Lompat ke isi

Pakakas

Ti Wikipédia Sunda, énsiklopédi bébas
Pakakas Tradisional Sunda
Rupa-rupa pakakas tukang kai ti (Koleksi Tropenmuseum).
Bahan utamaAwi, Kai, Beusi, Hoé
Widang pamakéanTukang kai, Rumah Tangga, Panyasaban
TéknologiAnyaman, Panday Beusi, Pertukangan

Pakakas (atawa parabot) nyaéta sakur alat anu dipaké ku manusa pikeun ngagampangkeun rupa-rupa pagawéan sadidinten.[1] Dina kontéks kabudayaan Sunda, pakakas tradisional umumna dijieun tina bahan-bahan alam anu aya di sabudeureun lingkungan, saperti awi, kai, beusi, taneuh liat, sarta hoé.[1]

Sajarah jeung Kamekaran

[édit | édit sumber]

Sajarah pakakas di Tatar Sunda geus dimimitian ti jaman prasejarah, di mana manusa ngagunakeun batu jeung kai pikeun moro jeung tatanén. Kamekaran téknologi pakakas Sunda mangrupa hasil adaptasi masarakat kana lingkungan geografis anu mangrupa pagunungan sarta leuweung. Dina jaman Karajaan, téknologi Panday Beus mimiti mekar pikeun nyieun pakakas tatanén saperti pacul jeung arit, sarta sanjata/pakarang saperti kujang.[2] Dina abad ka-19 jeung ka-20, pakakas tina anyaman awi saperti boboko, nyiru, ayakan, jeung carangka jadi ciri has téknologi rahayat. Pamakéan Wengku salaku panguat biwir pakakas mangrupa bukti kapinteran lokal (local genius) dina ngokolakeun kakuatan struktur tina bahan alam.[3]

Papasingan Pakakas

[édit | édit sumber]

Dumasar kana kagunaan, pakakas tradisional Sunda bisa dipasing-pasing jadi sababaraha kelompok utama:

  1. Pakakas Dapur: Pakakas anu aya patalina jeung urusan masak-masak sarta nyiapkeun katuangan. Contona nyaéta Boboko, Aseupan, Hihid, Coét, jeung Mutu.
  2. Pakakas Tatanén: Pakakas anu dipaké ku para patani di sawah atawa di kebon. Contona nyaéta Étém, Arit, Kujang, Pacul, Garu, jeung Wuluku. Pikeun ngawadahan hasilna, ilaharna maké Carangka.
  3. Pakakas Ngala Lauk: Alat anu dipaké pikeun néwak lauk di walungan atawa di balong, saperti Posong, Bubu, Ayakan, sarta Sair.[4]

Istilah Patalina jeung Pakakas

[édit | édit sumber]

Dina ngagunakeun sarta nyieun pakakas, aya sababaraha istilah téknis anu sering dipaké ku masarakat Sunda pikeun ngajéntrékeun bagian atawa kaayaan éta pakakas, di antarana:

  1. Wengku: Beulahan awi atawa hoé anu dipasang dina biwir pakakas (saperti boboko atawa carangka) sangkan wangunna panceg sarta kuat.[1]
  2. Ulas: Téknik nalian atawa meungkeut hinis awi/hoé dina wengku sangkan nyepétna pageuh sarta miboga ajén seni.[5]
  3. Séréd: Sebutan pikeun pakakas anu geus rada ruksak atawa geus lila dipaké sahingga kakuatanana geus ngurangan.[6]
  4. Pamatil: Bagian anu seukeut atawa seuseukeut dina pakakas tina beusi, kayaning arit, bedog, atawa kikir.[1]
  5. Pancir: Kai atawa beusi leutik anu dipaké pikeun meureut (ngoncikeun) gagang pakakas sangkan teu gampang ucul.[7]

Referénsi

[édit | édit sumber]
  1. 1 2 3 4 Danadibrata, R.A. (2006). Kamus Basa Sunda. Bandung: Kiblat Buku Utama. k. 753. ISBN 979-3631-93-7.
  2. ↑ Ekadjati, Edi S. (2005). Kebudayaan Sunda: Suatu Pendekatan Sejarah. Jakarta: Pustaka Jaya. ISBN 979-419-334-8. Google Books. Diaksés tanggal 31 Désémber 2025.
  3. ↑ Suryani, Elis. (2010). Kearifan Budaya Sunda. Bogor: Ghalia Indonesia. k. 88. ISBN 978-979-450-638-7. Google Books. Diaksés tanggal 31 Désémber 2025.
  4. ↑ Knasasich, J. (2003). Alat Penangkapan Ikan Tradisional. Jakarta: Grasindo. ISBN 979-732-111-8. Google Books. Diaksés tanggal 31 Désémber 2025.
  5. ↑ Prawiraatmaja, S. (1988). Kamus Istilah Karajinan. Jakarta: Pusat Pembinaan dan Pengembangan Bahasa. k. 112. Google Books.
  6. ↑ Satjadibrata, R. (2005). Kamus Basa Sunda. Bandung: Kiblat Buku Utama. ISBN 979-3631-44-9. Google Books.
  7. ↑ Sumardjo, Jakob. (2011). Sunda: Pola Rasionalitas Budaya. Bandung: Kelir. Google Books.
Artikel ieu mangrupa taratas, perlu disampurnakeun. Upami sadérék uninga langkung paos perkawis ieu, dihaturan kanggo ngalengkepan.


Dicomot ti "https://su.wikipedia.org/w/index.php?title=Pakakas&oldid=704759"