Προβολή πηγαίου κώδικα για τη σελίδα Πατριάρχης Μάξιμος Ε΄

Δεν έχετε την άδεια να τροποποιήσετε αυτή τη σελίδα, για τον ακόλουθο λόγο:

Η διεύθυνση IP σας βρίσκεται σε ένα εύρος που έχει αποκλειστεί σε όλα τα wiki του Ιδρύματος Wikimedia.

Ο αποκλεισμός έγινε από ‪Jon Kolbert‬ . Ο λόγος που δίνεται είναι Open proxy/Webhost: See the help page if you are affected .

Έναρξη αποκλεισμού: 05:37, 21 Φεβρουαρίου 2024
Λήξη αποκλεισμού: 05:37, 21 Φεβρουαρίου 2029

Η τρέχουσα διεύθυνση IP σας είναι 18.222.24.208 . Το αποκλεισμένο εύρος είναι 18.222.0.0/16 .

Παρακαλούμε συμπεριλάβετε τις παραπάνω λεπτομέρειες σε όποια ερωτήματα κάνετε. Εάν πιστεύετε ότι έχετε αποκλειστεί κατά λάθος, μπορείτε να βρείτε πρόσθετες πληροφορίες και οδηγίες στην παγκόσμια πολιτική No open proxies παγκόσμια πολιτική.

Διαφορετικά, για να συζητήσετε τον αποκλεισμό, παρακαλούμε αναρτήστε ένα αίτημα για έλεγχο στο Meta-Wiki. ⧼wikimedia-globalblocking-blockedtext-mistake- email-steward⧽

Μπορείτε να δείτε και να αντιγράψετε τον κώδικα της σελίδας:

{{Κλήρος
|όνομα = Μάξιμος Ε΄
|τίτλος = [[Οικουμενικός Πατριάρχης Κωνσταντινουπόλεως|Αρχιεπίσκοπος Κωνσταντινουπόλεως, Νέας Ρώμης και Οικουμενικός Πατριάρχης]]
|έδρα = [[Φανάρι Κωνσταντινούπολης]]
|από = 20 Φεβρουαρίου 1946
|έως = 19 Οκτωβρίου 1948
|προκάτοχος = [[Πατριάρχης Βενιαμίν|Βενιαμίν]]
|διάδοχος = [[Πατριάρχης Αθηναγόρας|Αθηναγόρας]]
|ημ_γέννησης     = {{ηγ|1897|10|26}}
|τόπος_γέννησης  = [[Σινώπη]], [[Οθωμανική Αυτοκρατορία]]
|ημ_θανάτου      = {{ηθηλ|1972|1|1|1897|10|26}}
|τόπος_θανάτου   = [[Καντίκιοϊ]], [[Τουρκία]]
|κοσμικό_όνομα=Μάξιμος Ε. Βαπορτζής|εκκλησία=[[Οικουμενικό Πατριαρχείο]]|άλλοι_τίτλοι=[[Ιερά Μητρόπολις Εφέσου|Πρόεδρος Εφέσου]]<br>(1948-1972)|σπουδές=[[Θεολογική Σχολή της Χάλκης]]|πρώην_τίτλος= [[Ιερά Μητρόπολις Φιλαδελφείας|Μητροπολίτης Φιλαδελφείας]]<br>(1930-1932)<br>[[Ιερά Μητρόπολις Χαλκηδόνος|Μητροπολίτης Χαλκηδόνος]]<br>(1932-1946)
|ταφή = [[Ζωοδόχος Πηγή του Μπαλουκλί]]
|εικόνα=File:Patriarch-Maximos-V-of-Constantinople (1946-1948).jpg|λεζάντα=Ο Πατριάρχης Μάξιμος το 1946}}
Ο '''Πατριάρχης Μάξιμος Ε΄''' (κατά κόσμον ''Βαπορτζής'', [[Σινώπη]], 26 Οκτωβρίου 1897 - [[Καντίκιοϊ]], 1 Ιανουαρίου 1972) ήταν ο [[Κατάλογος Οικουμενικών Πατριαρχών της Κωνσταντινουπόλεως|267ος]] [[Οικουμενικός Πατριάρχης Κωνσταντινουπόλεως]] από τις 20 Φεβρουαρίου 1946 έως την παραίτησή του στις 19 Οκτωβρίου 1948.

== Βιογραφικά στοιχεία ==
Ο Μάξιμος Βαπορτζής γεννήθηκε στις 26 Οκτωβρίου 1897 στη [[Σινώπη]] του [[Εύξεινος Πόντος|Εύξεινου Πόντου]] και ήταν γιος του Ελευθερίου και της Αικατερίνης Βαπορτζή. Θείος του ήταν ο Μητροπολίτης Μυτιλήνης Κύριλλος Μουμτζής. Φοίτησε στο Αρρεναγωγείο της Σινώπης. Από μικρός έδειξε ιδιαίτερη αγάπη προς την εκκλησία και μάλιστα οι ιερείς που ήταν κοντά του επισήμαναν στη μητέρα του χαρακτηριστικά «''Πρόσεχε κυρά Κατίνα την υγεία του Μαξίμου, διότι κάτι το σπουδαίο θα γίνει μία ημέρα''».<ref>{{Cite book|title=Μάξιμος ο Ε' - Ο μαρτυρικός Οικουμενικός Πατριάρχης Κων/πόλεως|first=Φιλάρετος|last=Βιτάλης|publisher=Ιδιωτική|location=Αθήνα|page=26-27}}</ref> Στη συνέχεια φοίτησε στο Γυμνάσιο της Σινώπης, και παράλληλα συνδέθηκε με τον μητροπολίτη από Καστορίας σε Αμασείας [[Γερμανός Καραβαγγέλης|Γερμανό Καραβαγγέλη]], ο οποίος τον ενέπνευσε. Ο Μάξιμος αποφοίτησε αριστούχος από το [[Γυμνάσιο Σινώπης]] το 1912 και είχε αποφασίσει να σπουδάσει [[θεολογία]]. Έτσι μετέβη στην [[Κωνσταντινούπολη]] και εγγράφηκε στην [[Ιερά Θεολογική Σχολή της Χάλκης]]. Το 1916-1917 καθώς  ολοκλήρωνε τις σπουδές του, όμως εξαιτίας του [[Α΄ Παγκόσμιος Πόλεμος|Α΄ Παγκοσμίου Πολέμου]], ο Οθωμανικός στρατός τον κάλεσε να υπηρετήσει. Εξαιτίας των κακουχιών που συνάντησε στο στρατόπεδο, ο Μάξιμος αρρώστησε και του δόθηκε αναστολή να επιστρέψει στην Κωνσταντινούπολη, ώστε να τον περιθάλψουν στη [[Ζωοδόχος Πηγή του Μπαλουκλί|Μονή Ζωοδόχου Πηγής στο Μπαλουκλή]]. Με το τέλος του πολέμου, συνέχισε τις σπουδές του όπου και αποφοίτησε πτυχιούχος από την Χάλκη το 1919 με τη διατριβή «''Η εκλογή των Πατριαρχών Κωνσταντινουπόλεως κατά την Βυζαντινήν εποχήν''»{{Sfn|Παύλος|2016|σ=103}}.  

Εκάρη [[μοναχός]] στη Μονή Ζωοδόχου Πηγής και ταυτόχρονα χειροτονήθηκε [[διάκονος]] στις 16 Μαΐου 1918 από τον τότε Μητροπολίτη Καλλιουπόλεως και Μαδύτου Κωνσταντίνο Κοϊδάκη. Το 1921 επί Πατριαρχίας [[Μελέτιος Μεταξάκης|Μελετίου Μεταξάκη]], προσελήφθη από το Οικουμενικό Πατριαρχείο να υπηρετήσει ως πατριαρχικός διάκονος και το 1922 ανέλαβε Κωδικογράφος της Αγίας και Ιεράς Συνόδου. Το 1923 προήχθη επί Πατριάρχου [[Πατριάρχης Γρηγόριος Ζ΄|Γρηγορίου Ζ΄]] σε Υπογραμματέας της Αγίας και Ιεράς Συνόδου. Την [[Πρωτοχρονιά]] του 1928 χειροτονήθηκε [[πρεσβύτερος]] λαμβάνοντας ταυτόχρονα το οφφίκιο του [[Αρχιμανδρίτης|αρχιμανδρίτη]] από τον Πατριάρχη [[Πατριάρχης Βασίλειος Γ΄|Βασίλειο Γ΄]], και την ίδια ημέρα ορίστηκε ως [[Αρχιγραμματέας της Αγίας και Ιεράς Συνόδου του Οικουμενικού Πατριαρχείου|Αρχιγραμματέας της Αγίας και Ιεράς Συνόδου]]<ref name="markou">{{cite web |last=Μάρκου |first=Μάρκος |title=Η Αυτού Θειοτάτη Παναγιότης ο Αρχιεπίσκοπος πρώην Κωνσταντινουπόλεως, Οικουμενικός Πατριάρχης και Πρόεδρος Εφέσου κυρός Μάξιμος (1897-1972) |url=http://markmarkou.sites.sch.gr/1972/koim/maximos_vaportzis.htm |accessdate=25 Απριλίου 2021}}</ref>.

=== Αρχιεροσύνη ===
Στις 8 Φεβρουαρίου 1930, επί [[Πατριάρχης Φώτιος Β΄|Πατριάρχου Φωτίου Β΄]], εξελέγη [[Ιερά Μητρόπολις Φιλαδελφείας|Μητροπολίτης Φιλαδελφείας]] και χειροτονήθηκε [[επίσκοπος]] στις 9 Μαρτίου, [[Κυριακή της Ορθοδοξίας]], στον Πάνσεπτο Πατριαρχικό Ναό. Από τον Ιούλιο του 1930 έως τον Ιούνιο του 1932, υπηρέτησε ως [[Πρωτοσύγκελλος#Μέγας Πρωτοσύγκελλος|Μέγας Πρωτοσυγκελλεύων του Οικουμενικού Πατριαρχείου]]. Στις 28 Ιουνίου 1932 εξελέγη [[Ιερά Μητρόπολις Χαλκηδόνος|Μητροπολίτης Χαλκηδόνος]]<ref name=markou/>.

Μετά τον θάνατο του [[Πατριάρχης Φώτιος Β΄|Πατριάρχη Φώτιου Β΄]], το 1935, ο Μάξιμος ήταν ο επικρατέστερος διάδοχός του, πλην όμως, ύστερα από παρέμβαση των τουρκικών αρχών, το όνομά του αφαιρέθηκε από τη λίστα υποψηφίων{{Sfn|Μάμαλος|2009|σ=143-144}}. Κατά τη διάρκεια του [[Β΄ Παγκόσμιος Πόλεμος|Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου]] συνελήφθη δύο φορές από τις τουρκικές αρχές, ενώ τη δεύτερη φορά (20 Ιανουαρίου 1943) εκτοπίστηκε και εξορίστηκε για λίγους μήνες στην [[Προύσα]].

Λόγω της μεγάλης ηλικίας και της ασθενούς υγείας του [[Πατριάρχης Βενιαμίν|Πατριάρχη Βενιαμίν]], ο Μάξιμος, ως Μητροπολίτης Χαλκηδόνος, τον αντικαθιστούσε σε πλειάδα διοικητικών καθηκόντων{{Sfn|Μάμαλος|2009|σ=147}}, ενώ αποτελούσε και μόνιμο μέλος της Πατριαρχικής Συνόδου.

== Οικουμενικός Πατριάρχης ==
Τον Φεβρουάριο του 1946, ο Πατριάρχης Βενιαμίν απεβίωσε. Την επομένη της κηδείας του{{efn|Η σύγκληση της Συνόδου προς εκλογή νέου Πατριάρχη την επομένη της κηδείας του προηγούμενου θεωρείται ασυνήθιστα εσπευσμένη και αποδίδεται στις αυξημένες ανησυχίες της τουρκικής και αμερικανικής κυβέρνησης αναφορικά με κινήσεις τις σοβιετικής διπλωματίας που αποσκοπούσαν στην πρωτοκαθεδρία του Πατριαρχείου Μόσχας έναντι του Κωνσταντινουπόλεως στον ορθόδοξο κόσμο. Στα πλαίσια των κινήσεων αυτών εντάσσεται και η σύγκληση Πανορθόδοξης Συνόδου από τον Πατριάρχη Μόσχας το φθινόπωρο του 1947, παρότι η σύγκληση τέτοιας Συνόδου ήταν αρχαίο προνόμιο μόνο του Πατριάρχη Κωνσταντινουπόλεως{{Sfn|Μάμαλος|2009|σ=169-178}}.}}, στις 20 Φεβρουαρίου, ο Μάξιμος εξελέγη από την ενδημούσα πατριαρχική σύνοδο ως 267ος [[Οικουμενικός Πατριάρχης]]. Αξιοσημείωτο είναι ότι η τουρκική κυβέρνηση κράτησε ουδέτερη στάση χωρίς να δημιουργήσει προσκόμματα στην εκλογή του όπως την προηγούμενη φορά. Το κλίμα, άλλωστε, μεταξύ τουρκικών αρχών και Πατριαρχείου φαινόταν να έχει μεταβληθεί. Ενδεικτικό γεγονός της τότε βελτίωσης της κατάστασης υπήρξε η επίσκεψη του τότε προέδρου της Τουρκικής Δημοκρατίας [[Ισμέτ Ινονού]] στη [[Θεολογική Σχολή της Χάλκης]], όπου του επιφυλάχθηκε θερμή υποδοχή, από τον τότε διευθυντή, [[Ιερά Μητρόπολις Νεοκαισαρείας|Μητροπολίτη Νεοκαισαρείας]] Χρυσόστομο και τους σπουδαστές<ref name="ReferenceA">«Ελευθεροτυπία» - «Πόλη 1955» Αφιέρωμα, Νοέμβριος 2010, σελ. 40</ref>.

Ήδη από τους πρώτους μήνες της πατριαρχίας του ο Μάξιμος συγκέντρωσε τα πυρά του τουρκικού τύπου λόγω των επαφών του με την [[Ρωσική Ορθόδοξη Εκκλησία]], οι οποίες ερμηνεύθηκαν ως έμμεση υποστήριξη προς την [[Σοβιετική Ένωση]]{{Sfn|Μάμαλος|2009|σ=183}}. Φαίνεται ότι παρόμοιες υπόνοιες είχαν και αμερικανοί{{efn|Έκθεση αμερικανικού υπουργείου εξωτερικών αναφέρει «...some of Maximos' recent actions have aroused suspicion that he may be courting the Russians» (N.A.D.S. C.G.R. 1936-1958 840.4, 15/05/1946{{Sfn|Παύλος|2016|σ=91}})}} και βρετανοί{{efn|Το βρετανικό υπουργείο εξωτερικών γράφει στην βρετανική πρεσβεία στην Άγκυρα:«...our information on Maximos is that he is certainly well in with the Russians» (Foreign Office 371/58860, 27/02/1946{{Sfn|Παύλος|2016|σ=91}})}} διπλωμάτες. Ο ίδιος δεν φαίνεται να είχε αντιληφθεί πλήρως την αλλαγή συσχετισμών μετά τον Πόλεμο και μη προσεκτικές δηλώσεις του άφηναν περιθώρια ερμηνειών ως ρωσόφιλες{{efn|Κατά την διάρκεια της Πατριαρχίας του ξέσπασε στην Ελλάδα ο [[Ελληνικός εμφύλιος πόλεμος (1946–1949)|Εμφύλιος Πόλεμος]]. Ενώ αυτός χαρακτηριζόταν ως «συμμοριτοπόλεμος» από την Ελληνική Κυβέρνηση, ο Μάξιμος τον χαρακτήρισε με δήλωσή του «''αδελφοκτόνον σπαραγμόν''<ref>Εφημερίδα «Ριζοσπάστης», [http://efimeris.nlg.gr/ns/pdfwin.asp?c=65&dc=22&db=5&da=1947 22 Μαΐου 1947]</ref>».}}.

=== Ασθένεια ===
Στα τέλη του 1946 ο Πατριάρχης άρχισε να εμφανίζει συμπτώματα μελαγχολίας ήπιας μορφής{{efn|"(...) recurrent attacks of nervous depressions and insomnia<ref name=cia3>{{cite web |title=Intelligence Report |url=https://www.cia.gov/readingroom/docs/CIA-RDP82-00457R000200710008-7.pdf |publisher=CIA |date=16 Ιανουαρίου 1947 |accessdate=25 Απριλίου 2021}}</ref>"}}. Μετά από λίγο καιρό ο Πατριάρχης εκδήλωσε την πρόθεσή του να παραιτηθεί{{Sfn|Παύλος|2016|σ=124}}, ενώ τουρκικοί κύκλοι διέρρεαν ότι, εάν διαγνωστεί με ανίατη ασθένεια, θα πρέπει άμεσα να απομακρυνθεί και να εκλεγεί διάδοχός του<ref name=cia>{{cite web |title=Intelligence Report |url=https://www.cia.gov/readingroom/docs/CIA-RDP82-00457R000400370004-7.pdf |publisher=CIA |date=20 Μαρτίου 1947 |accessdate=25 Απριλίου 2021}}</ref>. Το ελληνικό υπουργείο εξωτερικών ενημερώθηκε από τον Έλληνα πρέσβη [[Περικλής Σκέφερης|Περικλή Σκέφερη]] σχετικά με τις προθέσεις του Πατριάρχη, η δε ελληνική κυβέρνηση συνέστησε αναμονή<ref name="ReferenceA"/>.

Προκειμένου να αναρρώσει, αποφασίστηκε η μεταφορά του Πατριάρχη στην θερινή του κατοικία στη Χάλκη<ref name=cia3/> και εν συνεχεία, τον Μάιο του 1947, στην [[Αθήνα]]<ref>«Εκκλησία» τ.21, σελ. 1</ref>. Έτσι, συνοδευόμενος από τρία συνοδικά μέλη, με σιδηροδρομική αμαξοστοιχία από τον σταθμό Σικερτζή έφθασε στο [[Πύθιο Έβρου]], απ΄ όπου με αυτοκινητοπομπή κατευθύνθηκε στην [[Αλεξανδρούπολη]], όπου τον υποδέχθηκαν εκπροσωπώντας την [[Εκκλησία της Ελλάδος]] οι Μητροπολίτες [[Αμβρόσιος Νικολαΐδης|Φθιώτιδος Αμβρόσιος]] και [[Αρχιεπίσκοπος Ιάκωβος|Αττικής και Μεγαρίδος Ιάκωβος]]. Στη συνέχεια επιβιβάστηκε με την ακολουθία του στο ελληνικό [[αντιτορπιλικό]] «Κρήτη» με προορισμό τον [[Πειραιάς|Πειραιά]], όπου και κατέπλευσε στις 13:30 της [[21 Μαΐου|21ης Μαΐου]] 1947, μέσα σε μια φρενίτιδα σημαιοστολισμών, συριγμών ελλιμενισμένων πλοίων, χαρμόσυνων κωδωνοκρουσιών και επευφημιών του πειραϊκού λαού που είχε προσέλθει γύρω από τον λιμένα. Εκεί τον υποδέχτηκαν οι [[Αλέξανδρος Παπάγος]], ο [[Αρχιεπίσκοπος Δαμασκηνός]], το υπουργικό συμβούλιο κ.ά. και στη συνέχεια κατευθύνθηκε στην [[Κηφισιά]], όπου και εγκαταστάθηκε. Η φαρμακευτική αγωγή που ακολούθησε χαρακτηρίζεται ως πρόχειρη και μη οργανωμένη, και από αυτό συνάγεται ότι η Ελληνική Κυβέρνηση μάλλον ενδιαφερόταν περισσότερο για το να πειστεί ο Πατριάρχης να παραιτηθεί, παρά για να αποθεραπευτεί{{Sfn|Παύλος|2016|σ=155}}.

[[Αρχείο:Rizospastis-1947-06-29.png|thumb|right|340px|Πρωτοσέλιδο δημοσίευμα της εφημερίδας «[[Ριζοσπάστης]]» της 29ης Ιουνίου 1947, το οποίο φαίνεται πως συνετέλεσε στο ότι ο Πατριάρχης Μάξιμος δεν παραιτήθηκε το καλοκαίρι του 1947 ([http://efimeris.nlg.gr/ns/pdfwin.asp?c=65&dc=29&db=6&da=1947 Εθνική Βιβλιοθήκη]).]]
Παρά τις έντονες φήμες ότι θα παραιτηθεί ενώ βρίσκεται υπό θεραπευτική αγωγή στην Αθήνα, ο Πατριάρχης Μάξιμος επέστρεψε τον Αύγουστο του ίδιου έτους στην Κωνσταντινούπολη, χωρίς να έχει ληφθεί κάποια απόφαση περί παραιτήσεως{{efn|Σε έγγραφο της Αμερικανικής Πρεσβείας της Άγκυρας προς το State Department με ημερομηνία 13 Αυγούστου 1947<ref>N.A.D.S., C.G.R. 1943-1963, 840.4 A-275 13 Αυγούστου 1947</ref> αναφέρεται διάλογος του Έλληνα πρέσβυ Σκέφερη με τον Αμερικανό πρόξενο Wilson. Στην συνομιλία αυτή ο Έλληνας διπλωμάτης αναφέρει ότι μετά την άφιξη του Πατριάρχη Μαξίμου στην Αθήνα οι κομμουνιστές κατηγόρησαν τις κυβερνήσεις Ελλάδας, Τουρκίας και ΗΠΑ ότι βρίσκονταν σε συνεννόηση προκειμένου να απομακρυνθεί ο Μάξιμος από τον Θρόνο<ref>Εφημερίδα «Ριζοσπάστης», [http://efimeris.nlg.gr/ns/pdfwin.asp?c=65&dc=29&db=6&da=1947 29 Ιουνίου 1947]</ref>). Η ελληνική Κυβέρνηση, κατά τον Σκέφερη, έλαβε σοβαρά υπόψη τις καταγγελίες αυτές και θεώρησε ότι δεν θα έπρεπε να εξαναγκαστεί σε παραίτηση ο Πατριάρχης ενόσω βρισκόταν στην Αθήνα, προκειμένου να μην επιβεβαιωθούν οι καταγγελίες των κομμουνιστών{{Sfn|Παύλος|2016|σ=204}}.}}.

=== Διεργασίες και παραίτηση ===
Η παρατεταμένη ασθένεια του Πατριάρχη και η έντονη παραφιλολογία περί αντικατάστασής του δημιο��ργησε συγκρουσιακό κλίμα στο Φανάρι. Η ελληνική κυβέρνηση, σε διαβούλευση με την κυβέρνηση των ΗΠΑ, συνέχισε την αναζήτηση νέας «ισχυράς προσωπικότητας»<ref>«Ελευθεροτυπία», «Πόλη 1955», Αφιέρωμα, Νοέμβριος 2010, σελ. 42</ref> με σαφή «αντιρωσικό» προσανατολισμό, που να μπορέσει να μεταβάλει το Πατριαρχείο σε «αντικομουνιστικό προπύργιο»<ref>«Ελευθεροτυπία» - «Πόλη 1955» Αφιέρωμα, Νοέμβριος 2010, σελ. 38</ref>{{Sfn|Μάμαλος|2009|σ=193}}, χαρακτηριστικά που ήταν σύμφωνα και με την πολιτική της Τουρκίας<ref name=cia/>. Εν τέλει η ελληνική κυβέρνηση κατέληξε στην υποψηφιότητα [[Πατριάρχης Αθηναγόρας|Αθηναγόρα]], η οποία με τον καιρό συγκέντρωσε την υποστήριξη των ιεραρχών αλλά και των ξένων κυβερνήσεων{{Sfn|Παύλος|2016|σ=184}}. Η Άγκυρα και ο τουρκικός τύπος στήριξαν την πρόταση για τον Αθηναγόρα, χαρακτηρίζοντάς τον μάλιστα «πιστό φίλο της Τουρκίας»<ref>Αλέξης Αλεξανδρής, «Το ιστορικό πλαίσιο των ελληνοτουρκικών σχέσεων», τόμ. 1923-1987, Αθήνα 1988, σελ. 131</ref>.

Οι αντιδράσεις, όμως, των Μητροπολιτών του Πατριαρχείου, όταν άρχισαν να γίνονται γνωστές οι κινήσεις των παραπάνω κυβ��ρνήσεων, ήταν έντονες. Επικεφαλής των αντιδρώντων ιεραρχών που διέβλεπαν την έξωθι χειραγώγηση του Πατριαρχείου ήταν οι Μητροπολίτες [[Μητροπολίτης Δέρκων Ιωακείμ Πελεκάνος|Δέρκων Ιωακείμ]], Λαοδικείας Μάξιμος, Νεοκαισαρείας Χρυσόστομος, Περγάμου Αδαμάντιος, Σάρδεων Μάξιμος και Χαλδίας Κύριλλος, οι οποίοι στις επισημάνσεις των εκπροσώπων της Αθήνας για την ανάγκη της αντικατάστασης του Πατριάρχη, λόγω ασθενείας, υπερασπιζόμενοι την ανεξαρτησία του Πατριαρχείου απαντούσαν ότι πολλές φορές το Πατριαρχείο αντιμετώπισε στη μακρά ιστορία του παρόμοιες καταστάσεις τις οποίες μόνο του κατάφερε να τις ξεπεράσει, συνεπώς δεν είχαν χρεία εξωγενών παραγόντων για εσωτερικές διευθετήσεις<ref>«Ελευθεροτυπία» - «Πόλη 1955» Αφιέρωμα, Νοέμβριος 2010, σελ. 44</ref>.

Παράλληλα οι πιέσεις από την ελληνική κυβέρνηση και κύκλους στο Φανάρι προκειμένου να παραιτηθεί ο Μάξιμος συνεχίστηκαν με αμείωτο ρυθμό. Το 1948, ενδεχομένως επιχειρώντας να αποσείσει τις περί ρωσοφιλίας κατηγορίες, αρνήθηκε την υπαγωγή της Εκκλησίας της Τσεχοσλοβακίας στο Πατριαρχείο Μόσχας, την οποία του ζήτησε ο Αρχιεπίσκοπος Πράγας Σαββάτιος{{efn|«(...) Η Ορθόδοξος Αρχιεπισκοπή Τσεχοσλοβακίας, δι' ιστορικούς και κανονικούς λόγους αποτελούσα τμήμα του καθ' ημάς κλίματος, πως αποτελέσειε μέρος τοπικής Εκκλησίας, ης η δικαιοδοσία ου δύναται επεκταθήναι πέραν των αρχήθεν καθωρισμένων αυτή ορίων, ει μη δια παραβιάσεως θεμελιωδών κανόνων των Αγίων Οικουμενικών Συνόδων;<ref>{{cite web |last=Αβύδου |first=Κύριλλος |title=Η σχέση του Οικουμενικού Θρόνου με τις αδελφές τοπικές Ορθόδοξες Εκκλησίες |url=https://www.pemptousia.gr/2014/05/i-schesi-tou-ikoumenikou-thronou-me-tis/ |publisher=Πεμπτουσία |date=31 Μαΐου 2014 |accessdate=8 Απριλίου 2021}}</ref>»}}.

Στις 18 Οκτωβρίου 1948 υπέβαλε τελικά την παραίτησή του και αφού οι κυβερνήσεις της Ελλάδας και της Τουρκίας είχαν προκρίνει την εκλογή του Αθηναγόρα στον πατριαρχικό θρόνο{{efn|"With the powerful support of these two governments, Athenagoras is virtually assured of obtaining the Patriarchate<ref name=cia2>{{cite web |title=Intelligence Summary |url=https://www.cia.gov/readingroom/docs/CIA-RDP78-01617A004700010015-3.pdf |publisher=CIA |date=11 Αυγούστου 1948 |accessdate=25 Απριλίου 2021}}</ref>"}}. Υποστηρίζεται ότι η ασθένειά του αποτέλεσε την πρόφαση για τον εξαναγκασμό του σε παραίτηση, ενώ ο πραγματικός λόγος ήταν οι φήμες περί διασυνδέσεών του με την Ρωσική Εκκλησία και κατ' επέκταση με την Σοβιετική Ένωση{{Sfn|Παύλος|2016|σ=308}}.

== Τελευταία χρόνια και θάνατος ==
Μετά την παραίτηση του, μετέβη στην [[Ελβετία]] για την περίθαλψη της ψυχικής υγείας του. Γύρισε στην [[Κωνσταντινούπολη]] το 1949. Διατήρησε τον τίτλο του Προέδρου Εφέσου<ref name=markou/>, ο οποίος του δόθηκε από την πατριαρχική σύνοδο επί τιμή και έκτοτε έμενε σε πατριαρχικό κατάλυμα στο Φενερμπαχτσέ του [[Καντίκιοϊ]]. Ως πρώην Πατριάρχης η σχέση του Μαξίμου με τον διάδοχό του Αθηναγόρα θεωρείται προβληματική και τεταμένη, παρά την συχνή επικοινωνία τους.<ref>{{Cite book|title=Μάξιμος ο Ε' - Ο μαρτυρικός Οικουμενικός Πατριάρχης Κων/πόλεως|first=Φιλάρετος|last=Βιτάλης|publisher=Ιδιωτική|location=Αθήνα|page=79-90, 100-106, 120-132}}</ref>

Τον Δεκέμβριο του 1971 σε συνδυασμό την ψυχολογική του κατάπτωση εξαιτίας της απώλειας της πρόσφατης μεγαλύτερης και της μικρότερης αδελφής του, ασθένησε από οξεία βρογχοπνευμονία και πέθανε την [[Πρωτοχρονιά]] του 1972 στο σπίτι του.<ref>{{Cite book|title=Μάξιμος ο Ε' - Ο μαρτυρικός Οικουμενικός Πατριάρχης Κων/πόλεως|first=Φιλάρετος|last=Βιτάλη|publisher=Ιδιωτική|location=Αθήνα|page=267}}</ref> Η σορός του μεταφέρθηκε στον [[Πατριαρχικός Ναός Αγίου Γεωργίου|Πάνσεπτο Πατριαρχικό Ναό του Αγίου Γεωργίου]] όπου τέθηκε σε λαϊκό προσκύνημα. Κηδεύτηκε με τιμές εν ενεργεία πατριάρχη στις 4 Ιανουαρίου από τον [[Μελίτων Χατζής|Μητροπολίτη Χαλκηδόνος Μελίτωνα]] (ο διάδοχος του Μαξίμου, [[Πατριάρχης Αθηναγόρας]] δεν παρέστη στην κηδεία, λόγω γήρατος, αλλά τέλεσε τρισάγιο πριν την εξόδιο ακολουθία). Ετάφη στο προαύλιο της [[Ζωοδόχος Πηγή του Μπαλουκλί|Μονής Ζωοδόχου Πηγής Μπαλουκλή]]. Επιθυμία του Πατριάρχη Μαξίμου ήταν να αναγράφεται στο επιτύμβιο το εξής: «''Ὁ ἐν Πατριάρχαις Ἐλάχιστος Μάξιμος ὁ Ε΄ ὁ ἀπὸ Χαλκηδόνος, προσδοκῶν ἀνάστασιν νεκρῶν (1897-1972)''», όμως αντ' αυτού αναγράφεται «''Ὁ Οἰκουμενικὸς Πατριάρχης Μάξιμος Ε΄ Ἀπὸ Χαλκηδόνος 20 Φεβρουαρ.1946 – 10 Ὀκτωβρ. 1948 +1972''».<ref>{{Cite book|title=Οι οικουμενικοί Πατριάρχαι 1860 - σήμερον|first=Βασίλειος, Θ.|last=Σταυρίδης|publisher=Εταιρεία Μακεδονικών Σπουδών|location=Θεσσαλονίκη|page=577}}</ref>

==Υποσημειώσεις και παραπομπές==
===Υποσημειώσεις===
{{notelist}}
===Παραπομπές===
<references />

== Πηγές ==
* [http://www.ec-patr.org/list/index.php?lang=gr&id=325 Οικουμενικό Πατριαρχείο] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304092310/http://www.ec-patr.org/list/index.php?lang=gr&id=325 |date=2016-03-04 }}
* Εγκυκλοπαίδεια Πάπυρος-Larousse-Britannica, 2007, τόμ. 34, σελ. 607
* [https://web.archive.org/web/20080305203642/http://www.xronos.gr/church/detail.php?ID=38514 Εφημερίδα «Χρόνος» της Κομοτηνής, 12/01/2008]
* «Εκκλησία» (επίσημον δελτίον της Εκκλησίας της Ελλάδος) τ. 20 (1-Μαΐου-1947), τ. 21-22 (1-Ιουνίου-1947), τ. 22-23 (1-8-1947), τ. 24-25 (1-10-1947).
* Αναγνωστόπουλος Β. Τὸ ἀρχεῖον τοῦ Οἰκουμενικοῦ Πατριάρχου Μαξίμου Ε´ καὶ ἡ συγγραφὴ τῆς βιογραφίας του // ᾿Επιστημονικὴ παρουσία ῾Εστίας Θεολόγων Χάλκης. — ᾿Αθήνα, 2006. — Τ. 6. — Σ. 39-87
* «Ελευθεροτυπία» - «Πόλη 1955» Αφιέρωμα Νοέμβριος 2010
* {{cite book |last=Μάμαλος |first=Γεώργιος-Σπυρίδων |title=Το Πατριαρχείο Κωνσταντινουπόλεως στο επίκεντρο διεθνών ανακατατάξεων (1918-1972): εξωτερική πολιτική και οικουμενικός προσανατολισμός |year=2009 |publisher=Διδακτορική διατριβή, Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών (ΕΚΠΑ) |url=http://thesis.ekt.gr/thesisBookReader/id/26210#page/1/mode/2up |ref=harv}}
* {{cite book |last=Παύλος |first=Σεραφείμ |title=Η εκλογή του Αρχιεπισκόπου Αμερικής Αθηναγόρα στον Οικουμενικό Θρόνο (1946-1948) |year=2016 |publisher=Διδακτορική διατριβή, Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης |url=http://thesis.ekt.gr/thesisBookReader/id/37453#page/1/mode/2up |ref=harv}}

==Εξωτερικές συνδέσεις==
* [https://www.britishpathe.com/video/turkish-patriarch-visits-greece/query/patriarch Βίντεο από την επίσκεψή του στην Ελλάδα] (1947)


{{S-start}}
{{S-rel|or}}
{{s-bef|πριν=Κύριλλος Μουμτζής}}
{{s-ttl|τίτλος=[[Ιερά Μητρόπολις Φιλαδελφείας|Μητροπολίτης Φιλαδελφείας]]|έτη=1930-1932}}
{{s-aft|μετά=Αιμιλιανός Παπαδημητρίου}}
{{s-bef|πριν=[[Αγαθάγγελος Κωνσταντινίδης|Αγαθάγγελος]]}}
{{s-ttl|τίτλος=[[Ιερά Μητρόπολις Χαλκηδόνος|Μητροπολίτης Χαλκηδόνος]]|έτη=1932-1946}}
{{s-aft|μετά=Θωμάς Σαββόπουλος}}
{{s-bef|πριν=[[Πατριάρχης Βενιαμίν|Βενιαμίν]]}}
{{s-ttl|τίτλος=[[Κατάλογος Πατριαρχών της Κωνσταντινούπολης|Οικουμενικός Πατριάρχης Κωνσταντινουπόλεως]]|έτη=1946-1948}}
{{s-aft|μετά=[[Πατριάρχης Αθηναγόρας|Αθηναγόρας]]}}
{{S-end}}


{{Πατριάρχες Κωνσταντινουπόλεως}}


{{Authority control}}

{{Portal bar|Βιογραφίες|Θρησκεία|Ορθοδοξία}}

[[Κατηγορία:Πατριάρχες Κωνσταντινουπόλεως|Μαξιμος Ε]]
[[Κατηγορία:Μητροπολίτες Χαλκηδόνος|Μαξιμος Ε]]
[[Κατηγορία:Μητροπολίτες Φιλαδελφείας|Μαξιμος Ε]]
[[Κατηγορία:Επίσκοποι του 20ού αιώνα]]
[[Κατηγορία:Αρχιγραμματείς της Αγίας και Ιεράς Συνόδου του Οικουμενικού Πατριαρχείου]]
[[Κατηγορία:Απόφοιτοι της Ιεράς Θεολογικής Σχολής της Χάλκης]]

Πρότυπα που χρησιμοποιούνται σε αυτή την σελίδα:

Πρότυπο:Age at date (επεξεργασία)
Πρότυπο:Authority control (προβολή κώδικα) (πλήρως προστατευμένη)
Πρότυπο:Br separated entries (επεξεργασία)
Πρότυπο:Cite book (προβολή κώδικα) (ημιπροστατευμένη)
Πρότυπο:Cite web (προβολή κώδικα) (ημιπροστατευμένη)
Πρότυπο:Efn (επεξεργασία)
Πρότυπο:Hlist/styles.css (επεξεργασία)
Πρότυπο:MONTHNAME (επεξεργασία)
Πρότυπο:MONTHNUMBER (επεξεργασία)
Πρότυπο:Notelist (επεξεργασία)
Πρότυπο:Pad2digit (επεξεργασία)
Πρότυπο:Portal bar (προβολή κώδικα) (ημιπροστατευμένη)
Πρότυπο:S-aft (επεξεργασία)
Πρότυπο:S-bef (επεξεργασία)
Πρότυπο:S-end (επεξεργασία)
Πρότυπο:S-rel (επεξεργασία)
Πρότυπο:S-start (επεξεργασία)
Πρότυπο:S-ttl (επεξεργασία)
Πρότυπο:Sfn (προβολή κώδικα) (ημιπροστατευμένη)
Πρότυπο:Smallsup (επεξεργασία)
Πρότυπο:Webarchive (επεξεργασία)
Πρότυπο:Ηγ (επεξεργασία)
Πρότυπο:Ηθηλ (προβολή κώδικα) (πλήρως προστατευμένη)
Πρότυπο:Ημερομηνία γέννησης (επεξεργασία)
Πρότυπο:Ημερομηνία θανάτου και ηλικία (προβολή κώδικα) (ημιπροστατευμένη)
Πρότυπο:Κλήρος (επεξεργασία)
Πρότυπο:Παραπομπές (προβολή κώδικα) (πλήρως προστατευμένη)
Πρότυπο:Πατριάρχες Κωνσταντινουπόλεως (επεξεργασία)
Πρότυπο:Πλαίσιο πληροφοριών (προβολή κώδικα) (πλήρως προστατευμένη)
Πρότυπο:Πλαίσιο πλοήγησης (προβολή κώδικα) (πλήρως προστατευμένη)
Πρότυπο:Πληροφορίες Χριστιανού θρησκευτικού λειτουργού (επεξεργασία)
Module:Arguments (προβολή κώδικα) (ημιπροστατευμένη)
Module:Authority control (προβολή κώδικα) (πλήρως προστατευμένη)
Module:Br separated entries (επεξεργασία)
Module:Citation/CS1 (προβολή κώδικα) (πλήρως προστατευμένη)
Module:Citation/CS1/COinS (επεξεργασία)
Module:Citation/CS1/Configuration (επεξεργασία)
Module:Citation/CS1/Date validation (επεξεργασία)
Module:Citation/CS1/Identifiers (επεξεργασία)
Module:Citation/CS1/Utilities (επεξεργασία)
Module:Citation/CS1/Whitelist (επεξεργασία)
Module:Citation/CS1/styles.css (επεξεργασία)
Module:Footnotes (επεξεργασία)
Module:Infobox (προβολή κώδικα) (πλήρως προστατευμένη)
Module:InfoboxImage (επεξεργασία)
Module:Navbar (επεξεργασία)
Module:Navbar/configuration (προβολή κώδικα) (πλήρως προστατευμένη)
Module:Navbar/styles.css (προβολή κώδικα) (ημιπροστατευμένη)
Module:Navbox (επεξεργασία)
Module:Navbox/configuration (επεξεργασία)
Module:Navbox/styles.css (προβολή κώδικα) (πλήρως προστατευμένη)
Module:Portal (επεξεργασία)
Module:Portal/images/other (επεξεργασία)
Module:Portal bar (επεξεργασία)
Module:TableTools (επεξεργασία)
Module:Webarchive (επεξεργασία)
Module:Yesno (προβολή κώδικα) (πλήρως προστατευμένη)

Επιστροφή στη σελίδα Πατριάρχης Μάξιμος Ε΄.

Ανακτήθηκε από "https://el.wikipedia.org/wiki/Πατριάρχης_Μάξιμος_Ε΄"