφές για αυτό το τμήμα των επτά SiO<sub>4</sub> τετραέδρων που θεωρούνται ότι είναι τμήμα της κυψελίδας για το διοξείδιο του πυριτίου ([http://www.mindat.org/min-3337.html see 3-D Unit Cell]).

Το SiO<sub>2</sub> έχει έναν αριθμό διακριτών κρυσταλλικών ([[πολύμορφο σώμα|πολυμόρφων]]) μορφών πέρα από τις άμορφες μορφές. Με την εξαίρεση του στισοβίτη (stishovite) και των ινωδών διοξειδίων του πυριτίου, όλες οι κρυσταλλικές μορφές περιλαμβάνουν τετραεδρικές μονάδες SiO<sub>4</sub> συνδεμένες μεταξύ τους με κοινές κορυφές σε διαφορετικές διατάξεις. Τα μήκη του δεσμού πυριτίου-οξυγόνου ποικίλλουν μεταξύ των διάφορων κρυσταλλικών μορφών· παραδείγματος χάρη, σε α-χαλαζία το μήκος του δεσμού είναι 161 pm, ενώ σε α-τριδυμίτη είναι στην περιοχή 154–171 pm. Η γωνία Si-O-Si ποικίλει επίσης μεταξύ μιας χαμηλής τιμής των 140° στον α-τριδυμίτη, μέχρι 180° στον β-τριδυμίτη. Σε α-χαλαζία, η γωνία Si-O-Si είναι 144°.<ref name="Wiberg&Holleman"/>

Το ινώδες διοξείδιο του πυριτίου έχει δομή παρόμοια με αυτή του θειούχου πυριτίου (SiS<sub>2</sub>) με αλυσίδες από τετράεδρα με κοινά άκρα SiO<sub>4</sub>. Ο στισοβίτης, η μορφή υψηλότερης πίεσης, αντίθετα, έχει δομή που μοιάζει με [[ρουτίλιο|ρουτιλίου]] όπου το πυρίτιο είναι με 6-συναρμογή. Η πυκνότητα του στισοβίτη είναι 4,287&nbsp;g/cm<sup>3</sup>, συγκριτικά με τον α-χαλαζία, τον πιο πυκνό από τις μορφές χαμηλής πίεσης, που έχει πυκνότητα 2,648&nbsp;g/cm<sup>3</sup>.<ref name = "Greenwood"/> Η διαφορά στην πυκνότητα μπορεί να αποδοθεί σε αύξηση της συναρμογής στα έξι πιο μικρά μήκη δεσμού Si-Ο στον στισοβίτη (τέσσερα μήκη δεσμού Si-Ο των 176 pm και δύο άλλα των 181 pm) που είναι πιο μεγάλα από το μήκος δεσμού Si-Ο (161 pm) σε α-χαλαζία.<ref>{{cite book |author=Wells A. F. |year=1984|title=Structural Inorganic Chemistry |url=https://archive.org/details/structuralinorga0000well_m8i1 |publisher=Oxford Science Publications|isbn=0-19-855370-6}}</ref>
Η αλλαγή στην συναρμογή (coordination) αυξάνει την ιονικότητα του δεσμού Si-O.<ref>{{cite journal|doi=10.1107/S0108767301010698|title=Electron-density distribution in stishovite, SiO<sub>2</sub>: a new high-energy synchrotron-radiation study|year=2001|author=Kirfel, A.|journal=[[Acta Crystallographica A]] |volume=57|page=663|last2=Krane|first2=H. G.|last3=Blaha|first3=P.|last4=Schwarz|first4=K.|last5=Lippmann|first5=T.|issue=6}}</ref> Πιο σημαντικό είναι ότι οι αποκλίσεις από αυτές τις πρότυπες παραμέτρους συνιστούν μικροκρυσταλλικές διαφορές ή αποκλίσεις που αναπαριστούν μια προσέγγιση προς άμορφο, υαλώδες στερεό.

Η μόνη σταθερή μορφή κάτω από κανονικές συνθήκες είναι ο α-[[χαλαζίας]], στην οποία συνήθως βρίσκεται το κρυσταλλικό διοξείδιο του πυριτίου. Στη φύση, οι ακαθαρσίες στον κρυσταλλικό α-χαλαζία μπορεί να αυξήσουν τα χρώματα (δείτε τον κατάλογο). Τα ορυκτά υψηλής θερμοκρασίας, χριστοβαλίτης ή κριστοβαλίτης και τριδυμίτης, έχουν και τα δυο πιο χαμηλές πυκνότητες και πιο χαμηλούς δείκτες διάθλασης από τον χαλαζία. Επειδή η σύσταση είναι ταυτόσημη, η αιτία για τις διαφορές πρέπει να είναι στην αυξημένη απόσταση στα ορυκτά υψηλής θερμοκρασίας. Όπως συνηθίζεται με πολλές ουσίες, όσο πιο υψηλή η θερμοκρασία, τόσο πιο μακριά είναι τα άτομα, λόγω της αυξημένης ενέργειας δόνησης (vibration energy).{{cn|date=July 2017}}

Ο μετασχηματισμός από α-χαλαζία σε β-[[χαλαζίας|χαλαζία]] λαμβάνει χώρα απότομα στους 573&nbsp;°C. Επειδή ο μετασχηματισμός συνοδεύεται από σημαντική αλλαγή στον όγκο, μπορεί να προκαλέσει εύκολα ρωγμάτωση των κεραμικών ή των πετρωμάτων που ξεπερνούν αυτό το όριο της θερμοκρασίας.<ref>{{cite book|title=Ceramic Technology for Potters and Sculptors|url=https://archive.org/details/ceramictechnolog0000cuff|last1=Hutchinson Cuff|first1=Yvonne|page=[https://archive.org/details/ceramictechnolog0000cuff/page/93 93]-95|year=1996|publisher=University of Pennsylvania|isbn=9780812213775}}</ref>

Τα υψηλής πίεσης ορυκτά, σεϊφερτίτης (seifertite), στισοβίτης και κοεσίτης (coesite), όμως, έχουν πιο υψηλές πυκνότητες και πιο υψηλούς δείκτες διάθλασης από τον χαλαζία. Αυτό οφείλεται προφανώς στην έντονη συμπίεση των ατόμων που συμβαίνει κατά τον σχηματισμό τους, με αποτέλεσμα πιο συμπυκνωμένη δομή.<ref>{{cite book|title=Silica Stories|last1=De La Rocha|first1=Christina|last2=Conley|first2=Daniel J.|page=50-55|year=2017|publisher=Springer|isbn=9783319540542}}</ref>

Ο φωσγισίτης διοξειδίου του πυριτίου (Faujasite silica) είναι μια άλλη μορφή του κρυσταλλικού διοξειδίου του πυριτίου. Λαμβάνεται από απαργιλίωση χαμηλού σε νάτριο, πολύ σταθερού Y [[ζεόλιθος|ζεολίθου]] ενωμένου με οξύ και θερμική επεξεργασία. Το τελικό προϊόν περιέχει πάνω από 99% διοξείδιο του πυριτίου και έχει υψηλή κρυσταλλικότητα και εμβαδόν επιφανείας (πάνω από 800 m<sup>2</sup>/g). Ο φωσγισίτης διοξειδίου του πυριτίου έχει πολύ υψηλή θερμική και όξινη σταθερότητα. Παραδείγματος χάρη, περιέχει υψηλό βαθμό μοριακή τάξη μεγάλης απόστασης ή κρυσταλλικότητας ακόμα και μετά από βράσιμο σε πυκνό υδροχλωρικό οξύ.<ref name=fau>{{cite journal|author=Scherzer, J. |title=Dealuminated faujasite-type structures with SiO<sub>2</sub>/Al<sub>2</sub>O<sub>3</sub> ratios over 100|journal=Journal of Catalysis |volume=54|page=285|year=1978|doi=10.1016/0021-9517(78)90051-9|issue=2}}</ref>

Το τετηγμένο διοξείδιο του πυριτίου εμφανίζει αρκετά ιδιαίτερα φυσικά χαρακτηριστικά που μοιάζουν με αυτά που παρατηρούνται σε υγρό νερό: αρνητική θερμοκρασιακή διαστολή, μέγιστη πυκνότητα σε θερμοκρασίες ~5000&nbsp;°C και ελάχιστη θερμοχωρητικότητα.<ref>{{cite journal |url=http://www.engr.ucsb.edu/~shell/papers/2002_PRE_silica.pdf |last=Shell |first=Scott M. |author2=Debenedetti, Pablo G. |author3=Panagiotopoulos, Athanassios Z. |title=Molecular structural order and anomalies in liquid silica |journal=Physical Review E |year=2002 |doi=10.1103/PhysRevE.66.011202 |volume=66 |page=011202 |bibcode=2002PhRvE..66a1202S |arxiv=cond-mat/0203383 |date= |accessdate=2018-12-31 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160604062440/http://www.engr.ucsb.edu/~shell/papers/2002_PRE_silica.pdf |archivedate=2016-06-04 |url-status=dead }}</ref> Η πυκνότητά του μειώνεται από 2,08&nbsp;g/cm<sup>3</sup> στους 1950&nbsp;°C σε 2,03&nbsp;g/cm<sup>3</sup> στους 2200&nbsp;°C.<ref>{{cite journal|url=http://www.princeton.edu/~cml/assets/pdf/7962aksay.pdf |title=Densities of SiO<sub>2</sub>-Al<sub>2</sub>O<sub>3</sub> Melts |doi=10.1111/j.1151-2916.1979.tb19071.x |journal=[[Journal of the American Ceramic Society]] |volume =62 |issue =7–8 |pages =332–336 |year=1979 |author1=Aksay, I. A. |author2=Pask, J. A. |author3=Davis, R. F.|lastauthoramp=yes }}</ref>

Μοριακό SiO<sub>2</sub> με γραμμική δομή παράγεται όταν μοριακό [[μονοξείδιο του πυριτίου]], SiO, συμπυκνώνεται σε αργό που ψύχεται με ήλιο με ήλιο μαζί με άτομα οξυγόνου που δημιουργούνται από εκφόρτιση μικροκύματος (microwave discharge). 
Το διμερές διοξείδιο του πυριτίου, (SiO<sub>2</sub>)<sub>2</sub> έχει παρασκευαστεί με αντίδραση O<sub>2</sub> με μονωμένο διμερές μονοξείδιο του πυριτίου, (Si<sub>2</sub>O<sub>2</sub>). Στο διμερές διοξείδιο του πυριτίου υπάρχουν δύο άτομα οξυγόνου που γεφυρώνουν τα άτομα πυριτίου με μια γωνία Si-O-Si των 94° και μήκος δεσμού 164,6 pm με το τελικό Si-Ο με μήκος δεσμού 150,2 pm. Το μήκος δεσμού Si- είναι 148,3&nbsp;pm, που συγκρίνεται με το μήκος των 161&nbsp;pm σε α-χαλαζία. Η ενέργεια του δεσμού εκτιμάται στα 621,7 kJ/mol.<ref name="Jutzi">{{cite book|author1=Jutzi, Peter|author2=Schubert, Ulrich|lastauthoramp=yes|year=2003|title=Silicon chemistry: from the atom to extended systems|publisher=Wiley-VCH|isbn=3-527-30647-1|url=https://books.google.com/?id=iRNDUz0F0rwC&pg=PP1}}{{Dead link|date=Ιανουαρίου 2023 }}</ref>

==Παρουσία στη φύση==
===Γεωλογία===
Το διοξείδιο του πυριτίου με [[χημικός τύπος|χημικό τύπο]] {{chem|Si|O|2}} βρίσκεται συνήθως στη φύση ως [[χαλαζίας]], που αποτελεί περισσότερο από το 10% της μάζας του φλοιού της γης.<ref name=Ull/> Ο χαλαζίας είναι το μόνο σταθερό πολύμορφο του διοξειδίου του πυριτίου στην επιφάνεια της γης. Ως μετασταθές έχει βρεθεί σε μορφές υψηλής πίεσης από κοεσίτη and στισοβίτη γύρω από δομές πρόσκρουσης (impact structures) και σχετίζεται με εκλογίτες (eclogites) που σχηματίζονται κατά τον μεταμορφισμό πολύ υψηλής πίεσης (ultra-high-pressure metamorphism). Οι μορφές υψηλών θερμοκρασιών του τριδυμίτη και του χριστοβαλίτη είναι γνωστές από [[Ηφαιστειογενές πέτρωμα|ηφαιστειογενή πετρώματα]] πλούσια σε διοξείδιο του πυριτίου. Σε πολλές περιοχές του κόσμου, το διοξείδιο του πυριτίου είναι το κύριο συστατικό της [[άμμος|άμμου]].<ref>{{cite book|title=An Introduction to Forensic Geoscience|last1=Berslien|first1=Elisa|page=138|year=2012|publisher=Wiley & Sons|isbn=9781405160544}}</ref>

===Βιολογία===
Αν και είναι λίγο διαλυτό, το διοξείδιο του πυριτίου εμφανίζεται σε πολλά φυτά. Υλικά φυτών με υψηλή περιεκτικότητα σε διοξείδιο του πυριτίου από φυτόλιθο φαίνεται να είναι σημαντικά για ζώα που βόσκουν, από μασητικά έντομα μέχρι οπληφόρα (ungulates). Το διοξείδιο του πυριτίου επιταχύνει την φθορά των δοντιών και υψηλά επίπεδα από διοξείδιο του πυριτίου σε φυτά που τρώγονται συχνά από φυτοφάγα μπορεί να έχουν αναπτυχθεί ως αμυντικός μηχανισμός κατά της αρπακτικότητας.<ref>{{cite journal |doi=10.1111/j.1365-2656.2006.01082.x |title=Silica in grasses as a defence against insect herbivores: Contrasting effects on folivores and a phloem feeder |url=https://archive.org/details/sim_journal-of-animal-ecology_2006-03_75_2/page/595 |year=2006 |last1=Massey |first1=Fergus P. |last2=Ennos |first2=A. Roland |last3=Hartley |first3=Sue E. |journal=Journal of Animal Ecology |volume=75 |issue=2 |pages=595–603 |pmid=16638012}}</ref><ref>{{cite journal |doi=10.1111/j.1365-2656.2008.01380.x |title=Silicon as a plant defence against insect herbivory: Response to Massey, Ennos and Hartley |url=https://archive.org/details/sim_journal-of-animal-ecology_2008-05_77_3/page/631 |year=2008 |last1=Keeping |first1=Malcolm G. |last2=Kvedaras |first2=Olivia L. |journal=[[Journal of Animal Ecology]] |volume=77 |issue=3 |pages=631–3 |pmid=18341561}}</ref>

Το διοξείδιο του πυριτίου είναι επίσης πρωτεύον συστατικό του τέφρας φλοιού ρυζιού (rice husk ash), που χρησιμοποιείται, παραδείγματος χάρη, στη διήθηση και στην κατασκευή τσιμέντου.

Για πάνω από ένα δισεκατομμύριο χρόνια, η πυριτικοποίηση (silicification) στα κύτταρα και από τα κύτταρα είναι κοινή στον βιολογικό κόσμο. Στον σύγχρονο κόσμο συμβαίνει σε βακτήρια, μονοκύτταρους οργανισμούς, φυτά και ζώα (ασπόνδυλα και σπονδυλωτά).
Χαρακτηριστικά παραδείγματα περιλαμβάνουν:
*Το κέλυφος των [[διάτομα|διατόμων]], [[ακτινόζωα|ακτινοζώων]] και της testate amoebae.<ref name=Fern/>
*Φυτόλιθους από διοξείδιο του πυριτίου στα κύτταρα πολλών φυτών, συμπεριλαμβανομένων των ιππουριδοειδών (Equisetaceae), πρακτικά όλα τα χόρτα και πλατύ φάσμα από [[δικοτυλήδονο|δικοτυληδόνων]].
*Οι αιχμές που σχηματίζουν τον σκελετό πολλών [[σπόγγος|σπόγγων]].

Τα κρυσταλλικά ορυκτά που σχηματίζονται στο φυσιολογικό περιβάλλον εμφανίζουν συχνά εξαιρετικές φυσικές ιδιότητες (π.χ., δύναμη, σκληρότητα, δυσθραυστότητα) και τείνουν να σχηματίσουν ιεραρχικές δομές που επιδεικνύουν μικροκρυσταλλική τάξη σε πλατύ εύρος κλιμάκων. Τα ορυκτά κρυσταλλοποιούνται από περιβάλλον που είναι ακόρεστο ως προς το πυρίτιο και σε συνθήκες ουδέτερου pH και χαμηλής θερμοκρασίας (0–40&nbsp;°C).

Ο σχηματισμός του ορυκτού μπορεί να συμβεί είτε μέσα στο κυτταρικό τοίχωμα ενός οργανισμού (όπως στους φυτολίθους), ή έξω από το κυτταρικό τοίχωμα, όπως τυπικά συμβαίνει σε δοκιμές. Ειδικές βιοχημικές αντιδράσεις υπάρχουν για την απόθεση ορυκτών. Τέτοιες αντιδράσεις περιλαμβάνουν αυτές που εμπεριέχουν λιπίδια, πρωτεΐνες και υδατάνθρακες.

Είναι ασαφές για ποιο λόγο το διοξείδιο του πυριτίου είναι σημαντικό στη διατροφή των [[ζώο|ζώων]]. Αυτός ο τομέας της έρευνας είναι δύσκολος, επειδή το διοξείδιο του πυριτίου είναι πανταχού παρόν και στις περισσότερες περιπτώσεις διαλύεται μόνο σε ίχνη. Το ίδιο συμβαίνει σίγουρα και στους ζωντανούς οργανισμούς, αφήνοντας μας με το πρόβλημα της δυσκολίας δημιουργίας κατάλληλων ελέγχων χωρίς διοξείδιο του πυριτίου για ερευνητικούς σκοπούς. Αυτό καθιστά δύσκολη τη βεβαιότητα πότε το διοξείδιο του πυριτίου έχει λειτουργικά ωφέλιμα αποτελέσματα και πότε η παρουσία του είναι τυχαία ή ακόμα επιβλαβής. Η τρέχουσα επικρατούσα άποψη είναι ότι είναι φαίνεται να είναι σίγουρα σημαντικό στην ανάπτυξη, δύναμη και διαχείριση πολλών συνδετικών ιστών. Αυτό αληθεύει όχι μόνο για σκληρούς συνδετικούς ιστούς όπως οστά και δόντια, αλλά πιθανόν και στη βιοχημεία των υποκυτταρικών δομών που περιέχουν ένζυμο.<ref>{{cite journal|pmid=3743227|year=1986|last1=Carlisle|first1=EM|title=Silicon as an essential trace element in animal nutrition|volume=121|pages=123–39|journal=Ciba Foundation Symposium|doi=10.1002/9780470513323.ch8|series=Novartis Foundation Symposia|isbn=978-0-470-51332-3}}</ref>

==Χρήσεις==
===Οικοδομική χρήση===
Υπολογίζεται ότι το 95% του παραγόμενου διοξειδίου του πυριτίου καταναλώνεται στην οικοδομική βιομηχανία, π.χ. για την παραγωγή του [[τσιμέντο|τσιμέντου τύπου Πόρτλαντ]].<ref name=Ull/>

Το διοξείδιο του πυριτίου με τη μορφή της άμμου χρησιμοποιείται ως το κύριο συστατικό στην χύτευση σε άμμο (sand casting) για την κατασκευή μεταλλικών συστατικών στη μηχανική και άλλες εφαρμογές. Το υψηλό σημείο τήξης του διοξειδίου του πυριτίου επιτρέπει τη χρήση του σε τέτοιες εφαρμογές.

Το κρυσταλλικό διοξείδιο του πυριτίου χρησιμοποιείται στην υδραυλική ρωγμάτωση (hydraulic fracturing) σχηματισμών που περιέχουν σχιστολιθικό πετρέλαιο (tight oil) και σχιστολιθικό αέριο (shale gas).<ref name=NYT82313>{{cite news|title=New Rules Would Cut Silica Dust Exposure|url=https://www.nytimes.com/2013/08/24/business/new-rules-would-cut-silica-dust-exposure.html|accessdate=August 24, 2013|newspaper=The New York Times|date=August 23, 2013|author=Greenhouse, Steven }}</ref>

===Πρόδρομη ένωση στο γυαλί και το πυρίτιο===
Το διοξείδιο του πυριτίου είναι το κύριο συστατικό στην παραγωγή του περισσότερου [[γυαλί|γυαλιού]]. Η θερμοκρασία [[υαλώδης μετάπτωση|υαλώδους μετάπτωσης]] του καθαρού SiO<sub>2</sub> είναι περίπου 1475 K.<ref>{{cite journal |doi=10.1134/1.1790021 |title=Glass formation in amorphous SiO<sub>2</sub> as a percolation phase transition in a system of network defects |year=2004 |last1=Ojovan |first1=M. I. |journal=Journal of Experimental and Theoretical Physics Letters |volume=79 |issue=12 |pages=632–634 |bibcode =2004JETPL..79..632O }}</ref> Όταν τετηγμένο διοξείδιο του πυριτίου SiO<sub>2</sub> ψύχεται γρήγορα, δεν κρυσταλλοποιείται, αλλά στερεοποιείται ως γυαλί.

Η δομική γεωμετρία του πυριτίου και του οξυγόνου στο γυαλί είναι παρόμοια με αυτή του χαλαζία και των περισσότερων άλλων κρυσταλλικών μορφών του πυριτίου και του οξυγόνου με το πυρίτιο να περιβάλλεται από κανονικά τετράεδρα κέντρων του οξυγόνου. Η διαφορά μεταξύ του γυαλιού και των κρυσταλλικών μορφών προκύπτει από την συνδεσιμότητα των τετραεδρικών μονάδων: Αν και δεν υπάρχει μεγάλη περιοδικότητα περιοχής στην υαλώδη διάταξη δικτύου παραμένει σε κλίμακες μήκους αρκετά πέρα από το μήκος δεσμού SiO. Παράδειγμα αυτής της διάταξης είναι η προτίμηση δημιουργίας δακτυλίων 6-τετραέδρων.<ref>{{cite journal |doi=10.1038/354445a0 |title=Medium-range structural order in covalent amorphous solids |url=https://archive.org/details/sim_nature-uk_1991-12-12_354_6353/page/n47 |year=1991 |last1=Elliott |first1=S. R. |journal=[[Nature (journal)|Nature]] |volume=354 |issue=6353 |pages=445–452 |bibcode = 1991Natur.354..445E }}</ref>

===Ατμίζον διοξείδιο του πυριτίου (ή καπνοπυριτία ή πυρογενές διοξείδιο του πυριτίου) ===
Το ατμίζον διοξείδιο του πυριτίου είναι μια μορφή διοξειδίου του πυριτίου πολύ λεπτών σωματιδίων ή [[κολλοειδές|κολλοειδούς]]. Παρασκευάζεται καίγοντας τετραχλωριούχο πυρίτιο (SiCl<sub>4</sub>) σε φλόγα υδρογόνου πλούσιου σε οξυγόνο για να παραγάγει "καπνόe" από SiO<sub>2</sub>.<ref name="Greenwood">{{Greenwood&Earnshaw1st|pages=393–99}}</ref>
:SiCl<sub>4</sub>  +  2 H<sub>2</sub>  +  O<sub>2</sub>  →   SiO<sub>2</sub>  +  4 HCl.

Η πλειοψηφία των [[οπτική ίνα|οπτικών ινών]] για τις [[τηλεπικοινωνίες]] παρασκευάζονται επίσης από διοξείδιο του πυριτίου. Είναι πρωτογενής ακατέργαστη ύλη για πολλά είδη κεραμικών και πορσελάνη.

Το διοξείδιο του πυριτίου χρησιμοποιείται για την παραγωγή στοιχειακού [[πυρίτιο|πυριτίου]]. Η διεργασία περιλαμβάνει ανθρακοθερμική αναγωγή (carbothermic reduction) σε κάμινο ηλεκτρικού τόξου (electric arc furnace):<ref>Shriver and Atkins. Inorganic Chemistry (5th Edition). [[W. H. Freeman and Company]], New York, 2010, p. 354.</ref>
:SiO<sub>2</sub>  +  2 C   →   Si  +  2 CO

===Διατροφικές και φαρμακευτικές εφαρμογές===
Το διοξείδιο του πυριτίου είναι ένα συνηθισμένο πρόσθετο στην παραγωγή τροφίμων, όπου χρησιμοποιείται κυρίως ως παράγοντας ροής σε κονιοποιημένα τρόφιμα, ή για να προσροφήσει νερό σε [[υγροσκοπία|υγροσκοπικές]] εφαρμογές. Χρησιμοποιείται ως αντισυσσωματικός παράγοντας σε κονιοποιημένα τρόφιμα όπως σε καρυκεύματα και σε μη γαλακτοκομικά υποκατάστατα κρέμας. Είναι βασικό συστατικό της γης διατόμων (diatomaceous earth). Το [[κολλοειδές]] διοξείδιο του πυριτίου χρησιμοποιείται ως διαυγαστικό μέσο σε κρασί, ζύθο και χυμούς.<ref name=Ull>Flörke, Otto W. et al. (2008) "Silica" in 'Ullmann's Encyclopedia of Industrial Chemistry'', Weinheim: Wiley-VCH, . {{DOI|10.1002/14356007.a23_583.pub3}}.</ref>

Στα φαρμακευτικά προϊόντα, το διοξείδιο του πυριτίου βοηθά τη ροή σκόνης όταν σχηματίζονται χάπια.

===Προσωπική φροντίδα===
Στα καλλυντικά, χρησιμοποιείται λόγω των ιδιοτήτων ελαφράς διάχυσης και φυσικής απορροφητικότητας που έχει.<ref>{{cite book|last1=Barel|first1=André, O.|last2=Paye|first2=Marc|last3=Maibach|first3=Howard, I.|title=Handbook of Cosmetic Science and Technology, Fourth Edition|date=2014|publisher=CRC Press|isbn=9781842145654|pages=444|edition=4|url=https://books.google.co.uk/books?id=RIvOBQAAQBAJ&lpg=PA443&ots=y1o1FVOxzr&dq=silica%20cosmetics%20light%20diffusing&pg=PA444#v=onepage&q=silica%20cosmetics%20light%20diffusing&f=false|accessdate=3 October 2017|quote=These soft focus pigments, mainly composed of polymers, micas and talcs covered with rough or spherical particles of small diameters, such as silica or titanium dioxide, are used to optically reduce the appearance of wrinkles. These effects are obtained by optimizing outlines of wrinkles and reducing the difference of brightness due to diffuse reflection.}}</ref><ref>{{cite book|last1=Barel|first1=André, O.|last2=Paye|first2=Marc|last3=Maibach|first3=Howard, I.|title=Handbook of Cosmetic Science and Technology, Fourth Edition|date=2014|publisher=CRC Press|isbn=9781842145654|pages=442|edition=4|url=https://books.google.co.uk/books?id=RIvOBQAAQBAJ&lpg=PA443&ots=y1o1FVOxzr&dq=silica%20cosmetics%20light%20diffusing&pg=PA444#v=onepage&q=silica%20cosmetics%20light%20diffusing&f=false|accessdate=3 October 2017|quote=The silica is a multiporous ingredient, which absorbs the oil and sebum.}}</ref>

Το ενυδατωμένο διοξείδιο του πυριτίου χρησιμοποιείται στις [[οδοντόκρεμα|οδοντόκρεμες]] ως σκληρό λειαντικό για την αφαίρεση της οδοντικής πλάκας.

===Άλλες χρήσεις===
Το υδρόφοβο διοξείδιο του πυριτίου (Hydrophobic silica) χρησιμοποιείται ως [[αποαφριστικό]].<ref>{{Cite web |url=http://www.aerosil.com/product/aerosil/downloads/ti-1313-sipernat-and-aerosil-for-defoamer-en.pdf |title=Αρχειοθετημένο αντίγραφο |accessdate=2018-12-31 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20180612141127/http://www.aerosil.com/product/aerosil/downloads/ti-1313-sipernat-and-aerosil-for-defoamer-en.pdf |archivedate=2018-06-12 |url-status=dead }}</ref>

Η ιδιότητα του ως πυρίμαχο, είναι χρήσιμη σε μορφή ινών ως υλικό θερμικής προστασίας σε υψηλές θερμοκρασίες.

Χρησιμοποιείται ως συστατικό θερμικής βελτίωσης στη βιομηχανία αντλιών θερμότητας εδάφους (ground source heat pump).

Το διοξείδιο του πυριτίου χρησιμοποιείται στην εξαγωγή του [[DNA]] και του [[RNA]] λόγω της ικανότητας σύνδεσης του με τα νουκλεϊκά οξέα παρουσία χαοτρόπων (chaotropes).<ref>{{cite book|title=An Introduction to Forensic Genetics|url=https://archive.org/details/introductiontofo00good_071|last1=Goodwin|first1=William|last2=Linacre|first2=Adrian|last3=Hadi|first3=Sibte|page=[https://archive.org/details/introductiontofo00good_071/page/n39 29]|year=2007|publisher=Wiley & Sons|isbn=9780470010259}}</ref>

Ένα αεροπήκτωμα με βάση το διοξείδιο του πυριτίου χρησιμοποιήθηκε στο διαστημόπλοιο αστρόσκονη (Stardust) για τη συλλογή εξωγήινων σωματιδίων.<ref>{{cite web|url=https://www.businessinsider.com/aerogel-science-history-kistler-new-applications-2015-8|title=This cloud-like, futuristic material has been sneaking its way into your life since 1931|author=Julia Calderone|publisher=Business Insider|date=20 August 2015|access-date=17 October 2018}}</ref>

Το καθαρό διοξείδιο του πυριτίου, όταν ψυχθεί ως ατμίζων χαλαζίας σε γυαλί χωρίς πραγματικό σημείο τήξης, μπορεί να χρησιμοποιηθεί ως ίνες γυαλιού (glass fiber) για υαλοβάμβακα (fiberglass).

==Παραγωγή==
Το διοξείδιο του πυριτίου λαμβάνεται συνήθως με εξόρυξη, συμπεριλαμβανόμενης της [[αμμοληψία]]ς και του καθαρισμού του [[χαλαζίας|χαλαζία]]. 
Ο χαλαζίας είναι κατάλληλος για πολλούς σκοπούς, ενώ απαιτείται χημική επεξεργασία για να γίνει καθαρότερος ή αλλιώς πιο κατάλληλο προϊόν (π.χ. πιο δραστικό ή λεπτόκοκκο).

===Καπνοί διοξειδίου του πυριτίου (silica fume)===
Καπνοί διοξειδίου του πυριτίου λαμβάνονται ως παραπροϊόν από θερμή επεξεργασία όπως παραγωγή σιδηροπυριτίου (ferrosilicon). Είναι λιγότερο καθαροί από το ατμίζον διοξείδιο του πυριτίου (fumed silica) και δεν πρέπει να συγχέεται με αυτό το προϊόν. Η διεργασία παραγωγής, τα χαρακτηριστικά σωματιδίων και τα πεδία εφαρμογής του ατμίζοντος διοξειδίου του πυριτίου είναι ολότελα διαφορετικά από αυτά των καπνών διοξειδίου του πυριτίου.

===Ίζημα διοξειδίου του πυριτίου (Precipitated silica)===
Ίζημα διοξειδίου του πυριτίου ή άμορφο διοξείδιο του πυριτίου (amorphous silica) παράγεται από την οξίνιση διαλυμάτων του πυριτικού νατρίου (sodium silicate). Το πηκτωματώδες ίζημα ή  πηκτή του διοξειδίου του πυριτίου (silica gel), πλένεται πρώτα και έπειτα αφυδατώνεται για να παραγάγει άχρωμο μικροπορώδες διοξείδιο του πυριτίου.<ref name="Greenwood"/> Η ιδανική εξίσωση που περιέχει τριπυριτικό και [[θειικό οξύ]] είναι:
:Na<sub>2</sub>Si<sub>3</sub>O<sub>7</sub>  +  H<sub>2</sub>SO<sub>4</sub>   →  3 SiO<sub>2</sub>  +  Na<sub>2</sub>SO<sub>4</sub>  +  H<sub>2</sub>O
Περίπου ένα δισεκατομμύριο χιλιόγραμμα/έτος (1999) από διοξείδιο του πυριτίου παράχθηκαν με αυτόν τον τρόπο, κυρίως για χρήση σε σύνθετα πολυμερή - ελαστικά και σόλες υποδημάτων.<ref name=Ull/>

===Σε μικροολοκληρωμένα κυκλώματα===
Λεπτές ταινίες από διοξείδιο του πυριτίου αναπτύσσονται αυθόρμητα σε δισκία πυριτίου (silicon wafer) μέσω θερμικής οξείδωσης, παράγοντας μια πολύ κοίλη στρώση περίπου 1 [[νανόμετρο|nm]] του αποκαλούμενου φυσικού οξειδίου (native oxide).<ref>{{cite book|author1=Doering, Robert  |author2=Nishi, Yoshio|lastauthoramp=yes |year=2007|title=Handbook of Semiconductor Manufacturing Technology|publisher=CRC Press|isbn=1-57444-675-4|url=https://books.google.com/?id=Qi98H-iTgLEC&printsec=frontcover}}</ref>
Υψηλότερες θερμοκρασίες και εναλλακτικά περιβάλλοντα χρησιμοποιούνται για την ανάπτυξη καλώς ελεγχόμενων στρωμάτων από διοξείδιο του πυριτίου σε πυρίτιο, παραδείγματος χάρη σε θερμοκρασίες μεταξύ 600 και 1200&nbsp;°C, χρησιμοποιώντας την αποκαλούμενη ξηρή ή υγρή οξείδωση με [[οξυγόνο|O<sub>2</sub>]]
:Si +  O<sub>2</sub>   →   SiO<sub>2</sub>
ή H<sub>2</sub>O, αντίστοιχα.<ref name = "Sunggyu Lee">{{cite book|author=Lee, Sunggyu |year=2006|title=Encyclopedia of chemical processing|publisher=CRC Press|isbn=0-8247-5563-4}}</ref><ref name="Morgan&Board">{{cite book|last1=Morgan|first1=D. V.|last2=Board|first2=K.|title=An Introduction To Semiconductor Microtechnology|date=1991|publisher=John Wiley & Sons|location=Chichester, West Sussex, England|isbn=0471924784|page=72|edition=2nd}}</ref>
:Si +  2&nbsp;H<sub>2</sub>Ο   →   SiO<sub>2</sub>  + 2&nbsp;H<sub>2</sub>

Το φυσικό στρώμα οξειδίου είναι ευνοϊκό στη [[μικροηλεκτρονική]], όπου δρα ως ηλεκτρικός [[μονωτής]] με υψηλή χημική σταθερότητα. Μπορεί να προστατεύσει το πυρίτιο, να αποθηκεύσει φορτίο, να σταματήσει το ρεύμα και ακόμα να δράσει ως ελεγχόμενη οδός περιορισμού της τρέχουσας ροής.<ref>Riordan, Michael (2007) [http://spectrum.ieee.org/semiconductors/design/the-silicon-dioxide-solution "The Silicon Dioxide Solution: How physicist Jean Hoerni built the bridge from the transistor to the integrated circuit"] [[IEEE Spectrum]].</ref>

===Εργαστηριακές ή ειδικές μέθοδοι===

====Από πυριτικούς εστέρες====
Πολλοί οδοί για το διοξείδιο του πυριτίου ξεκινούν με πυριτικούς εστέρες, με την καλύτερη να είναι με το ορθοπυριτικό τετρααιθύλιο (tetraethyl orthosilicate) (TEOS). Θερμαίνοντας απλά το TEOS στους 680–730&nbsp;°C δίνει το διοξείδιο:
::Si(OC<sub>2</sub>H<sub>5</sub>)<sub>4</sub>   →   SiO<sub>2</sub>  +  2 O(C<sub>2</sub>H<sub>5</sub>)<sub>2</sub>

Παρομοίως, το TEOS καίγεται γύρω στους 400&nbsp;°C:
::Si(OC<sub>2</sub>H<sub>5</sub>)<sub>4</sub> + 12 O<sub>2</sub>   →   SiO<sub>2</sub> + 10 H<sub>2</sub>Ο  +  8 CO<sub>2</sub>

Το TEOS υφίσταται [[υδρόλυση]] μέσω της αποκαλούμενης επεξεργασίας διαλύματος-πηκτής (sol-gel process). Η διαδικασία της αντίδρασης και η φύση του προϊόντος επηρεάζονται από καταλύτες, αλλά η εξιδανικευμένη αντίδραση είναι:<ref>{{Cite journal | last1 = Nandiyanto | first1 = A. B. D. | last2 = Kim | first2 = S. G. | last3 = Iskandar | first3 = F. | last4 = Okuyama | first4 = K. | title = Synthesis of spherical mesoporous silica nanoparticles with nanometer-size controllable pores and outer diameters | doi = 10.1016/j.micromeso.2008.12.019 | journal = Microporous and Mesoporous Materials | volume = 120 | issue = 3 | pages = 447 | year = 2009 | pmid = | pmc = }}</ref>
::Si(OC<sub>2</sub>H<sub>5</sub>)<sub>4</sub>  +  2 H<sub>2</sub>Ο   →   SiO<sub>2</sub>  +  4 HOCH<sub>2</sub>CH<sub>3</sub>

====Άλλες μέθοδοι====
Επειδή είναι πολύ σταθερό, το διοξείδιο του πυριτίου προκύπτει από πολλές μεθόδους. Εννοιολογικά απλό, αλλά με μικρή πρακτική αξία, η καύση του [[σιλάνιο|σιλανίου]] δίνει διοξείδιο του πυριτίου. Αυτή η αντίδραση είναι ανάλογη με την καύση του μεθανίου:
::SiH<sub>4</sub> + 2 O<sub>2</sub> → SiO<sub>2</sub> + 2 H<sub>2</sub>O.
Όμως, η χημική εναπόθεση ατμών (chemical vapor deposition) του διοξειδίου του πυριτίου σε κρυσταλλική επιφάνεια από σιλάνιο έχει χρησιμοποιηθεί με τη χρήση αζώτου ως '''φέρον αέριο (carrier gas)''' στους 200-500<sup>o</sup>C.<ref name="Morgan&Board2">{{cite book|last1=Morgan|first1=D. V.|last2=Board|first2=K.|title=An Introduction To Semiconductor Microtechnology|date=1991|publisher=John Wiley & Sons|location=Chichester, West Sussex, England|isbn=0471924784|page=27|edition=2nd}}</ref>

==Χημικές αντιδράσεις==
[[File:Kieselsaeure380m2prog.jpg|thumb|Παρασκευασμένοι καπνοί διοξειδίου του πυριτίου σε μέγιστη επιφάνεια εμβαδού 380 m<sup>2</sup>/g]]

Το διοξείδιο του πυριτίου μετατρέπεται σε πυρίτιο με αναγωγή από άνθρακα.

Το [[φθόριο]] αντιδρά με διοξείδιο του πυριτίου για να σχηματίσει SiF<sub>4</sub> και O<sub>2</sub>, ενώ τα άλλα αέρια αλογόνων (Cl<sub>2</sub>, Br<sub>2</sub>, I<sub>2</sub>) είναι ουσιαστικά ανενεργά.<ref name="Greenwood"/>

Το διοξείδιο του πυριτίου προσβάλλεται από [[υδροφθορικό οξύ]] (HF) για να παραγάγει εξαφθοροπυριτικό οξύ:<ref name="Wiberg&Holleman"/>
:SiO<sub>2</sub> + 6 HF → H<sub>2</sub>SiF<sub>6</sub> + 2 H<sub>2</sub>O.
Το HF χρησιμοποιείται για να αφαιρέσει ή να ακολουθήσει το διοξείδιο του πυριτίου στη βιομηχανία ημιαγωγών.

Το διοξείδιο του πυριτίου δρα ως οξύ Lux–Flood, που μπορεί να αντιδράσει με βάσεις κάτω από συγκεκριμένες συνθήκες. Επειδή δεν περιέχει υδρογόνο, δεν μπορεί να αντιδράσει ως [[Θεωρία οξέων-βάσεων κατά Μπρόνστεντ-Λόρι|οξύ Μπρόνστεντ-Λόρι]]. Ενώ δεν είναι διαλυτό στο νερό, μερικές ισχυρές βάσεις θα αντιδράσουν με το γυαλί και πρέπει να αποθηκεύεται συνεπώς σε πλαστικές φιάλες.<ref name="Rodgers2011">{{cite book|author=Glen E. Rodgers|title=Descriptive Inorganic, Coordination, and Solid State Chemistry|url=https://books.google.com/books?id=BY8IAAAAQBAJ&pg=PA421|date=19 January 2011|publisher=Cengage Learning|isbn=1-133-17248-2|pages=421–2}}</ref>

Το διοξείδιο του πυριτίου διαλύεται σε ζεστό συμπυκνωμένο άλκαλι ή τετηγμένο υδροξείδιο, όπως περιγράφεται στην ιδανική εξίσωση:<ref name="Greenwood"/>
:SiO<sub>2</sub> + 2 NaOH → Na<sub>2</sub>SiO<sub>3</sub> + H<sub>2</sub>O.
Το διοξείδιο του πυριτίου εξουδετερώνει βασικά μεταλλικά οξείδια (π.χ. οξείδιο του νατρίου, οξείδιο του καλίου, οξείδιο του μολύβδου (ΙΙ), [[οξείδιο του ψευδαργύρου]], ή μείγματα οξειδίων, σχηματίζοντας πυριτικά και υάλους επειδή οι δεσμοί Si-O-Si στο διοξείδιο του πυριτίου σπάνε διαδοχικά).<ref name="Wiberg&Holleman"/> Ως παράδειγμα η αντίδραση οξειδίου του νατρίου και SiO<sub>2</sub> μπορεί να παραγάγει ορθοπυριτικό νάτριο, πυριτικό νάτριο και υάλους, ανάλογα με τις αναλογίες των αντιδρώντων:<ref name = "Greenwood"/>
:2 Na<sub>2</sub>Ο + SiO<sub>2</sub> → Na<sub>4</sub>SiO<sub>4</sub>;

:Na<sub>2</sub>Ο + SiO<sub>2</sub> → Na<sub>2</sub>SiO<sub>3</sub>;

:(0,25–0,8)Na<sub>2</sub>Ο + SiO<sub>2</sub> → ύαλος.

Παραδείγματα τέτοιων υάλων έχουν εμπορική αξία, π.χ. ύαλος νατρασβέστου (soda-lime glass), βοροπυριτική ύαλος (borosilicate glass), ύαλος μολύβδου (lead glass). Σε αυτές τις υάλους, το διοξείδιο του πυριτίου ονομάζεται διαμορφωτής δικτύου ή πλέγματος (network former ή lattice former).<ref name="Wiberg&Holleman"/> Η αντίδραση χρησιμοποιείται επίσης σε υψικαμίνους (blast furnaces) για την αφαίρεση ακαθαρσιών άμμου στο ορυκτό με εξουδετέρωση με οξείδιο του ασβεστίου, σχηματίζοντας σκουριά πυριτικού ασβεστίου.
[[File:Fibreoptic.jpg|thumb|Δέσμη [[οπτική ίνα|οπτικών ινών]] αποτελούμενη από υψηλής καθαρότητας διοξείδιο του πυριτίου.]]

Το διοξείδιο του πυριτίου αντιδρά σε θερμαινόμενη επαναρροή (reflux) σε [[άζωτο|διάζωτο]] με [[1,2-αιθανοδιόλη]] και βάση [[αλκάλια|αλκαλιμετάλλου]] για την παραγωγή πολύ δραστικών, υπερσθενών πυριτικών που παρέχουν πρόσβαση σε πλατύ φάσμα νέων ενώσεων του πυριτίου.<ref name=Laine>{{cite journal|last1=Laine|first1=Richard M.|last2=Blohowiak|first2=Kay Youngdahl|last3=Robinson|first3=Timothy R.|last4=Hoppe|first4=Martin L.|last5=Nardi|first5=Paola|last6=Kampf|first6=Jeffrey|last7=Uhm|first7=Jackie|title=Synthesis of pentacoordinate silicon complexes from SiO<sub>2</sub>|journal=Nature|volume=353|date=17 October 1991|issue=353|pages=642–644|doi=10.1038/353642a0|bibcode=1991Natur.353..642L}}</ref> Τα πυριτικά είναι πρακτικά αδιάλυτα σε όλους τους πολικούς διαλύτες εκτός από τη μεθανόλη.

Το διοξείδιο του πυριτίου αντιδρά με στοιχειακό πυρίτιο σε υψηλές θερμοκρασίες και παράγει SiO:<ref name="Wiberg&Holleman"/>
:SiO<sub>2</sub> + Si   →   2 SiO

===Διαλυτότητα στο νερό===
Η διαλυτότητα του διοξειδίου του πυριτίου στο νερό εξαρτάται πολύ από την κρυσταλλική του μορφή και είναι τρεις έως τέσσερις φορές υψηλότερη στο διοξείδιο του πυριτίου από τον χαλαζία· ως συνάρτηση της θερμοκρασίας, έχει μέγιστο γύρω στους 340&nbsp;°C.<ref>{{cite journal |title=The solubility of amorphous silica in water at high temperatures and high pressures |author1=Fournier R. O. |author2=Rowe J. J. |journal=[[American Mineralogist]] |year=1977|volume=62|pages=1052–1056|url=http://www.minsocam.org/ammin/AM62/AM62_1052.pdf}}</ref> Αυτή η ιδιότητα χρησιμοποιείται για την αύξηση μεμονωμένων κρυστάλλων χαλαζία σε υδροθερμική επεξεργασία, όπου φυσικός χαλαζίας διαλύεται σε υπέρθερμο νερό σε δοχείο πίεσης που είναι πιο κρύο στην κορυφή. Κρύσταλλοι 0,5–1&nbsp;kg μπορούν να αυξηθούν σε μια περίοδο 1–2 μηνών.<ref name="Wiberg&Holleman">{{citation |last1=Holleman |first1=Arnold Frederik |last2=Wiberg |first2=Egon |translator-last=Eagleson |translator-first=Mary |translator2-last=Brewer |translator2-first=William |editor-last=Wiberg |editor-first=Nils |title=Inorganic Chemistry |publisher=Academic Press/De Gruyter |location=San Diego/Berlin |year=2001 |isbn=0-12-352651-5}}</ref> Αυτοί οι κρύσταλλοι αποτελούν την πηγή πολύ καθαρού χαλαζία για χρήση σε ηλεκτρονικές εφαρμογές.<ref name="Greenwood"/>

==Επιπτώσεις στην υγεία==
[[File:Piasek kwarcowy.jpg|thumb|άμμος χαλαζία (διοξείδιο του πυριτίου) ως κύριο ακατέργαστο υλικό για εμπορική παραγωγή γυαλιού.]]
Το διοξείδιο του πυριτίου όταν ληφθεί από το στόμα είναι βασικά μη τοξικό, με [[μέση θανατηφόρος δόση|μέση θανατηφόρα δόση]] 5000&nbsp;mg/kg (5&nbsp;g/kg).<ref name=Ull/> Μια μελέτη του 2008 διάρκειας 15 ετών βρήκε ότι υψηλότερα επίπεδα διοξειδίου του πυριτίου στο νερό φαίνεται να μειώνουν τον κίνδυνο της [[άνοια]]ς. Αύξηση 10 mg/ημέρα από διοξείδιο του πυριτίου σε πόσιμο νερό συσχετίστηκε με μείωση του κινδύνου άνοιας κατά  11%.<ref>{{cite journal |doi=10.1093/aje/kwn348 |title=Aluminum and Silica in Drinking Water and the Risk of Alzheimer's Disease or Cognitive Decline: Findings from 15-Year Follow-up of the PAQUID Cohort |year=2008 |last1=Rondeau |first1=V. |last2=Jacqmin-Gadda |first2=H. |last3=Commenges |first3=D. |last4=Helmer |first4=C. |last5=Dartigues |first5=J.-F. |journal=American Journal of Epidemiology |volume=169 |issue=4 |pages=489–96 |pmid=19064650 |pmc=2809081}}</ref>

Εισπνεόμενη λεπτοδιαμερισμένη σκόνη κρυσταλλικού διοξειδίου του πυριτίου μπορεί να οδηγήσει σε πυριτίαση (silicosis), [[βρογχίτιδα]], ή [[καρκίνος του πνεύμονα|καρκίνο του πνεύμονα]], επειδή η σκόνη κολλάει στα πνευμόνια και ερεθίζει συνεχώς τον ιστό, μειώνοντας τη χωρητικότητα του πνεύμονα.<ref>CPWR-Center for Construction Research and Training&nbsp;— Work Safely with Silica: [http://www.silica-safe.org "What are the Health Effects?] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181229061842/https://www.silica-safe.org/ |date=2018-12-29 }}</ref> Όταν λεπτά σωματίδια διοξειδίου του πυριτίου αναπνέονται σε αρκετά μεγάλες ποσότητες (όπως μέσω επαγγελματικής έκθεσης), αυξάνεται ο κίνδυνος [[αυτοάνοσες ασθένειες|αυτοάνοσων ασθενειών]] όπως ο [[συστημικός ερυθηματώδης λύκος|λύκος]]<ref>[http://www.niams.nih.gov/about_us/Mission_and_Purpose/lupus_plan.asp The Future Directions of Lupus Research] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170916020607/https://www.niams.nih.gov/about_us/mission_and_purpose/lupus_plan.asp |date=2017-09-16 }}. niams.nih.gov</ref> και η [[ρευματοειδής αρθρίτιδα]] σε σύγκριση με τους αναμενόμενους ρυθμούς στον γενικό πληθυσμό.<ref>Armando Meyer, Dale P. Sandler, Laura E. Beane Freeman, et al [https://ehp.niehs.nih.gov/ehp1013/#tab1Pesticide Exposure and Risk of Rheumatoid Arthritis among Licensed Male Pesticide Applicators in the Agricultural Health Study] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170828104722/https://ehp.niehs.nih.gov/ehp1013/#tab1Pesticide |date=2017-08-28 }} Environ Health Perspect; DOI:10.1289/EHP1013</ref>

===Επαγγελματικοί κίνδυνοι===

Το διοξείδιο του πυριτίου είναι επαγγελματικός κίνδυνος για άτομα που κάνουν αμμοβολή, ή δουλεύουν με προϊόντα που περιέχουν κονιοποιημένο κρυσταλλικό διοξείδιο του πυριτίου. Το άμορφο διοξείδιο του πυριτίου, όπως η καπνοπυριτία (fumed silica), μπορεί να προκαλέσει μη αντιστρεπτή βλάβη στον πνεύμονα σε κάποιες περιπτώσεις, αλλά δεν συσχετίζεται με ανάπτυξη πυριτίασης. Παιδιά, ασθματικοί κάθε ηλικίας, αλλεργικοί και οι ηλικιωμένοι (που όλοι τους έχουν μειωμένη χωρητικότητα πνεύμονα) μπορεί να επηρεαστούν σε λιγότερο χρόνο.<ref>{{cite journal |pmid=1648030 |year=1991 |last1=Reuzel |first1=P. G. |last2=Bruijntjes |first2=J. P. |last3=Feron |first3=V. J. |last4=Woutersen |first4=R. A. |title=Subchronic inhalation toxicity of amorphous silicas and quartz dust in rats |url=https://archive.org/details/sim_food-and-chemical-toxicology_1991_29_5/page/341 |volume=29 |issue=5 |pages=341–54 |journal=[[Food and Chemical Toxicology]] |doi=10.1016/0278-6915(91)90205-L}}</ref>

Το κρυσταλλικό διοξείδιο του πυριτίου είναι επαγγελματικός κίνδυνος για όσους δουλεύουν με πέτρινους πάγκους, επειδή η διαδικασία κοπής και εγκατάστασης των πάγκων δημιουργεί μεγάλες ποσότητες αερομεταφερόμενου διοξειδίου του πυριτίου.<ref name=Hazard>{{cite web |url = https://www.cdc.gov/niosh/docs/2015-106/pdfs/2015-106.pdf |title = Worker Exposure to Silica during Countertop Manufacturing, Finishing and Installation |publisher = National Institute for Occupational Safety and Health (NIOSH) and Occupational Safety and Health Administration (OSHA) |date = February 2015 |accessdate = 26 February 2015}}</ref> Το κρυσταλλικό διοξείδιο του πυριτίου που χρησιμοποιείται στην υδραυλική ρηγμάτωση (hydraulic fracturing) παρουσιάζει κίνδυνο υγείας για τους εργαζομένους.<ref name=NYT82313/>

===Παθοφυσιολογία===
Στο σώμα, τα σωματίδια του κρυσταλλικού διοξειδίου του πυριτίου δεν διαλύονται για κλινικά σχετικές περιόδους. Οι κρύσταλλοι διοξειδίου του πυριτίου στα πνευμόνια μπορούν να ενεργοποιήσουν το φλεγμονόσωμα (inflammasome) NLRP3 σε μακροφάγα και δενδριτικά κύτταρα και να καταλήξουν συνεπώς στην παραγωγή της ιντερλευκίνης (interleukin), μιας ιδιαίτερα προφλεγμονώδους κυτοκίνης (pro-inflammatory cytokine) στο ανοσοποιητικό σύστημα.<ref>{{cite journal |pmid=18604214 |year=2008 |last1=Hornung |first1=Veit |last2=Bauernfeind |first2=Franz |last3=Halle |first3=Annett |last4= et al |first4= |title=Silica crystals and aluminum salts activate the NALP3 inflammasome through phagosomal destabilization |volume=9 |issue=8 |pages=847–856 |journal=[[Nature Immunology]] |doi=10.1038/ni.1631 |pmc=2834784}}</ref><ref>NIOSH (1986) Occupational respiratory diseases. Cincinnati, OH: [[United States Department of Health and Human Services|U.S. Department of Health and Human Services]], [[United States Public Health Service|U.S. Public Health Service]], [[Centers for Disease Control and Prevention|Centers for Disease Control]], National Institute for Occupational Safety and Health, [https://www.cdc.gov/niosh/docs/86-102/ DHHS (NIOSH) Publication No. 86-102].</ref><ref>NIOSH (2002) Hazard Review, Health Effects of Occupational Exposure to Respirable Crystalline Silica. Cincinnati, OH: U.S. Department of Health and Human Services, U.S. Public Health Service, Centers for Disease Control, National Institute for Occupational Safety and Health, [https://www.cdc.gov/niosh/docs/2002-129/ DHHS (NIOSH) Publication No. 2002-129].</ref>

===Κανονισμοί===
Κανονισμοί που περιορίζουν την έκθεση διοξειδίου του πυριτίου 'ως προς τον κίνδυνο πυριτίασης' καθορίζουν ότι αφορούν μόνο το διοξείδιο του πυριτίου, που είναι και κρυσταλλικό και σε μορφή σκόνης.<ref>{{cite web|url=https://www.osha.gov/OshDoc/data_General_Facts/crystalline-factsheet.pdf|title=Crystalline Factsheet|accessdate=3 August 2017|archiveurl=https://web.archive.org/web/20171222125021/https://www.osha.gov/OshDoc/data_General_Facts/crystalline-factsheet.pdf|archivedate=2017-12-22|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.osha.gov/dsg/topics/silicacrystalline/|accessdate=3 August 2017|title=Silica, Crystalline}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.silica-safe.org/ask-a-question/faq|accessdate=3 August 2017|title=Frequently Asked Questions|archiveurl=https://web.archive.org/web/20181018122317/https://www.silica-safe.org/ask-a-question/faq|archivedate=2018-10-18|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.ehs.uconn.edu/Word%20Docs/Silica%20fact%20sheet.pdf|accessdate=3 August 2017|title=If It’s Silica, It’s Not Just Dust!|archiveurl=https://web.archive.org/web/20171214221955/http://www.ehs.uconn.edu/Word%20Docs/Silica%20fact%20sheet.pdf|archivedate=2017-12-14|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|url=http://osha.oregon.gov/OSHAPubs/3301.pdf|accessdate=3 August 2017|title=What you should know about crystalline silica, silicosis, and Oregon OSHA silica rules.|archiveurl=https://web.archive.org/web/20181018122320/https://osha.oregon.gov/OSHAPubs/3301.pdf|archivedate=2018-10-18|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite book|last1=Szymendera|first1=Scott D.|title=Respirable Crystalline Silica in the Workplace: New Occupational Safety and Health Administration (OSHA) Standards|date=January 16, 2018|publisher=Congressional Research Service|location=Washington, DC|url=https://fas.org/sgp/crs/misc/R44476.pdf|accessdate=27 January 2018}}</ref>

Το 2013, η Υπηρεσία Επαγγελματικής Ασφάλειας και Υγείας των ΗΠΑ (Occupational Safety and Health Administration( μείωσε το όριο έκθεσης σε 50 [[γραμμάριο|µg]]/m<sup>3</sup> αέρα. Πριν το 2013, επιτρεπότανε 100 &nbsp;µg/m<sup>3</sup> και στους εργαζόμενους στις κατασκευές ακόμα και σε 250&nbsp;µg/m<sup>3</sup>.<ref name=NYT82313 />
Το 2013, το OSHA ζήτησε επίσης "πράσινη ολοκλήρωση (green completion)" των φρεάτων με ρωγμάτωση για να μειώσει την έκθεση σε κρυσταλλικό διοξείδιο του πυριτίου, πέρα από τον περιορισμό του ορίου της έκθεσης.<ref name=NYT82313/>

==Κρυσταλλικές μορφές==
Το SiO<sub>2</sub>, περισσότερο από σχεδόν οποιοδήποτε υλικό, υπάρχει σε πολλές κρυσταλλικές μορφές. Αυτές οι μορφές ονομάζονται [[πολύμορφο σώμα|πολύμορφα σώματα]].
{|class="wikitable"
|+ Κρυσταλλικές μορφές του SiO<sub>2</sub><ref name="Wiberg&Holleman"/>
|-
!Μορφή
!Κρυσταλλική συμμετρία<br/>Σύμβολο Πίρσον, Αρ. ομάδας
!ρ<br />g/cm<sup>3</sup>
!Σημειώσεις
!Δομή
|-
|α-χαλαζίας
|Ρομβοεδρικό (τριγωνικό)<br/>hP9, P3<sub>1</sub>21 No.152<ref>{{cite journal|journal=[[Journal of Applied Physics]] |year=1982|volume=53|pages=6751–6756|title=Crystal structure and thermal expansion of a-quartz SiO<sub>2</sub> at low temperature|author1=Lager G. A. |author2=Jorgensen J. D. |author3=Rotella F.J. |doi=10.1063/1.330062|issue=10|bibcode = 1982JAP....53.6751L }}</ref>
| 2,648
| Ελικοειδείς αλυσίδες που κάνουν μεμονωμένους μοναδικούς κρυστάλλους οπτικά ενεργούς· ο α-χαλαζίας μετατρέπεται σε β-χαλαζία στους 846 K
|[[File:Α-Quartz.svg|100px]]
|-
|β-χαλαζίας
|Εξαγωνικό<br/>hP18, P6<sub>2</sub>22, No. 180<ref>{{cite journal |doi=10.1016/0022-4596(81)90449-7 |title=The structure of quartz at 25 and 590&nbsp;°C determined by neutron diffraction |year=1981 |last1=Wright |first1=A. F. |last2=Lehmann |first2=M. S. |journal=Journal of Solid State Chemistry |volume=36 |issue=3 |pages=371–80|bibcode = 1981JSSCh..36..371W }}</ref>
| 2,533
| Πολύ συγγενές με τον α-χαλαζία (με γωνία Si-O-Si 155°) και οπτικά ενεργό· ο β-χαλαζίας μετατρέπεται σε β-τριδυμίτη στους 1140 K
|[[File:Β-Quartz.svg|100px]]
|-
|α-τριδιμύτης
|Ορθορομβικό<br/>oS24, C222<sub>1</sub>, No.20<ref name=trid>{{cite journal |doi=10.1524/zkri.1986.177.1-2.27 |title=Structural change of orthorhombic-Itridymite with temperature: A study based on second-order thermal-vibrational parameters |year=1986 |last1=Kihara |first1=Kuniaki |last2=Matsumoto |first2=Takeo |last3=Imamura |first3=Moritaka |journal=Zeitschrift für Kristallographie |volume=177 |pages=27–38|bibcode = 1986ZK....177...27K }}</ref>
| 2,265
| Μετασταθής μορφή κάτω από κανονική πίεση
|[[File:OC-Tridymite.svg|100px]]
|-
|β-τριδυμίτης
| Εξαγωνικό<br/>hP12, P6<sub>3</sub>/mmc, No. 194<ref name=trid/>
|
| Στενά συγγενής με τον α-τριδυμίτη· ο β-τριδυμίτης μετατρέπεται σε β-κριστοβαλίτη στους 2010 K
|[[File:HP-Tridymite.svg|100px]]
|-
|α-κριστοβαλίτης
|Τετραγωνικό<br/>tP12, P4<sub>1</sub>2<sub>1</sub>2, No. 92<ref>{{cite journal|journal=[[American Mineralogist]]|year=1994|volume=79|pages=9–14|title=The pressure behavior of a cristobalite|url=http://www.geo.arizona.edu/xtal/group/pdf/AM79_9.pdf|author1=Downs R. T.|author2=Palmer D. C.|date=|accessdate=2018-12-31|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190515215339/https://www.geo.arizona.edu/xtal/group/pdf/AM79_9.pdf|archivedate=2019-05-15|url-status=dead}}</ref>
| 2,334
| Μετασταθής μορφή κάτω από κανονική πίεση
|[[File:Α-Cristobalite.svg|100px]]
|-
|β-κριστοβαλίτης
|Κυβικό<br/>cF104, Fd<u style="text-decoration:overline">3</u>m, No.227<ref>{{cite journal |doi=10.1080/00318087508228690 |title=The structures of the β-cristobalite phases of SiO<sub>2</sub> and AlPO<sub>4</sub> |year=1975 |last1=Wright |first1=A. F. |last2=Leadbetter |first2=A. J. |journal=[[Philosophical Magazine]] |volume=31 |issue=6 |pages=1391–401 |bibcode=1975PMag...31.1391W}}</ref>
|
| Στενά συγγενής με τον α-κριστοβαλίτη· τήκεται στους 1978 K
|[[File:Β-Cristobalite.svg|100px]]
|-
|Κεατίτης
| Τετραγωνικό<br/>tP36, P4<sub>1</sub>2<sub>1</sub>2, No. 92<ref>{{cite journal |doi=10.1524/zkri.1959.112.1-6.409 |title=The crystal structure of keatite, a new form of silica |year=1959 |last1=Shropshire |first1=Joseph |last2=Keat |first2=Paul P. |last3=Vaughan |first3=Philip A. |journal=Zeitschrift für Kristallographie |volume=112 |pages=409–13|bibcode = 1959ZK....112..409S }}</ref>
| 3,011
| Δακτύλιοι Si<sub>5</sub>O<sub>10</sub>, Si<sub>4</sub>O<sub>14</sub>, Si<sub>8</sub>O<sub>16</sub>· συντίθεται από υαλώδες διοξείδιο του πυριτίου και άλκαλι στους 600–900 K και 40–400 MPa
|[[File:Keatite.svg|100px]]
|-
|Μογκανίτης
|Μονοκλινές<br/>mS46, C2/c, No.15<ref>{{cite journal |journal=European Journal of Mineralogy |year=1992 |volume=4 |issue=4 |pages=693–706 |title=Crystal structure of moganite: a new structure type for silica |first1=Gerhard |last1=Miehe |first2=Heribert |last2=Graetsch |doi=10.1127/ejm/4/4/0693|bibcode=1992EJMin...4..693M }}</ref>
|
| Δακτύλιοι Si<sub>4</sub>O<sub>8</sub> and Si<sub>6</sub>O<sub>12</sub>
|[[File:Moganite.png|100px]]
|-
|Κοεσίτης
| Μονικλινές<br/>mS48, C2/c, No.15<ref>{{cite journal|journal=[[American Mineralogist]]|year=1981|volume=66|pages=324–333|title=High-pressure crystal structure and compressibility of coesite|url=http://www.minsocam.org/ammin/AM66/AM66_324.pdf|author1=Levien L.|author2=Prewitt C. T.|date=|accessdate=2018-12-31|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160604062422/http://www.minsocam.org/ammin/AM66/AM66_324.pdf|archivedate=2016-06-04|url-status=dead}}</ref>
| 2,911
| Δακτύλιοι Si<sub>4</sub>O<sub>8</sub> και Si<sub>8</sub>O<sub>16</sub>· 900 K και 3–3,5 GPa
|[[File:coesite.png|100px]]
|-
|Στισχοβίτης
| Τετραγωνικό<br/>tP6, P4<sub>2</sub>/mnm, No.136<ref>{{cite journal |journal=[[American Mineralogist]] |year=1995 |volume=80 |pages=454–456 |title=Η in rutile-type compounds: II. Crystal chemistry of Al substitution in H-bearing stishovite |author1=Smyth J. R. |author2=Swope R. J. |author3=Pawley A. R. |url=http://rruff.geo.arizona.edu/doclib/am/vol80/AM80_454.pdf |date= |accessdate=2018-12-31 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120308105926/http://rruff.geo.arizona.edu/doclib/am/vol80/AM80_454.pdf |archivedate=2012-03-08 |url-status=dead }}</ref>
| 4,287
| Ένα από τα πιο πυκνά πολύμορφα του διοξειδίου του πυριτίου (μαζί με τον σιφερτίτη (seifertite))· μοιάζει με το ρουτίλιο με 6πλο Si συναρμογής· 7,5–8,5 GPa
|[[File:stishovite.png|100px]]
|-
|Σιφερτίτης
| Ορθορομβικό<br/>oP, Pbcn<ref>{{cite journal |author1=Dera P. |author2=Prewitt C. T. |author3=Boctor N. Z. |author4=Hemley R. J. |journal=[[American Mineralogist]] |volume=87 |year=2002 |page=1018 |title=Characterization of a high-pressure phase of silica from the Martian meteorite Shergotty |url=http://rruff.geo.arizona.edu/AMS/authors/Boctor%20N%20Z |date= |accessdate=2018-12-31 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20170915102253/http://rruff.geo.arizona.edu/AMS/authors/Boctor%20N%20Z |archivedate=2017-09-15 |url-status=dead }}</ref>
| 4,294
|  Ένα από τα πιο πυκνά πολύμορφα του διοξειδίου του πυριτίου (μαζί με τον στισχοβίτη)· παράγεται σε πιέσεις πάνω από 40 GPa.<ref>[http://www.mindat.org/min-26715.html Seifertite]. Mindat.org.</ref>
|[[File:SeifertiteStructure.png|100px]]
|-
|Μελανοφλογίτης
| Κυβικό (cP*, P4<sub>2</sub>32, No.208)<ref name=mel>{{cite journal|journal=[[American Mineralogist]]|year=1963|volume=48|pages=854–867|title=Melanophlogite, a cubic polymorph of silica|author1=Skinner B. J.|author2=Appleman D. E.|url=http://www.minsocam.org/ammin/AM48/AM48_854.pdf|date=|accessdate=2018-12-31|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190212012238/http://www.minsocam.org/ammin/AM48/AM48_854.pdf|archivedate=2019-02-12|url-status=dead}}</ref> ή τετραγωνικό (P4<sub>2</sub>/nbc)<ref>{{cite journal|author1=Nakagawa T.|author2=Kihara K.|author3=Harada K.|journal=[[American Mineralogist]]|volume=86|year=2001|page=1506|title=The crystal structure of low melanophlogite|url=http://rruff.geo.arizona.edu/AMS/minerals/Melanophlogite|date=|accessdate=2018-12-31|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190212011624/http://rruff.geo.arizona.edu/AMS/minerals/Melanophlogite|archivedate=2019-02-12|url-status=dead}}</ref>
| 2,04
| Δακτύλιοι Si<sub>5</sub>O<sub>10</sub>, Si<sub>6</sub>O<sub>12</sub>· ορυκτό βρίσκεται πάντα υδρογονάνθρακες σε χώρους παρεμβολής - Κλαθρασίλης<ref>{{cite book|author=Rosemarie Szostak|year=1998|title=Molecular sieves: Principles of Synthesis and Identification|publisher=Springer|isbn=0-7514-0480-2|url=https://books.google.com/?id=lteintjA2-MC&printsec=frontcover}}</ref>
|[[File:MelanophlogiteStucture.png|100px]]
|-
| Ινώδες<br/> W-διοξείδιο του πυριτίου<ref name="Greenwood"/>
| Ορθορομβικό<br/>oI12, Ibam, No.72<ref>{{cite journal |doi=10.1002/zaac.19542760110 |title=Über Siliciumchalkogenide. VI. Zur Kenntnis der faserigen Siliciumdioxyd-Modifikation |year=1954 |last1=Weiss |first1=Alarich |last2=Weiss |first2=Armin |journal=Zeitschrift für anorganische und allgemeine Chemie |volume=276 |pages=95–112}}</ref>
| 1,97
| Όπως το SiS<sub>2</sub> αποτελείται από αλυσίδες κοινού άκρου, τήκεται στους ~1700 K
|[[File:SiS2typeSilica.png|100px]]
|-
| 2Δ διοξείδιο του πυριτίου<ref>{{cite journal|doi=10.1038/srep03482|pmid=24336488|pmc=3863822|title=Defects in bilayer silica and graphene: common trends in diverse hexagonal two-dimensional systems|journal=Scientific Reports|volume=3|pages=3482|year=2013|author1=Björkman|first1=T|last2=Kurasch|first2=S|last3=Lehtinen|first3=O|last4=Kotakoski|first4=J|last5=Yazyev|first5=O. V.|last6=Srivastava|first6=A|last7=Skakalova|first7=V|last8=Smet|first8=J. H.|last9=Kaiser|first9=U|last10=Krasheninnikov|first10=A. V.|bibcode=2013NatSR...3E3482B}}</ref>
| Εξαγωνικό
|
| Φυλλόμορφη δομή διπλοστιβάδας
|[[File:2D silica structure.png|100px]]
|}

==Παραπομπές==
<references />

==Εξωτερικοί σύνδεσμοι==
{{commonscat}}
*Tridymite, [http://www.perseus.tufts.edu/hopper/text?doc=Perseus:text:1999.01.0126:book=4:chapter=75 International Chemical Safety Card 0807]
*Quartz, [https://www.ilo.org/dyn/icsc/showcard.display?p_lang=en&p_card_id=0808&p_version=2 International Chemical Safety Card 0808]
*Cristobalite, [https://www.ilo.org/dyn/icsc/showcard.display?p_lang=en&p_card_id=0809&p_version=2 International Chemical Safety Card 0809]
*amorphous, [https://www.cdc.gov/niosh/npg/npgd0552.html NIOSH Pocket Guide to Chemical Hazards]
*crystalline, as respirable dust, [https://www.cdc.gov/niosh/npg/npgd0684.html NIOSH Pocket Guide to Chemical Hazards]
*[http://crystec.com/klloxide.htm Formation of silicon oxide layers in the semiconductor industry]. LPCVD and PECVD method in comparison. Stress prevention.
*[https://web.archive.org/web/20110715083534/http://piezomaterials.com/Quartz-SiO2.htm Quartz SiO<sub>2</sub> piezoelectric properties]
*[http://water-chemistry.blogspot.com/2008/08/silica-sio2.html Silica (SiO<sub>2</sub>) and Water]
*[https://web.archive.org/web/20120618153827/http://www.iom-world.org/pubs/IOM_TM9709.pdf Epidemiological evidence on the carcinogenicity of silica: factors in scientific judgement] by C. Soutar and others. [[Institute of Occupational Medicine]] Research Report TM/97/09
*[https://web.archive.org/web/20120618132318/http://www.iom-world.org/pubs/IOM_TM9508.pdf Scientific opinion on the health effects of airborne silica] by A Pilkington and others. [[Institute of Occupational Medicine]] Research Report TM/95/08
*[https://web.archive.org/web/20160415111007/http://www.iom-world.org/pubs/IOM_TM8713.pdf The toxic effects of silica] by A Seaton and others. [[Institute of Occupational Medicine]] Research Report TM/87/13
* [http://www.antenchem.com/en/News/Silicas-Technology/Structureofprecipitatedsilica.html Structure of precipitated silica] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150715023306/http://www.antenchem.com/en/News/Silicas-Technology/Structureofprecipitatedsilica.html |date=2015-07-15 }}


{{Ενώσεις πυριτίου}}
{{Οξείδια}}
{{Authority control}}

[[Κατηγορία:Ανόργανες ενώσεις]]
[[Κατηγορία:Οξείδια]]
[[Κατηγορία:Ενώσεις πυριτίου]]
[[Κατηγορία:Κεραμικά υλικά]]
Πρότυπα που χρησιμοποιούνται σε αυτή την σελίδα:
Επιστροφή στη σελίδα Διοξείδιο του πυριτίου.
Ανακτήθηκε από "https://el.wikipedia.org/wiki/Διοξείδιο_του_πυριτίου"