Paul Dukas

Paul Dukas
Paul Dukas
Persoonsgegevens
Volledige naam	Paul Abraham Dukas
Geboren	1 oktober 1865
Overleden	17 mei 1935
Land	Frankrijk
Handtekening
Opleiding en beroep
Opleiding gevolgd aan	Turgotlyceum, Conservatoire national supérieur de musique et de danse de Paris
Leermeester(s)	Georges Mathias, Théodore Dubois, Ernest Guiraud
Beroep(en)	componist, muziekpedagoog, pianist
Oriënterende gegevens
Instrument	piano
Stijl(en)	opera, symfonie, impressionistische muziek
Belangrijkste werken	The Sorcerer's Apprentice, Ariane et Barbe-bleue, Piano Sonata
Erkenning en lidmaatschap
Lid van	Académie des Beaux-Arts
Archieflocatie	Departementsarchief van Yvelines[1]
Documentatie­locatie	SAPA Foundation, Zwitsers Archief voor de Podiumkunsten[2]
Prijzen en erkenningen	Prix de Rome (1888),[3] Officier in het Legioen van Eer (6 augustus 1928),[4] Ridder in het Legioen van Eer (22 juli 1906)[5]
Links
(en) IMDb-profiel
(en) Allmusic-profiel
(en) Discogs-profiel
(en) MusicBrainz-profiel
Portaal    Muziek

Paul Abraham Dukas (Parijs, 1 oktober 1865 – aldaar, 17 mei 1935) was een Frans componist.

Dukas werd geboren in een familie die stamde uit de Elzas. Op zijn zestiende werd hij toegelaten tot het Conservatoire de Paris. Hij studeerde er piano bij Georges Mathias, muziektheorie en harmonieleer bij Théodore Dubois en compositie bij Ernest Guiraud. Hij was goed bevriend met de drie jaar oudere Claude Debussy. Later schreef hij ter nagedachtenis aan diens dood het pianostuk la plainte, au loin, du faune.... Hij bleef ook levenslang bevriend met zijn studiegenoot Vincent d'Indy, een verklaard tegenstander van Debussy's muzikale ideeën.

Als componist was Dukas zowel bescheiden als buitengewoon perfectionistisch, wat ertoe leidde dat hij bijna de helft vernietigde van de weinige werken die hij schreef.

Dukas won verschillende prijzen, waaronder de tweede plaats in de Prix de Rome voor zijn cantate Velléda in 1888. Teleurgesteld door deze mislukking verliet hij het conservatorium op 24-jarige leeftijd. Na zijn militaire diensttijd begon hij een dubbele carrière als criticus en componist. In 1892 schreef hij als 27-jarige zijn eerste muziekkritiek over opvoeringen van Richard Wagners Der Ring des Nibelungen. Het werd gepubliceerd in La Revue hebdomadaire en later schreef hij ook voor Minerve, La Chronique des arts, La Gazette des beaux-arts en Le Courrier musical.

Dukas doceerde orkestratie en later ook compositie aan het Parijse conservatorium, aan onder anderen Olivier Messiaen, Maurice Duruflé en Manuel Ponce. Hij had zitting in de artistieke raad van de Schola Cantorum de Paris, die geleid werd door zijn vriend Vincent d'Indy. Daarnaast was hij een belangrijk muziekpublicist en -onderzoeker.

Dukas stierf op 69-jarige leeftijd in zijn geboortestad Parijs.

Zijn Parijse debuut als componist vond plaats met de première van de ouverture Polyeucte, geschreven in 1891 en gedirigeerd door Charles Lamoureux aan het hoofd van het Orchestre Lamoureux in januari 1892. Geïnspireerd door de gelijknamige 17e-eeuwse tragedie van Pierre Corneille toont deze muziek de invloed van Wagner.

Ook Dukas' enige symfonie in C-majeur (1896) werd een groot succes. Het driedelige werk verraadt de invloed van de symfonieën van César Franck en Ernest Chausson. In het stuk bewijst Dukas zijn orkestratiekunst. Om die reden vroeg Isaac Albeniz zijn assistentie voor de orkestratie van het pianowerk Catalonia.

Van de werken die zijn uitgegeven en bewaard zijn gebleven, is het symfonische scherzo L'apprenti sorcier uit 1897 (naar Goethes ballade Der Zauberlehrling) het meest gespeeld. De Walt Disney-film Fantasia uit 1940 heeft bijgedragen aan de populariteit van dit werk, waarmee Dukas zijn reputatie als muzikaal humorist heeft verworven.

Ook belangrijk is de opera Ariane et Barbe-Bleue (1907), met een libretto van Maurice Maeterlinck dat vrijwel geheel gebaseerd is op diens symbolistische toneelstuk. Deze doorgecomponeerde "conte musical" in drie bedrijven riep de bewondering op van de componisten van de Tweede Weense School.

Het ballet La Péri met de inleidende fanfare (1912) berust op een Perzische legende en was oorspronkelijk bedoeld voor de Ballets Russes van Serge Diaghilev. Het werd uiteindelijk opgedragen aan de danseres Natasja Truchanova. Hierna publiceerde Dukas geen enkel werk meer.

• Bladmuziek van Paul Dukas op de website van het International Music Score Library Project

1. ↑ https://archives.yvelines.fr/rechercher/archives-en-ligne/correspondances-du-musee-departemental-maurice-denis/correspondances-du-musee-maurice-denis; geraadpleegd op: 12 februari 2022; genoemd als: DUKAS Paul.
2. ↑ SAPA-identificatiecode; geraadpleegd op: 29 augustus 2022; SAPA-identificatiecode: r/97a56d80-99c9-4183-9372-c8ce557dcd88.
3. ↑ https://doi.org/10.1093/gmo/9781561592630.article.08282; Grove Music Online; geraadpleegd op: 30 september 2024.
4. ↑ https://www.leonore.archives-nationales.culture.gouv.fr/ui/#show; Léonore-database.
5. ↑ Léonore-database.